glikoproteiny

Glikoproteiny to złożone białka, które zawierają kowalencyjnie przyłączone łańcuchy cukrowe (oligosacharydy). Stanowią one ważną grupę biomolekuł występujących powszechnie w organizmach żywych, szczególnie licznie na powierzchni komórek i w macierzy zewnątrzkomórkowej.

W strukturze glikoprotein wyróżnia się rdzeń białkowy oraz część cukrową, która może stanowić od kilku do nawet 85% masy całej cząsteczki. Przyłączenie oligosacharydów do białka może zachodzić poprzez wiązanie N-glikozydowe (do asparaginy) lub O-glikozydowe (najczęściej do seryny lub treoniny), co determinuje ich klasyfikację na N-glikoproteiny i O-glikoproteiny.

W medycynie glikoproteiny pełnią kluczowe funkcje biologiczne, takie jak: uczestnictwo w procesach rozpoznawania międzykomórkowego, modulowanie odpowiedzi immunologicznej, tworzenie barier ochronnych na błonach śluzowych oraz regulacja aktywności enzymatycznej. Wiele białek osocza (np. immunoglobuliny, czynniki krzepnięcia), hormonów (np. TSH, FSH, LH) oraz enzymów to właśnie glikoproteiny.

Zaburzenia glikozylacji białek mogą prowadzić do poważnych schorzeń, określanych jako wrodzone zaburzenia glikozylacji (CDG). Dodatkowo, zmiany w profilach glikozylacji obserwuje się w chorobach nowotworowych, autoimmunologicznych oraz zapalnych, co czyni glikoproteiny ważnymi biomarkerami diagnostycznymi i potencjalnymi celami terapeutycznymi.

Powiązane wpisy

  1. 09.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl