amplifikacja kwasów nukleinowych
Amplifikacja kwasów nukleinowych to proces laboratoryjny polegający na zwiększeniu liczby kopii określonego fragmentu DNA lub RNA. Najczęściej stosowaną metodą amplifikacji jest reakcja łańcuchowa polimerazy (PCR), opracowana przez Kary’ego Mullisa w 1983 roku, która umożliwia powielenie nawet pojedynczej cząsteczki DNA do milionów kopii.
W diagnostyce medycznej amplifikacja kwasów nukleinowych odgrywa kluczową rolę w wykrywaniu patogenów (bakterii, wirusów, grzybów), identyfikacji mutacji genetycznych oraz w medycynie spersonalizowanej. Współczesne metody obejmują także techniki izotermiczne (nie wymagające cyklicznych zmian temperatury), RT-PCR (do wykrywania RNA), PCR w czasie rzeczywistym (qPCR) oraz cyfrowy PCR, które zapewniają nie tylko jakościową, ale i ilościową analizę kwasów nukleinowych.
Dzięki wysokiej czułości i specyficzności metody amplifikacji umożliwiają wykrycie nawet śladowych ilości materiału genetycznego, co ma szczególne znaczenie w szybkiej diagnostyce chorób zakaźnych, badaniach przesiewowych, monitorowaniu przebiegu leczenia oraz w medycynie sądowej. Techniki te znalazły szerokie zastosowanie podczas pandemii COVID-19, gdy testy RT-PCR stały się złotym standardem w diagnostyce zakażeń SARS-CoV-2.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Zakażenie clostridioides difficile – Diagnostyka i diagnoza
Zakażenie Clostridioides difficile (CDI) jest główną przyczyną biegunek związanych z opieką zdrowotną, z około 500 000 przypadków i 15 000 zgonów rocznie w USA. Diagnostyka powinna być prowadzona wyłącznie u pacjentów z objawami klinicznymi, tj. ≥3 luźne stolce w ciągu 24 godzin o konsystencji typów 5-7 w skali Bristol, bez innych przyczyn biegunki. Metody diagnostyczne obejmują testy przesiewowe na dehydrogenazę glutaminianową (GDH) o czułości 90-100%, testy immunoenzymatyczne (EIA) na toksyny A/B o swoistości 95-100% i czułości 53-94%, oraz testy amplifikacji kwasów nukleinowych (NAAT) z czułością 90-95% i swoistością 94-98%. Zalecane są algorytmy wieloetapowe łączące testy o wysokiej czułości (GDH lub NAAT) z testami o wysokiej swoistości (EIA), co pozwala na precyzyjne rozróżnienie zakażenia od nosicielstwa i ogranicza nadrozpoznawalność. Próbki kału powinny być transportowane do laboratorium natychmiast lub przechowywane w lodówce, aby uniknąć degradacji toksyn w ciągu 2 godzin od pobrania.
amplifikacja kwasów nukleinowych, biegunka szpitalna, dehydrogenaza glutaminianowa, hipoalbuminemia, hipotensja, Infectious Diseases Society of America, kolonoskopia, kontrola zakażeń, kwasica mleczanowa, megacolon toxicum, nawrót zakażenia, niedrożność jelita grubego, nosicielstwo bezobjawowe, PCR, perforacja jelita, pogrubienie ściany jelita, rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego, sigmoidoskopia, skala Bristol, test immunoenzymatyczny, test neutralizacji cytotoksyczności komórkowej, toksyna C. difficile, tomografia komputerowa, wynik fałszywie dodatni, wynik fałszywie ujemny, zakażenie Clostridioides difficile - Leksykon chorób i schorzeń
Cerwicyt – Leczenie
Cerwicyt to zapalenie szyjki macicy, wymagające precyzyjnej diagnostyki i leczenia ukierunkowanego na czynnik etiologiczny. W terapii bakteryjnych zakażeń przenoszonych drogą płciową, takich jak chlamydia i rzeżączka, stosuje się azytromycynę 1 g doustnie w pojedynczej dawce lub doksycyklinę 100 mg dwa razy dziennie przez 7 dni. W przypadku rzeżączki zalecane jest połączenie ceftriaksonu 250-500 mg domięśniowo z azytromycyną lub doksycykliną. Leczenie rzęsistkowicy obejmuje metronidazol lub tynidazol w dawce 2 g doustnie jednorazowo. W infekcjach wirusowych, np. opryszczki, stosuje się acyklowir, walacyklowir lub famcyklowir. U kobiet w ciąży unika się doksycykliny i fluorochinolonów, preferując azytromycynę lub amoksycylinę. Leczenie empiryczne jest wskazane u pacjentek z wysokim ryzykiem STI lub gdy diagnostyka jest utrudniona. Kluczowe jest również leczenie partnerów seksualnych oraz przestrzeganie zaleceń dotyczących wstrzymania się od aktywności seksualnej przez minimum 7 dni od rozpoczęcia terapii.
acyklowir, amoksycylina, amplifikacja kwasów nukleinowych, azytromycyna, bakteryjne zapalenie pochwy, cefalosporyny, ceftriakson, cerwicyt, chlamydia, Chlamydia trachomatis, ciąża pozamaciczna, doksycyklina, elektrokoagulacja, famcyklowir, krioterapia, leczenie empiryczne, leki przeciwgrzybicze, leki przeciwwirusowe, metronidazol, Neisseria gonorrhoeae, ropień jajnikowo-jajowodowy, rzęsistkowica, rzeżączka, stan przedrakowy, terapia laserowa, Trichomonas vaginalis, tynidazol, walacyklowir, wirus opryszczki, zakażenia przenoszone drogą płciową, zakażenie rzeżączkowe, zapalenie narządów miednicy mniejszej, zapalenie szyjki macicy, zapalenie wyrostka robaczkowego - Leksykon chorób i schorzeń
Wścieklizna – Diagnostyka i diagnoza
Diagnostyka wścieklizny u ludzi i zwierząt opiera się na kompleksowym podejściu laboratoryjnym, gdzie złotym standardem jest bezpośredni test immunofluorescencyjny (FAT/DFA) wykrywający antygeny wirusa w tkance mózgowej z czułością 95-99% i specyficznością 100%. Alternatywnie stosuje się test LN34 real-time RT-PCR o czułości 99,9% i specyficzności 99,7%, który umożliwia wykrycie RNA wirusa zarówno w diagnostyce pośmiertnej, jak i ante-mortem. Diagnostyka pośmiertna obejmuje również metody immunohistochemiczne, badanie histopatologiczne (obecność ciałek Negriego w 80% przypadków) oraz izolację wirusa. Diagnostyka ante-mortem jest bardziej złożona i wymaga wielokierunkowego podejścia, w tym badania śliny, biopsji skóry karku, płynu mózgowo-rdzeniowego oraz surowicy, jednak ujemne wyniki nie wykluczają choroby ze względu na przerywane wydzielanie wirusa i zmienną czułość testów.
aerofobia, amplifikacja kwasów nukleinowych, badanie histopatologiczne, bezpośredni test immunofluorescencyjny, ciałka Negriego, diagnostyka pośmiertna, dysfagia, hodowla wirusowa, hydrofobia, izolacja wirusa, niestabilność autonomiczna, płyn mózgowo-rdzeniowy, profilaktyka poekspozycyjna, przeciwciała IgM i IgG, reakcja łańcuchowa polimerazy, sztuczna inteligencja w medycynie - Leksykon chorób i schorzeń
Trichomonoza – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Trichomonoza, wywołana przez pierwotniaka Trichomonas vaginalis, jest najczęstszą niewirusową, uleczalną infekcją przenoszoną drogą płciową, dotykającą zarówno kobiety, jak i mężczyzn. U kobiet objawy obejmują pienistą, żółto-zieloną wydzielinę pochwową, świąd, dyspareunię oraz ewentualne krwawienia po stosunku, natomiast u mężczyzn infekcja często przebiega bezobjawowo lub z łagodnym podrażnieniem cewki moczowej. Diagnostyka opiera się na badaniu mikroskopowym, posiewie, testach PCR oraz szybkich testach point-of-care. Leczenie standardowo obejmuje nitroimidazole: metronidazol 500 mg p.o. dwa razy dziennie przez 7 dni lub 2 g w pojedynczej dawce, tynidazol 2 g jednorazowo lub seknidazol jako alternatywę. U kobiet ciężarnych zalecana jest pojedyncza dawka 2 g metronidazolu, ze względu na bezpieczeństwo stosowania i ryzyko powikłań ciąży przy nieleczonej infekcji.
amplifikacja kwasów nukleinowych, badanie fizykalne, badanie mikroskopowe, dyspareunia, infekcja przenoszona drogą płciową, metronidazol, niska masa urodzeniowa, nitroimidazol, oporność na metronidazol, poród przedwczesny, posiew mikrobiologiczny, przedwczesne pęknięcie błon płodowych, przyspieszona terapia partnerska, rak prostaty, rak szyjki macicy, reakcja disulfiramowa, seknidazol, stan zapalny, szyjka macicy, test laboratoryjny, test PCR, Trichomonas vaginalis, tynidazol, wydzielina pochwowa, zapalenie najądrzy, zapalenie narządów miednicy mniejszej, zapalenie prostaty - Leksykon chorób i schorzeń
Grupa b paciorkowca – Zapobieganie i profilaktyka
Grupa B paciorkowca (GBS) jest Gram-dodatnią bakterią kolonizującą drogi moczowo-płciowe i przewód pokarmowy u 10-30% kobiet ciężarnych, stanowiąc główną przyczynę wczesnej posoporowej sepsy noworodkowej. Około 50% kobiet skolonizowanych przenosi GBS na noworodki podczas porodu, z ryzykiem rozwoju wczesnej choroby GBS u 12% z nich bez profilaktyki. Zakażenia GBS u noworodków dzieli się na wczesne (0-6 dni życia) i późne (7-90 dni życia), mogące prowadzić do zapalenia płuc, sepsy, zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych, a nawet zgonu. Zalecane jest powszechne badanie przesiewowe między 36 0/7 a 37 6/7 tygodniem ciąży poprzez wymaz z pochwy i odbytnicy, z zastosowaniem bulionu selektywnego w laboratorium. Profilaktyka śródporodowa antybiotykowa, głównie dożylna penicylina (5 mln j. początkowo, następnie 2,5-3 mln j. co 4 godziny), jest wskazana u kobiet z dodatnim wynikiem posiewu lub czynnikami ryzyka, co redukuje ryzyko wczesnej choroby GBS u noworodków o około 80% (np. z 1% do 0,2%). Alternatywnie stosuje się ampicylinę lub cefalosporyny u pacjentek z alergią na penicylinę, a w przypadku wysokiego ryzyka anafilaksji – wankomycynę.
ampicylina dożylna, amplifikacja kwasów nukleinowych, badanie przesiewowe, bakteria Gram-dodatnia, bakteriuria GBS, cefalosporyna pierwszej generacji, cięcie cesarskie, kolonizacja GBS, oporność na antybiotyki, paciorkowiec grupy B, pęknięcie błon płodowych, polisacharyd otoczkowy, poród przedwczesny, probiotyk doustny, profilaktyka antybiotykowa, profilaktyka śródporodowa, przedwczesne pęknięcie błon płodowych, sepsa, serotyp, szczepionka podjednostkowa, terapia przeciwdrobnoustrojowa, wankomycyna dożylna, zapalenie błon płodowych, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie płuc, żywe urodzenie - Leksykon chorób i schorzeń
Choroba paciorkowcowa grupy b – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Choroba paciorkowcowa grupy B (GBS), wywoływana przez Streptococcus agalactiae, stanowi istotne zagrożenie dla noworodków, będąc jedną z głównych przyczyn sepsy, zapalenia płuc i zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych. Nosicielstwo GBS u kobiet ciężarnych jest często bezobjawowe, jednak transmisja wertykalna podczas porodu może prowadzić do wczesnych (do 7. dnia życia) lub późnych (1 tydzień do 3 miesięcy) zakażeń noworodków. Standardem diagnostycznym jest badanie przesiewowe wymazów z pochwy i odbytnicy między 36 0/7 a 37 6/7 tygodniem ciąży, z wykorzystaniem hodowli bakteryjnej lub szybkich testów NAAT. Profilaktyka antybiotykowa śródporodowa (IAP) z zastosowaniem penicyliny G (5 mln j. i.v. na start, następnie 2,5-3 mln j. co 4 godziny) lub ampicyliny (2 g i.v. na start, następnie 1 g co 4 godziny) jest zalecana u kobiet z potwierdzonym GBS, a u pacjentek z alergią na penicylinę stosuje się cefazolinę, klindamycynę lub wankomycynę w zależności od ryzyka anafilaksji i wrażliwości szczepu. Skuteczna profilaktyka wymaga podania antybiotyku co najmniej 4 godziny przed porodem, jednak nie należy opóźniać interwencji położniczych wyłącznie w tym celu.
alergia na penicylinę, ampicylina, amplifikacja kwasów nukleinowych, antybiotykoterapia, antybiotykoterapia empiryczna, badanie przesiewowe GBS, bakteria Gram-dodatnia, bakteriemia, choroba paciorkowcowa grupy B, drgawki, gentamycyna, gorączka śródporodowa, immunoglobulina dożylna, inwazyjna choroba GBS, letarg, niewydolność szyjkowa, oddział intensywnej terapii noworodkowej, padaczka, penicylina G, płyn mózgowo-rdzeniowy, porażenie mózgowe, profilaktyka antybiotykowa, profilaktyka antybiotykowa śródporodowa, przedwczesne pęknięcie błon płodowych, ryzyko anafilaksji, sepsa, sepsa noworodkowa, sinica, Streptococcus agalactiae, szczepionka skoniugowana, tachykardia, tlenoterapia, transmisja wertykalna, upławy, zaburzenie neurorozwojowe, zakażenie układu moczowego, zakażenie wewnątrzmaciczne, zapalenie endometrium, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie płuc - Leksykon chorób i schorzeń
Lamblioza – Diagnostyka i diagnoza
Giardioza, wywoływana przez Giardia intestinalis, jest powszechną przyczyną biegunek u dzieci i dorosłych, przenoszoną drogą fekalno-oralną. Diagnostyka opiera się głównie na wykrywaniu cyst lub trofozoitów w próbkach kału, przy czym mikroskopia z bezpośrednim testem immunofluorescencyjnym (DFA) stanowi złoty standard, osiągając czułość >90% po trzykrotnym badaniu. Zaleca się pobranie trzech próbek kału w odstępach 2-3 dni ze względu na nieregularne wydalanie cyst. Metody immunologiczne, takie jak ELISA (czułość 88-98%, swoistość 87-100%) oraz testy immunochromatograficzne, a także techniki molekularne (PCR) o bardzo wysokiej czułości, stanowią wartościowe uzupełnienie diagnostyki, zwłaszcza w przypadkach negatywnych wyników mikroskopii przy utrzymujących się objawach. W trudnych diagnostycznie sytuacjach pomocne mogą być badania endoskopowe z pobraniem płynów dwunastniczych lub biopsji jelita.
alkohol poliwinylowy, amplifikacja kwasów nukleinowych, antygen Giardia, badanie kału na pasożyty, badanie parazytologiczne kału, bezpośredni test immunofluorescencyjny, biopsja jelita, dysfagia, endoskopia, ezofagogastroduodenoskopia, flotacja kału, Giardia intestinalis, giardioza, infiltracja limfocytarna, koncentracja kału, lamblioza, leczenie przeciwpasożytnicze, mikroskopia immunofluorescencyjna, PCR, PCR w czasie rzeczywistym, przewlekła biegunka, reakcja łańcuchowa polimerazy, test immunochromatograficzny, zakażenie bezobjawowe, zakażenie jelita cienkiego - Leksykon chorób i schorzeń
Choroba paciorkowcowa grupy b – Zapobieganie i profilaktyka
Choroba paciorkowcowa grupy B (GBS) jest główną przyczyną wczesnych zakażeń noworodków w krajach rozwiniętych. Aktualne wytyczne ACOG zalecają uniwersalny skrining ciężarnych między 36 0/7 a 37 6/7 tygodniem ciąży poprzez pobranie wymazu z pochwy i odbytu, co pozwala na skuteczne przewidywanie kolonizacji GBS do 5 tygodni. Śródporodowa profilaktyka antybiotykowa (IAP) jest wskazana u kobiet z dodatnim wynikiem posiewu, bakteriurią GBS w ciąży, wcześniejszym dzieckiem z inwazyjną chorobą GBS lub nieznanym statusem GBS przy obecności czynników ryzyka (poród przed 37 tygodniem, odpłynięcie płynu owodniowego ≥18 godzin, gorączka ≥38°C). Penicylina G (5 mln j.m. i 2,5-3 mln j.m. co 4 godziny) pozostaje lekiem pierwszego wyboru, z ampicyliną (2 g i 1 g co 4 godziny) jako alternatywą. U pacjentek z alergią na penicylinę stosuje się cefazolin, klindamycynę lub wankomycynę w zależności od ryzyka anafilaksji i wrażliwości szczepu GBS.
ampicylina, amplifikacja kwasów nukleinowych, antybiotyk beta-laktamowy, bakteriuria GBS, cefazolin, choroba paciorkowcowa grupy B, cięcie cesarskie, gorączka śródporodowa, klindamycyna, niewydolność oddechowa, nosicielstwo GBS, obrzęk naczynioruchowy, penicylina G, pokrzywka, przedwczesne pęknięcie błon płodowych, ryzyko anafilaksji, śródporodowa profilaktyka antybiotykowa, szczepionka przeciwko GBS, wankomycyna, wczesna postać choroby GBS - Leksykon chorób i schorzeń
Kiła – Diagnostyka i diagnoza
Kiła (syphilis) jest chorobą przenoszoną drogą płciową wywołaną przez Treponema pallidum, której diagnostyka opiera się na badaniu klinicznym, historii pacjenta oraz testach laboratoryjnych, w tym serologicznych i bezpośrednich metodach wykrywania. Bezpośrednie metody, takie jak mikroskopia ciemnego pola, test immunofluorescencyjny (DFA), PCR (z czułością 99,5% i swoistością 100%) oraz immunohistochemia, umożliwiają wykrycie bakterii w próbkach klinicznych. Testy serologiczne dzielą się na niekrętkowe (RPR, VDRL) wykrywające niespecyficzne przeciwciała reaginy, oraz krętkowe (TPPA, TPHA, FTA-ABS, EIA, CLIA), które wykrywają specyficzne przeciwciała przeciwko T. pallidum. Testy niekrętkowe służą do monitorowania aktywności choroby i odpowiedzi na leczenie, gdzie istotna jest czterokrotna zmiana miana (np. z 1:16 do 1:4). Testy krętkowe pozostają reaktywne dożywotnio i potwierdzają zakażenie, ale nie określają aktywności choroby.
amplifikacja kwasów nukleinowych, immunohistochemia, kiła pierwotna, kiła trzeciorzędowa, kiła wrodzona, kiła wtórna, mikroskopia ciemnego pola, nakłucie lędźwiowe, okno serologiczne, płyn mózgowo-rdzeniowy, reakcja łańcuchowa polimerazy, test immunochromatograficzny, test immunofluorescencyjny, test point-of-care, test serologiczny, Treponema pallidum - Leksykon chorób i schorzeń
Zapalenie oskrzelików – Diagnostyka i diagnoza
Zapalenie oskrzelików jest powszechną infekcją dolnych dróg oddechowych u dzieci poniżej 2. roku życia, diagnozowaną głównie na podstawie obrazu klinicznego i wywiadu, z ograniczonym zastosowaniem badań diagnostycznych. Kluczowe objawy to prodromalny nieżyt nosa, kaszel, świszczący oddech, tachypnea, zwiększony wysiłek oddechowy oraz rzężenia i trzeszczenia w osłuchiwaniu. Szczególną uwagę zwraca się na ocenę saturacji tlenem, gdzie wartości poniżej 90% wskazują na konieczność tlenoterapii, a poniżej 92% mogą sugerować hospitalizację. Badania dodatkowe, takie jak RTG klatki piersiowej, morfologia krwi, CRP czy testy wirusologiczne, są zalecane jedynie w ciężkich przypadkach, podejrzeniu powikłań lub u pacjentów z czynnikami ryzyka (wiek <12 tygodni, wcześniactwo, choroby układu krążenia lub płuc, niedobory odporności).
amplifikacja kwasów nukleinowych, aspiracja ciała obcego, astma oskrzelowa, bezdech, białko C-reaktywne, dolne drogi oddechowe, gazometria krwi tętniczej, koklusz, morfologia krwi, mukowiscydoza, niewydolność oddechowa, odma opłucnowa, okres prodromalny, posiew krwi, pulsoksymetria, rentgen klatki piersiowej, respiratory syncytial virus, RT-PCR, rzężenia, saturacja krwi tlenem, świszczący oddech, tachypnea, test antygenowy, tlenoterapia, wymaz z nosogardła, zapalenie oskrzelików, zapalenie płuc - Leksykon chorób i schorzeń
Trachoma – Diagnostyka i diagnoza
Trachoma jest przewlekłym zapaleniem rogówki i spojówki wywołanym przez Chlamydia trachomatis (serotypy A, B, Ba, C), stanowiącym główną zakaźną przyczynę ślepoty globalnie. Diagnostyka opiera się głównie na badaniu klinicznym z użyciem lupy dwuocznej 2,5x i obejmuje ocenę ostrości wzroku, odwrócenie górnej powieki oraz ocenę spojówki tarczki i rogówki pod kątem pęcherzyków chłonnych, bliznowacenia i pannusa. WHO wprowadziła uproszczony system klasyfikacji trachomy w 5 stadiach: TF (≥5 pęcherzyków ≥0,5 mm), TI (intensywne zapalenie), TS (bliznowacenie), TT (trichiasis wymagający pilnej chirurgii) oraz CO (zmętnienie rogówki przysłaniające źrenicę). Testy laboratoryjne, takie jak NAATs (PCR), DFA, EIA i cytologia Giemsy, choć czułe, są rzadko dostępne w obszarach endemicznych. Po masowej dystrybucji antybiotyków (MDA) obserwuje się słabą korelację między klinicznymi objawami (szczególnie TF) a obecnością infekcji, co komplikuje ocenę skuteczności interwencji i decyzje terapeutyczne.
amplifikacja kwasów nukleinowych, azytromycyna, bliznowacenie spojówki, Chlamydia trachomatis, entropion, lampa szczelinowa, obszar endemiczny, reakcja łańcuchowa polimerazy, strategia SAFE, test immunoenzymatyczny, test immunofluorescencyjny, trichiasis, zapalenie rogówki i spojówki, zmętnienie rogówki - Leksykon chorób i schorzeń
Japońskie zapalenie mózgu – Diagnostyka i diagnoza
Japońskie zapalenie mózgu (JE) jest główną przyczyną wirusowego zapalenia mózgu u dzieci w Azji i regionie zachodniego Pacyfiku, a jego diagnostyka opiera się na ocenie klinicznej oraz badaniach laboratoryjnych. Podejrzenie JE powinno być rozważane u pacjentów z objawami zapalenia mózgu, zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych lub wiotkiego porażenia, którzy przebywali na terenach endemicznych. Diagnostyka laboratoryjna bazuje przede wszystkim na wykrywaniu przeciwciał IgM przeciwko wirusowi JE w płynie mózgowo-rdzeniowym (CSF) lub surowicy za pomocą testu MAC-ELISA, z czułością około 70% w pierwszym tygodniu i 95% po 10 dniach od początku objawów. Analiza CSF typowo wykazuje umiarkowaną limfocytarną pleocytozę, podwyższone białko oraz prawidłowy lub nieznacznie obniżony stosunek glukozy w CSF do osocza. Metody molekularne, takie jak RT-PCR i RT-LAMP, choć mniej czułe z powodu krótkotrwałej wiremii, stanowią uzupełnienie diagnostyki, a badania obrazowe (MRI, CT) wskazują na charakterystyczne zmiany w obrębie wzgórza, jąder podstawy i hipokampa.
amplifikacja kwasów nukleinowych, badanie histopatologiczne, badanie serologiczne, flawiwirus, hodowla wirusa, immunofluorescencja, immunohistochemia, izotermalna amplifikacja, jądra podstawy, japońskie zapalenie mózgu, napad drgawkowy, obrzęk mózgu, odwrotna transkryptaza, ośrodkowy układ nerwowy, ostry zespół zapalenia mózgu, pleocytoza limfocytarna, płyn mózgowo-rdzeniowy, przeciwciała przeciwwirusowe, punkcja lędźwiowa, reakcja łańcuchowa polimerazy, reaktywność krzyżowa, rezonans magnetyczny, test neutralizacji, tomografia komputerowa, wiotkie porażenie, wirus dengi, wirus Zachodniego Nilu, wirusowe zapalenie mózgu, wodogłowie, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych - Leksykon chorób i schorzeń
Choroba koronawirusowa 2019 (covid-19) – Diagnostyka i diagnoza
Diagnostyka COVID-19 opiera się przede wszystkim na testach molekularnych RT-PCR, które wykrywają RNA wirusa SARS-CoV-2 z wysoką czułością i swoistością, umożliwiając wykrycie infekcji nawet we wczesnej fazie, często przed pojawieniem się objawów. Czas oczekiwania na wynik wynosi zazwyczaj od kilku godzin do 2 dni. Alternatywą są szybkie testy molekularne (15-30 minut) o nieco niższej czułości oraz szybkie testy antygenowe, które charakteryzują się wysoką swoistością, ale niższą czułością, szczególnie u osób bezobjawowych. Testy serologiczne wykrywają przeciwciała i służą do oceny przebytych infekcji, jednak nie są zalecane do diagnozowania aktywnej choroby. Kluczowe jest odpowiednie pobranie próbki – najczęściej stosuje się wymaz z nosogardzieli, który cechuje się najwyższą czułością, choć stosowane są także wymazy z przednich nozdrzy, gardła, plwocina, popłuczyny oskrzelowo-pęcherzykowe oraz ślina, różniące się czułością i inwazyjnością pobrania.
amplifikacja kwasów nukleinowych, antygen, COVID-19, drogi oddechowe, grypa, kwas rybonukleinowy, morfologia krwi, obraz matowej szyby, obrazowanie diagnostyczne, popłuczyny oskrzelowo-pęcherzykowe, posiew plwociny, przeciwciało, RT-PCR, rtg klatki piersiowej, SARS-CoV-2, śledzenie kontaktów, sztuczna inteligencja, test antygenowy, test molekularny, test serologiczny, testy laboratoryjne, tomografia komputerowa, układ odpornościowy, USG płuc, wczesna faza infekcji, wymaz z gardła, wymaz z nosogardzieli, zapalenie płuc - Leksykon chorób i schorzeń
Proktitis – Diagnostyka i diagnoza
Proktitis to zapalenie błony śluzowej odbytnicy manifestujące się dyskomfortem, krwawieniem oraz wydzieliną śluzową lub ropną. Diagnostyka opiera się na szczegółowym wywiadzie, badaniu fizykalnym (w tym per rectum) oraz badaniach endoskopowych (anoskopia, rektoskopia, sigmoidoskopia, kolonoskopia) z pobraniem wycinków do badania histopatologicznego. Kluczowe jest różnicowanie przyczyn zapalenia, w tym infekcyjnych (Neisseria gonorrhoeae, Chlamydia trachomatis, wirus Herpes simplex, LGV), nieswoistych chorób zapalnych jelit (IBD) oraz proktitis popromiennego. Badania laboratoryjne obejmują morfologię krwi, OB, CRP oraz testy serologiczne i mikrobiologiczne, w tym NAAT, posiewy kału i wymazy z odbytnicy. Wartości markerów stanu zapalnego (CRP, OB) mogą być podwyższone, a morfologia może wykazywać anemię lub leukocytozę. Diagnostyka obrazowa (MRI, TK) jest pomocna w ocenie rozległości zmian, zwłaszcza w IBD.
amplifikacja kwasów nukleinowych, anoskopia, badanie histopatologiczne, badanie per rectum, białko C-reaktywne, biopsja, Chlamydia trachomatis, choroba Leśniowskiego-Crohna, Clostridium difficile, hemoroidy, kolonoskopia, krwawienie z odbytnicy, morfologia krwi, Mycoplasma genitalium, Neisseria gonorrhoeae, nieswoiste choroby zapalne jelit, odczyn Biernackiego, posiew kału, proktitis, proktitis popromienne, rektoskopia, ropień kryptowy, sigmoidoskopia elastyczna, szczelina odbytu, teleangiektazja, wirus herpes simplex, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, wrzodziejące zapalenie odbytnicy, zapalenie odbytnicy, zespół jelita drażliwego - Leksykon chorób i schorzeń
Wirus syncytialny dróg oddechowych – Diagnostyka i diagnoza
Wirus syncytialny dróg oddechowych (RSV) jest kluczowym patogenem wywołującym ciężkie zakażenia dolnych dróg oddechowych, szczególnie u niemowląt poniżej 6 miesiąca życia, osób powyżej 75 roku życia oraz pacjentów z obniżoną odpornością i przewlekłymi chorobami układu oddechowego. Diagnostyka RSV opiera się na wykrywaniu wirusa, antygenów lub specyficznych sekwencji kwasów nukleinowych w wydzielinie dróg oddechowych. Najwyższą czułość i swoistość wykazują testy molekularne, zwłaszcza rRT-PCR, które umożliwiają ilościowe oznaczanie wirusa i wykrywają zakażenie z dwukrotnie wyższą skutecznością niż testy antygenowe. Testy antygenowe, takie jak EIA (90-95% swoistości, 50-90% czułości) i DFA, są szybkie i użyteczne u małych dzieci, ale ich czułość spada u dorosłych z powodu niższego miana wirusa. Hodowla wirusa, choć precyzyjna, jest zbyt czasochłonna (4 dni do 2 tygodni) i niezalecana do wstępnej diagnostyki. Badania serologiczne nie są przydatne w diagnostyce ostrego zakażenia, ale mogą zwiększyć wykrywalność RSV o 42,9% u dorosłych, zwłaszcza w połączeniu z testami molekularnymi.
amplifikacja kwasów nukleinowych, antygen wirusowy, badanie epidemiologiczne, badanie molekularne, badanie serologiczne, hodowla komórkowa, kwasy nukleinowe, niedodma, niewydolność oddechowa, odwrotna transkryptaza, PCR w czasie rzeczywistym, posocznica, powikłanie płucne, reakcja łańcuchowa polimerazy, rtg klatki piersiowej, seroprewalencja, sztuczna inteligencja, test immunoenzymatyczny, test immunofluorescencyjny, test w miejscu opieki, test wykrywania antygenów, tomografia komputerowa, wirus syncytialny dróg oddechowych, wymaz z nosogardzieli, zakażenie dolnych dróg oddechowych, zapalenie oskrzelików - Leksykon chorób i schorzeń
Zakażenie clostridioides difficile (c. diff) – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Zakażenie Clostridioides difficile (C. diff) stanowi istotny problem kliniczny, szczególnie w środowisku oddziałów intensywnej terapii (OIT), gdzie częstość występowania wynosi około 0,44%. Choroba charakteryzuje się wysoką śmiertelnością, sięgającą 18,33% w populacji ogólnej, a u pacjentów powyżej 60. roku życia 90-dniowa śmiertelność wzrasta do 28%. Kluczowymi czynnikami prognostycznymi są wiek, choroby współistniejące, podwyższone WBC, niskie stężenie albuminy, podwyższone kreatyniny oraz hospitalizacja na OIT. Szczególnie istotny jest poziom zespołu niewydolności narządowej oceniany skalą SOFA, który koreluje z ryzykiem zgonu i powikłań. Dodatkowo, obecność szczepu PCR-ribotypu 027 oraz niskie wartości CT tgNAAT (≤25) wskazują na cięższy przebieg i wyższe ryzyko śmiertelności. Tradycyjne modele prognostyczne, takie jak ATLAS, Zar czy kryteria IDSA/SHEA, wykazują ograniczoną wartość predykcyjną (maksymalna dodatnia wartość predykcyjna 37,9%, AuROC 0,7-0,8), co podkreśla potrzebę bardziej zaawansowanych narzędzi.
albumina, amplifikacja kwasów nukleinowych, białe krwinki, biegunka szpitalna, biomarker, choroba autoimmunologiczna, choroba przewlekła, choroby współistniejące, fidaksomycyna, immunoglobulina, kolonizacja bezobjawowa, kreatynina, leukocytoza, metronidazol, niepowodzenie terapeutyczne, niewydolność narządowa, oddział intensywnej terapii, przeszczep mikrobioty kałowej, skala SOFA, tygecyklina, uczenie maszynowe, wankomycyna, zakażenie Clostridioides difficile - Leksykon chorób i schorzeń
Giardioza – Diagnostyka i diagnoza
Giardiaza to infekcja przewodu pokarmowego wywołana przez pasożyta Giardia lamblia, diagnozowana głównie poprzez wykrywanie cyst lub trofozoitów w kale. Standardem jest mikroskopia kału, zalecane jest badanie trzech próbek z różnych dni, co zwiększa czułość diagnostyczną do ponad 90%. Metody koncentracji kału, takie jak flotacja siarczanem cynku (ciężar właściwy 1,18), poprawiają wykrywalność cyst (9-15 x 7-10 μm). Testy immunoenzymatyczne (ELISA) wykrywające antygen GSA65 cechują się czułością 95-100% i swoistością 100%, stanowiąc alternatywę lub uzupełnienie mikroskopii. Diagnostyka molekularna (real-time PCR) wykazuje najwyższą czułość (>95%), zdolna wykryć nawet 10 pasożytów/100 μl, jednak jest kosztowna i ograniczona dostępnością. Mikroskopia bezpośrednia ma czułość 34-50% dla pojedynczej próbki, a metody koncentracji 65-90% dla trzech próbek. Immunofluorescencja bezpośrednia (DFA) to złoty standard (>90% czułości), ale wymaga specjalistycznego sprzętu.
amplifikacja kwasów nukleinowych, badanie kału na pasożyty, biegunka przewlekła, biegunka wodnista, biopsja jelita, choroba podlegająca zgłoszeniu, cysta Giardia, ELISA, ezofagogastroduodenoskopia, flotacja kału, Giardia intestinalis, Giardia lamblia, immunoassay, immunofluorescencja bezpośrednia, nosicielstwo bezobjawowe, pasożyt jednokomórkowy, PCR w czasie rzeczywistym, przewód pokarmowy, test immunoenzymatyczny, test sznurkowy, zaburzenia wchłaniania, zahamowanie wzrostu, złoty standard - Leksykon chorób i schorzeń
Trichomonoza – Diagnostyka i diagnoza
Trichomonoza, wywoływana przez pierwotniaka Trichomonas vaginalis, jest jedną z najczęstszych infekcji przenoszonych drogą płciową, z około 170 milionami nowych przypadków rocznie. Diagnostyka opiera się na badaniach laboratoryjnych, gdyż objawy kliniczne są niespecyficzne i często brak ich u mężczyzn. Metody diagnostyczne obejmują mikroskopię mokrego preparatu (czułość 44-68%, swoistość do 100%), hodowlę (czułość 75-96%, swoistość do 100%) oraz testy amplifikacji kwasów nukleinowych (NAAT) o najwyższej czułości 88-100% i swoistości 95-100%. Testy NAAT umożliwiają wykrycie zakażenia u kobiet i mężczyzn, także w próbkach moczu, i są obecnie złotym standardem diagnostycznym. Szybkie testy POC, takie jak OSOM Trichomonas Rapid Test, oferują czułość 83-94% i swoistość >95% z wynikiem w 10 minut, co pozwala na natychmiastowe leczenie.
amplifikacja kwasów nukleinowych, badanie cytologiczne, hodowla mikrobiologiczna, immunochromatografia, koinfekcja, mokry preparat, pH pochwy, podłoże hodowlane, szybki test diagnostyczny, test aminowy, test amplifikacji kwasów nukleinowych, test antygenowy, test przyłóżkowy, Trichomonas vaginalis, truskawkowa szyjka macicy, upławy pochwowe, wydzielina pochwowa, wymaz z cewki moczowej, wymaz z pochwy, wymaz z szyjki macicy, zakażenie przenoszone drogą płciową