niedrożność jelita grubego
Niedrożność jelita grubego to stan chorobowy, w którym dochodzi do zatrzymania pasażu treści jelitowej przez jelito grube. Może mieć charakter mechaniczny (spowodowany przez przeszkodę fizyczną) lub czynnościowy (wynikający z zaburzeń motoryki jelit).
Najczęstszymi przyczynami niedrożności mechanicznej są: nowotwory jelita grubego, powikłania choroby uchyłkowej, skręt jelita (najczęściej esicy), zrosty pooperacyjne oraz uwięźnięte przepukliny. W niedrożności czynnościowej dominuje porażenna niedrożność jelit w przebiegu stanów zapalnych w jamie brzusznej, zaburzeń metabolicznych czy jako skutek uboczny leków.
Objawy niedrożności jelita grubego obejmują: ból brzucha o charakterze kolkowym, wzdęcia, zatrzymanie gazów i stolca, wymioty (pojawiające się później niż w niedrożności jelita cienkiego) oraz widoczne rozdęcie brzucha. W badaniu przedmiotowym można stwierdzić tympaniczne rozdęcie brzucha oraz charakterystyczne metaliczne dźwięki podczas osłuchiwania.
Diagnostyka obejmuje badania obrazowe, w tym zdjęcie przeglądowe jamy brzusznej ukazujące poziomy płynu i gazu, tomografię komputerową pozwalającą na określenie poziomu i przyczyny niedrożności oraz badania endoskopowe. W przypadku niedrożności jelita grubego poziomy płynu i gazu są zwykle widoczne w obwodowych częściach okrężnicy.
Leczenie zależy od przyczyny i stopnia niedrożności. W przypadku niedrożności mechanicznej często konieczna jest interwencja chirurgiczna. W wybranych przypadkach (np. przy nowotworach) możliwe jest czasowe odbarczenie jelita poprzez założenie stentu samorozprężalnego. Niedrożność czynnościowa zazwyczaj wymaga leczenia zachowawczego z zastosowaniem odbarczenia przewodu pokarmowego, wyrównania zaburzeń elektrolitowych i leczenia choroby podstawowej.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Zakażenie clostridioides difficile – Diagnostyka i diagnoza
Zakażenie Clostridioides difficile (CDI) jest główną przyczyną biegunek związanych z opieką zdrowotną, z około 500 000 przypadków i 15 000 zgonów rocznie w USA. Diagnostyka powinna być prowadzona wyłącznie u pacjentów z objawami klinicznymi, tj. ≥3 luźne stolce w ciągu 24 godzin o konsystencji typów 5-7 w skali Bristol, bez innych przyczyn biegunki. Metody diagnostyczne obejmują testy przesiewowe na dehydrogenazę glutaminianową (GDH) o czułości 90-100%, testy immunoenzymatyczne (EIA) na toksyny A/B o swoistości 95-100% i czułości 53-94%, oraz testy amplifikacji kwasów nukleinowych (NAAT) z czułością 90-95% i swoistością 94-98%. Zalecane są algorytmy wieloetapowe łączące testy o wysokiej czułości (GDH lub NAAT) z testami o wysokiej swoistości (EIA), co pozwala na precyzyjne rozróżnienie zakażenia od nosicielstwa i ogranicza nadrozpoznawalność. Próbki kału powinny być transportowane do laboratorium natychmiast lub przechowywane w lodówce, aby uniknąć degradacji toksyn w ciągu 2 godzin od pobrania.
amplifikacja kwasów nukleinowych, biegunka szpitalna, dehydrogenaza glutaminianowa, hipoalbuminemia, hipotensja, Infectious Diseases Society of America, kolonoskopia, kontrola zakażeń, kwasica mleczanowa, megacolon toxicum, nawrót zakażenia, niedrożność jelita grubego, nosicielstwo bezobjawowe, PCR, perforacja jelita, pogrubienie ściany jelita, rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego, sigmoidoskopia, skala Bristol, test immunoenzymatyczny, test neutralizacji cytotoksyczności komórkowej, toksyna C. difficile, tomografia komputerowa, wynik fałszywie dodatni, wynik fałszywie ujemny, zakażenie Clostridioides difficile - Leksykon chorób i schorzeń
Zamknięcie jelit – Objawy
Niedrożność jelit to stan kliniczny charakteryzujący się częściowym lub całkowitym zaburzeniem pasażu treści pokarmowej przez jelito cienkie i/lub grube, wymagający pilnej diagnostyki i interwencji. Typowe objawy obejmują ból brzucha o charakterze kurczowym, wymioty (często zielonkawe lub o zapachu kałowym), wzdęcie, brak możliwości oddania stolca i gazów oraz utratę apetytu. Lokalizacja bólu różni się w zależności od miejsca niedrożności: w jelicie cienkim ból zlokalizowany jest w okolicy pępka lub nadbrzusza, natomiast w jelicie grubym – w dolnej części brzucha, szczególnie po lewej stronie. W przypadku niedrożności całkowitej obserwuje się silny, stały ból, znaczne wzdęcie, całkowity brak wypróżnień i szybkie odwodnienie. Warto podkreślić, że niedokrwienie jelita i strangulacja manifestują się bardzo silnym, nieustającym bólem, co stanowi bezwzględne wskazanie do pilnej interwencji chirurgicznej.
choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba uchyłkowa, hipotensja, martwica jelita, niedokrwienie jelita, niedrożność jelit, niedrożność jelita cienkiego, niedrożność jelita grubego, niedrożność rzekoma, niedrożność z zadzierzgnięciem, niewydolność wielonarządowa, obrona mięśniowa, perforacja jelita, płynoterapia, sepsa, sonda nosowo-żołądkowa, strangulacja, wolvulus, wstrząs septyczny, zaburzenia motoryki przewodu pokarmowego, zamknięcie jelit, zapalenie otrzewnej, zespół Ogilviego - Leksykon substancji czynnych
Irynotekan – Przeciwwskazania stosowania
Irynotekan jest przeciwnowotworowym lekiem stosowanym głównie w terapii raka jelita grubego, jednak jego podanie wymaga ścisłego przestrzegania przeciwwskazań. Bezwzględne przeciwwskazania obejmują przewlekłe choroby zapalne jelit, niedrożność jelita grubego, nadwrażliwość na irynotekan lub substancje pomocnicze (np. sorbitol 45 mg/ml w preparatach takich jak Irinotecan Eugia, Kabi, medac), stężenie bilirubiny >3× GGN, ciężką niewydolność szpiku kostnego, stan sprawności WHO >2, karmienie piersią oraz jednoczesne stosowanie preparatów ziela dziurawca i żywych atenuowanych szczepionek. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko perforacji przewodu pokarmowego oraz ciężkiej mielosupresji, które mogą zagrażać życiu pacjenta.
anemia, bewacyzumab, cetuksymab, działanie niepożądane, enzym UGT1A1, glukuronidacja, interakcja farmakokinetyczna, irynotekan, kapecytabina, karmienie piersią, klasyfikacja WHO, mielosupresja, nadwrażliwość na irynotekan, neutropenia, niedrożność jelita grubego, niewydolność nerek, niewydolność szpiku kostnego, nowotwór jelita grubego, perforacja przewodu pokarmowego, przewlekła choroba zapalna jelit, radioterapia miednicy, sorbitol, stężenie bilirubiny, szczepionka atenuowana, terapia skojarzona, trombocytopenia, zespół Gilberta, ziele dziurawca - Leksykon chorób i schorzeń
Zamknięcie jelit – Etiologia i przyczyny
Zamknięcie jelit to stan patologiczny charakteryzujący się częściową lub całkowitą blokadą światła jelita cienkiego lub grubego, uniemożliwiającą prawidłowy pasaż treści pokarmowej, płynów i gazów. Etiologia niedrożności jest zróżnicowana i obejmuje mechaniczne przyczyny, takie jak zrosty pooperacyjne (60-75% przypadków niedrożności jelita cienkiego), przepukliny (10-20%), nowotwory (10-20% w jelicie cienkim, 50-60% w jelicie grubym), choroby zapalne (np. choroba Leśniowskiego-Crohna), skręt jelita, wgłobienie, kamienie żółciowe oraz ciała obce. Niedrożność czynnościowa (ileus) wynika z zaburzeń perystaltyki jelitowej i może być spowodowana m.in. zabiegami chirurgicznymi, infekcjami, lekami (opioidy, leki przeciwcholinergiczne), zaburzeniami elektrolitowymi (np. hipokaliemia), chorobami neurologicznymi i układowymi. Lokalizacja niedrożności determinuje dominujące przyczyny – zrosty i przepukliny dominują w jelicie cienkim, natomiast nowotwory i zapalenie uchyłków w jelicie grubym.
choroba Hirschsprunga, choroba Leśniowskiego-Crohna, kamienie żółciowe, martwica tkanki jelitowej, niedrożność czynnościowa, niedrożność jelita cienkiego, niedrożność jelita grubego, niedrożność jelitowa, pasaż treści pokarmowej, perforacja, perystaltyka jelitowa, przewód pokarmowy, rak okrężnicy, sepsa, skręt jelita, strangulacja, uwięźnięcie jelita, uwięźnięta przepuklina, wgłobienie, zamknięcie jelit, zapalenie otrzewnej, zapalenie uchyłków, zastawka krętniczo-kątnicza - Leksykon chorób i schorzeń
Zamknięcie jelit – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Zamknięcie jelit, w tym złośliwa niedrożność jelit (MBO), stanowi istotny czynnik pogarszający rokowanie pacjentów, zwłaszcza z rakiem jelita grubego, gdzie 3-letni wskaźnik przeżycia wynosi 48,3% (95% CI, 43,9-52,8) u pacjentów z niedrożnością w porównaniu do 54,9% (95% CI, 53,1-56,6) bez niej. Po dostosowaniu do innych zmiennych, niedrożność jelit wiąże się ze skorygowanym współczynnikiem ryzyka 1,22 (p=0,008) oraz 1,19-krotnie wyższym ryzykiem zgonu. Kluczowe czynniki prognostyczne obejmują m.in. chemioradioterapię (HR=0,29), leczenie zachowawcze (HR=3,81), stopień zaawansowania T4 wg AJCC (HR=8,64), liczbę erytrocytów (HR=0,53), czas protrombinowy (HR=1,45), poziom AST (HR=1,01) oraz obecność martwicy jelita (HR=5,62). Modele prognostyczne wykazują wysoką skuteczność w przewidywaniu przeżycia 30-, 90- i 180-dniowego (AUC odpowiednio 0,87, 0,94, 0,92), co umożliwia optymalizację strategii terapeutycznych.
aminotransferaza asparaginianowa, analiza krzywej decyzyjnej, chemioradioterapia, czas protrombinowy, interwencja chirurgiczna, laparotomia, leczenie zachowawcze, liczba czerwonych krwinek, martwica jelita, model prognostyczny, niedrożność jelit, niedrożność jelita cienkiego, niedrożność jelita grubego, nomogram, obturacyjna choroba płuc, odsetek neutrofili, płyn w jamie brzusznej, podrażnienie otrzewnej, poziom albuminy, rak jelita grubego, transfuzja krwi, wskaźnik przeżycia, zamknięcie jelit - Leksykon chorób i schorzeń
Zamknięcie jelit – Epidemiologia
Niedrożność jelit stanowi istotne wyzwanie kliniczne i epidemiologiczne, odpowiadając za 15-20% hospitalizacji z powodu ostrego bólu brzucha oraz około 20% pilnych interwencji chirurgicznych w USA, gdzie rocznie wykonuje się ponad 300 000 laparotomii z powodu niedrożności jelita cienkiego. Epidemiologia wykazuje wzrost zachorowań o 86,67% w latach 1990-2019, a częstość występowania wynosi około 1,47/100 000 osób rocznie. Śmiertelność z powodu niedrożności jelita cienkiego wynosi około 4/100 000, ale wzrasta do 600/100 000 przy niedokrwieniu jelit lub opóźnionej interwencji. W krajach rozwiniętych dominują zrosty pooperacyjne (60-75%), przepukliny i nowotwory jako przyczyny, natomiast w krajach rozwijających się główną etiologią są przepukliny (30-40%), zrosty (~30%) i gruźlica (~10%). W Afryce częstość występowania niedrożności jelit sięga 12/100 000, z dominującymi przyczynami takimi jak skręt jelita cienkiego i esicy. Mediana wieku diagnozy to 64 lata, z wyższą częstością u osób powyżej 50 roku życia, a u noworodków częstość wynosi 1/2000 żywych urodzeń. Czynniki ryzyka obejmują przebyte operacje jamy brzusznej, choroby zapalne jelit, mukowiscydozę, chorobę Leśniowskiego-Crohna oraz schorzenia neurologiczne wpływające na motorykę jelit.
atrezja jelita, atrezja jelitowa, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba uchyłkowa, gruźlica, laparoskopia, laparotomia, megacolon, mukowiscydoza, niedokrwienie jelit, niedrożność jelit, niedrożność jelita cienkiego, niedrożność jelita grubego, niedrożność smółkowa, ostry ból brzucha, skręt esicy, skręt jelita, skręt jelita cienkiego, śmiertelność, wady odbytu, wczesne wykrywanie, wgłobienie jelita, zadzierzgnięcie, zrosty pooperacyjne - Leksykon chorób i schorzeń
Choroba hirschsprunga – Objawy
Choroba Hirschsprunga to wrodzona aganglionoza jelita grubego, najczęściej odbytniczo-esiczego, objawiająca się brakiem komórek nerwowych w mięśniówce okrężnicy, co prowadzi do zaburzeń motoryki i niedrożności jelita. Występuje u około 1 na 5000 żywych urodzeń. Typowym objawem jest brak wydalenia smółki w ciągu pierwszych 24-48 godzin życia u 80-90% noworodków, a także wzdęcie brzucha, wymioty, zaparcia i objawy enterokolitis związanej z chorobą Hirschsprunga (HAEC), która dotyka 30-50% pacjentów i charakteryzuje się gorączką, biegunką, wymiotami i ryzykiem sepsy z 25-30% śmiertelnością. W ciężkich przypadkach może dojść do toksycznego megacolon, perforacji jelita i sepsy. Diagnostyka i leczenie chirurgiczne, polegające na usunięciu aganglionowego odcinka jelita, są kluczowe dla poprawy rokowania.
biegunka, choroba Hirschsprunga, enterokolitis, ileostomia, jelito grube, komórka nerwowa, niedożywienie, niedrożność jelita grubego, nietrzymanie kału, perforacja, przeszczep jelita, przewlekłe zaparcie, resekcja jelita, sepsa, smółka, stomia, toxic megacolon, wzdęcie brzucha, zahamowanie rozwoju, złóg kałowy - Leksykon leków
Działania niepożądane – Silamil 10 mg
Bursztynian solifenacyny, substancja czynna preparatu Silamil w dawce 10 mg, wykazuje działania niepożądane głównie o charakterze cholinolitycznym, z częstością i nasileniem zależnymi od dawki. Najczęściej obserwowanym efektem jest suchość w jamie ustnej, występująca u 22% pacjentów przy dawce 10 mg (w porównaniu do 11% przy 5 mg i 4% w grupie placebo), zwykle o łagodnym nasileniu. Terapia charakteryzuje się wysoką zgodnością pacjentów (około 99%) oraz wysokim odsetkiem ukończenia 12-tygodniowego leczenia (około 90%). Należy jednak zwrócić szczególną uwagę na potencjalnie poważne działania niepożądane, takie jak zaburzenia rytmu serca (torsade de pointes, wydłużenie odstępu QT, migotanie przedsionków), reakcje anafilaktyczne, zatrzymanie moczu, niedrożność jelit, ciężkie reakcje skórne (rumień wielopostaciowy, obrzęk naczynioruchowy, złuszczające zapalenie skóry), zaburzenia czynności wątroby oraz objawy psychiczne (omamy, stan splątania, urojenia), szczególnie u osób w podeszłym wieku.
bursztynian solifenacyny, choroba refluksowa żołądkowo-przełykowa, dysfonia, hiperkaliemia, jaskra, kamienie kałowe, migotanie przedsionków, niedrożność jelit, niedrożność jelita grubego, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk obwodowy, omamy, osłabienie mięśni, reakcja anafilaktyczna, rumień wielopostaciowy, stan splątania, suchość w jamie ustnej, torsade de pointes, trudności w oddawaniu moczu, urojenia, wydłużenie odstępu QT, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby, zaburzenia smaku, zakażenie dróg moczowych, zapalenie pęcherza moczowego, zatrzymanie moczu, złuszczające zapalenie skóry - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Campto 20 mg/ml
Lek Campto (irynotekan chlorowodorek trójwodny) w stężeniu 20 mg/ml jest przeciwwskazany u pacjentów z przewlekłymi chorobami zapalnymi jelit (wrzodziejące zapalenie jelita grubego, choroba Leśniowskiego-Crohna), niedrożnością jelita grubego, ciężkimi zaburzeniami czynności szpiku kostnego oraz u osób ze stężeniem bilirubiny w surowicy przekraczającym trzykrotność górnej granicy normy (GGN). Przeciwwskazaniem jest także stan sprawności według WHO >2 oraz nadwrażliwość na irynotekan lub substancje pomocnicze, w tym sorbitol (E420). Karmienie piersią stanowi bezwzględne przeciwwskazanie ze względu na ryzyko przenikania leku do mleka matki. W terapii skojarzonej należy uwzględnić przeciwwskazania dotyczące leków takich jak cetuksymab, bewacyzumab i kapecytabina. Ponadto, jednoczesne stosowanie preparatów dziurawca oraz żywych atenuowanych szczepionek jest przeciwwskazane ze względu na ryzyko obniżenia skuteczności leku lub uogólnionego zakażenia szczepem szczepionkowym u immunosupresyjnych pacjentów.
bewacyzumab, cetuksymab, choroba Leśniowskiego-Crohna, dysfagia, dziedziczna nietolerancja fruktozy, hiperbilirubinemia, inhibitor angiogenezy, irynotekan chlorowodorek trójwodny, kapecytabina, koncentrat do sporządzania roztworu, mielosupresja, nadwrażliwość na irynotekan, niedrożność jelita grubego, nietolerancja sorbitolu, przeciwciało monoklonalne, przewlekłe choroby zapalne jelit, stężenie bilirubiny w surowicy, supresja szpiku, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, wstrząs anafilaktyczny, zaburzenie czynności szpiku kostnego, zaburzenie funkcji wątroby, zakażenie szczepionkowe, żywa atenuowana szczepionka