zastawka krętniczo-kątnicza
Zastawka krętniczo-kątnicza (łac. valva ileocaecalis, ang. ileocecal valve), znana również jako zastawka Bauhina, to struktura anatomiczna zlokalizowana na granicy jelita cienkiego i grubego. Stanowi ona ujście jelita krętego do kątnicy, będąc ważnym elementem regulującym przepływ treści pokarmowej między tymi odcinkami przewodu pokarmowego.
Anatomicznie zastawka krętniczo-kątnicza zbudowana jest z dwóch fałdów błony śluzowej i mięśniówki, tworzących wargę górną i dolną. Struktura ta działa na zasadzie mechanizmu jednokierunkowego, pozwalającego na przechodzenie treści pokarmowej z jelita krętego do kątnicy, jednocześnie zapobiegając cofaniu się zawartości jelita grubego do cienkiego, co chroni przed przemieszczaniem się bakterii jelita grubego do cienkiego.
W diagnostyce klinicznej zastawka krętniczo-kątnicza może być widoczna podczas kolonoskopii jako owalne uwypuklenie z centralnym otworem. Patologie związane z tą strukturą obejmują: niedomykalność zastawki (mogącą prowadzić do zespołu rozrostu bakteryjnego jelita cienkiego), zmiany zapalne w chorobie Leśniowskiego-Crohna, zmiany nowotworowe oraz wgłobienie krętniczo-kątnicze, będące stanem nagłym wymagającym pilnej interwencji.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Mesalazyna – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Mesalazyna wymaga ścisłego monitorowania ze względu na ryzyko działań niepożądanych obejmujących głównie układ moczowy, wątrobowy, krwiotwórczy, sercowy, skórny oraz oddechowy. Przed i w trakcie terapii należy wykonywać badania laboratoryjne: morfologię krwi z rozmazem, parametry czynności wątroby (AspAT, AlAT), stężenie kreatyniny w surowicy oraz badanie ogólne moczu, zgodnie z zalecanym schematem (pierwsza kontrola po 14 dniach, następnie 2-3 razy co 4 tygodnie, a przy prawidłowych wynikach co 3 miesiące). Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek, wątroby, astmą, chorobami płuc oraz u osób z nadwrażliwością na sulfasalazynę, ze względu na ryzyko reakcji krzyżowych. W trakcie leczenia konieczne jest zapewnienie odpowiedniego nawodnienia, aby zapobiec kamicy układu moczowego, w tym kamieniom zbudowanym w 100% z mesalazyny.
astma oskrzelowa, ciężkie skórne działania niepożądane, czynność wątroby, dyskrazja krwi, enzymy wątrobowe, kamica układu moczowego, kreatynina w surowicy, krwawienie, mesalazyna, morfologia krwi, nadwrażliwość krzyżowa, nefropatia z minimalnymi zmianami, niedokrwistość, niedrożność przewodu pokarmowego, niewydolność nerek, ostry zespół nietolerancji, pęcherzowe zapalenie skóry, rumień wielopostaciowy, skurcz jelit, środek przeczyszczający, śródmiąższowe zapalenie nerek, sulfasalazyna, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby, zaburzenia hematologiczne, zaburzenia składu krwi, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie osierdzia, zapalna choroba jelita, zastawka krętniczo-kątnicza, zespół DRESS, zespół Lyella, zespół Stevensa-Johnsona, złuszczające zapalenie skóry - Leksykon chorób i schorzeń
Zamknięcie jelit – Etiologia i przyczyny
Zamknięcie jelit to stan patologiczny charakteryzujący się częściową lub całkowitą blokadą światła jelita cienkiego lub grubego, uniemożliwiającą prawidłowy pasaż treści pokarmowej, płynów i gazów. Etiologia niedrożności jest zróżnicowana i obejmuje mechaniczne przyczyny, takie jak zrosty pooperacyjne (60-75% przypadków niedrożności jelita cienkiego), przepukliny (10-20%), nowotwory (10-20% w jelicie cienkim, 50-60% w jelicie grubym), choroby zapalne (np. choroba Leśniowskiego-Crohna), skręt jelita, wgłobienie, kamienie żółciowe oraz ciała obce. Niedrożność czynnościowa (ileus) wynika z zaburzeń perystaltyki jelitowej i może być spowodowana m.in. zabiegami chirurgicznymi, infekcjami, lekami (opioidy, leki przeciwcholinergiczne), zaburzeniami elektrolitowymi (np. hipokaliemia), chorobami neurologicznymi i układowymi. Lokalizacja niedrożności determinuje dominujące przyczyny – zrosty i przepukliny dominują w jelicie cienkim, natomiast nowotwory i zapalenie uchyłków w jelicie grubym.
choroba Hirschsprunga, choroba Leśniowskiego-Crohna, kamienie żółciowe, martwica tkanki jelitowej, niedrożność czynnościowa, niedrożność jelita cienkiego, niedrożność jelita grubego, niedrożność jelitowa, pasaż treści pokarmowej, perforacja, perystaltyka jelitowa, przewód pokarmowy, rak okrężnicy, sepsa, skręt jelita, strangulacja, uwięźnięcie jelita, uwięźnięta przepuklina, wgłobienie, zamknięcie jelit, zapalenie otrzewnej, zapalenie uchyłków, zastawka krętniczo-kątnicza - Leksykon chorób i schorzeń
Zespół krótkiego jelita – Leczenie
Zespół krótkiego jelita (SBS) to poważne zaburzenie wchłaniania wynikające z resekcji ponad 2/3 jelita cienkiego lub jego dysfunkcji, wymagające kompleksowego leczenia wielodyscyplinarnego. Terapia obejmuje fazy ostre, adaptacyjne i utrzymania, z kluczowym zastosowaniem żywienia pozajelitowego (TPN) oraz dojelitowego (EN), dostosowanego do długości i funkcji pozostałego jelita. W początkowej fazie TPN dostarcza pełne zapotrzebowanie na białka, węglowodany, tłuszcze, witaminy i minerały, często przez cewnik centralny, a w fazie adaptacji stopniowo zwiększa się udział żywienia dojelitowego i doustnego. Zalecenia dietetyczne obejmują małe, częste posiłki, dietę bogatą w białko, unikanie napojów hipertonicznych oraz suplementację witamin (B12, A, D, E, K) i minerałów (wapń, magnez, potas, cynk, żelazo, selen). Kluczowe jest także utrzymanie odpowiedniej diurezy (>1500 ml/dobę) i nawodnienia, stosując doustne roztwory nawadniające (ORS) oraz monitorowanie bilansu płynów i elektrolitów.
adaptacja jelitowa, autonomia jelitowa, całkowite żywienie pozajelitowe, cholestaza, choroba wątroby związana z żywieniem pozajelitowym, doustny roztwór nawadniający, enteroplastyka poprzeczna seryjna, gastrostomia, inhibitor pompy protonowej, inżynieria tkankowa, jejunostomia, kamica nerkowa, marskość wątroby, niewydolność jelit, procedura Bianchi, przerost bakteryjny jelita cienkiego, resekcja jelita cienkiego, równowaga płynowo-elektrolitowa, somatropina, teduglutyd, terapia komórkami macierzystymi, transplantacja jelita, zakrzepica żylna, zastawka krętniczo-kątnicza, zespół krótkiego jelita, zwłóknienie wątroby, żywienie dojelitowe, żywienie pozajelitowe - Leksykon chorób i schorzeń
Wgłobienie jelita – Patofizjologia i mechanizm
Wgłobienie jelita (intussusceptio) to wpuklenie się segmentu jelita (intussusceptum) do światła odcinka dystalnego (intussuscipiens), prowadzące do niedrożności przewodu pokarmowego. U dzieci, zwłaszcza poniżej 2. roku życia, stanowi najczęstszą przyczynę ostrego brzucha i niedrożności jelit, z dominującym typem krętniczo-kątniczym (>80%). Etiologia u dzieci jest w 75-90% idiopatyczna, związaną z przerostem tkanki limfatycznej w kępkach Peyera, często po infekcjach wirusowych (adenowirusy, rotawirusy), co potwierdza sezonowość zachorowań i związek z niektórymi szczepieniami przeciw rotawirusom. U dorosłych wgłobienie jest rzadsze (1-5% niedrożności jelit) i zwykle ma punkt wiodący, najczęściej nowotwory (30-35%) lub zmiany zapalne. Patofizjologia obejmuje zaburzenie równowagi sił podłużnych i poprzecznych w ścianie jelita, prowadzące do upośledzenia drenażu limfatycznego, zastojów żylnych, niedokrwienia, martwicy i potencjalnej perforacji. Charakterystycznym objawem jest stolce typu „galaretki porzeczkowej”.
adenowirus jelitowy, chłoniak, choroba Crohna, choroba trzewna, ektopowa trzustka, kępki Peyera, martwica jelita, mukowiscydoza, naczyniak, niedrożność jelit, niedrożność przewodu pokarmowego, nowotwór łagodny, nowotwór złośliwy, ostry brzuch, perystaltyka, posocznica, przerost tkanki limfatycznej, punkt wiodący, szczepionka przeciw rotawirusom, tlenek azotu, torbiel duplikacyjna, uchyłek Meckela, upośledzenie drenażu limfatycznego, wgłobienie jelita, wgłobienie krętniczo-kątnicze, wirusowe zapalenie żołądka i jelit, zakażenie górnych dróg oddechowych, zapalenie naczyń związane z IgA, zapalenie otrzewnej, zapalenie ucha środkowego, zastawka krętniczo-kątnicza, zrosty pooperacyjne - Leksykon chorób i schorzeń
Zespół krótkiego jelita – Epidemiologia
Zespół krótkiego jelita (ZKJ) jest rzadką, ale poważną przyczyną przewlekłej niewydolności jelit, z częstością występowania szacowaną na 1-2 przypadki na 100 000 osób rocznie globalnie, a w USA około 14 000 nowych diagnoz rocznie. Chorobowość w USA i Europie wynosi od 0,1 do 4 na 100 000 osób, z rosnącą liczbą hospitalizacji (wzrost o 55% w latach 2005-2014) i jednoczesnym spadkiem śmiertelności wewnątrzszpitalnej o 27,5%. W populacji pediatrycznej częstość występowania ZKJ jest wyższa u wcześniaków, sięgając 353,7 na 100 000 żywych urodzeń przed 37. tygodniem ciąży. Etiologia różni się w zależności od wieku: u dorosłych dominują powikłania pooperacyjne, niedokrwienie krezkowe i choroba Leśniowskiego-Crohna, natomiast u dzieci przeważają choroby wrodzone i okołoporodowe, z martwiczym zapaleniem jelit jako główną przyczyną. ZKJ jest najczęstszym wskazaniem do domowego żywienia pozajelitowego, które stosuje się u 24-74% pacjentów w zależności od czasu od diagnozy.
adaptacja jelitowa, atrezja jelita, choroba Leśniowskiego-Crohna, domowe żywienie pozajelitowe, jejunostomia, jelito czcze, martwicze zapalenie jelit, niedokrwienie krezkowe, popromienne zapalenie jelit, przewlekła niewydolność jelit, skręt jelita środkowego, śmiertelność wewnątrzszpitalna, wchłanianie jelitowe, zakrzepica tętnicy krezkowej, zastawka krętniczo-kątnicza, zespół krótkiego jelita, zespół wielodyscyplinarny, zrosty pooperacyjne, żywienie pozajelitowe - Leksykon chorób i schorzeń
Zespół krótkiego jelita – Etiologia i przyczyny
Zespół krótkiego jelita (ZKJ) to stan patologiczny wynikający z istotnego skrócenia lub utraty funkcji jelita cienkiego, prowadzący do zaburzeń wchłaniania składników odżywczych, płynów i elektrolitów. Etiologia ZKJ jest zróżnicowana i zależy od wieku pacjenta; u dorosłych dominują przyczyny nabyte, takie jak choroba Leśniowskiego-Crohna (odpowiedzialna za 50-60% przypadków), niedokrwienie krezki, nowotwory jelita cienkiego oraz powikłania chirurgiczne, natomiast u noworodków i niemowląt najczęściej występują martwicze zapalenie jelit (NEC) oraz wady wrodzone przewodu pokarmowego (np. atrezja jelitowa, gastroschisis). ZKJ może również mieć podłoże wrodzone, związane z mutacjami genów CLMP i FLNA, lub wynikać z utraty funkcji jelita przy zachowanej jego długości, np. w przebiegu przewlekłych chorób zapalnych czy enteritis post-radiationem.
atrezja jelitowa, choroba Hirschsprunga, choroba Leśniowskiego-Crohna, glukagonopodobny peptyd-2, hiperplazja enterocytów, malrotacja jelit, martwicze zapalenie jelit, mukowiscydoza, niedokrwienie krezki, niewydolność jelit, nowotwór jelita cienkiego, popromienne zapalenie jelit, przewlekła rzekoma niedrożność jelit, resekcja jelita cienkiego, skręt jelita, skręt jelita środkowego, wgłobienie jelita, wytrzewienie, zaburzenie wchłaniania, zakrzep tętnicy krezkowej, zastawka krętniczo-kątnicza, zawał jelita, zespół krótkiego jelita, zespół przerostu bakteryjnego jelita cienkiego - Leksykon chorób i schorzeń
Zespół krótkiego jelita – Diagnostyka i diagnoza
Zespół krótkiego jelita (ZKJ) to przewlekłe zaburzenie wchłaniania, najczęściej po rozległej resekcji jelita cienkiego, definiowane u dorosłych jako długość jelita cienkiego poniżej 200 cm. Diagnostyka opiera się na szczegółowym wywiadzie medycznym, badaniu fizykalnym oraz szerokim spektrum badań laboratoryjnych, w tym morfologii krwi (w celu wykrycia anemii mikrocytarnej hipochromicznej lub megaloblastycznej), poziomu albumin (wartości poniżej 2,5 g/dl wskazują na ryzyko powikłań), elektrolitów, witamin (A, B1, B2, B6, B12, C, D, E) i pierwiastków śladowych. Istotne są także badania stolca (test na obecność tłuszczu, posiew, krew utajona) oraz obrazowe (RTG, TK, USG, MR) i endoskopowe (gastroskopia, kolonoskopia) oceniające anatomię i funkcję pozostałego jelita oraz wykrywające powikłania. Dodatkowo stosuje się testy funkcjonalne, takie jak test D-ksylozy, bilans azotowy czy analiza oddechowa w kierunku SIBO, a także densytometrię kostną i biopsję wątroby w przypadku nieprawidłowości w testach wątrobowych.
albuminy, badania biochemiczne krwi, badanie opróżniania żołądka, bilans azotowy, bilirubina, biopsja wątroby, celiakia, cholestaza, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroby zapalne jelit, densytometria kostna, elastografia, elektrolity, enterografia MR, enzymy wątrobowe, gastroskopia, kamica żółciowa, kolonoskopia, marskość wątroby, morfologia krwi, niealkoholowe stłuszczeniowe zapalenie wątroby, niedokrwienie jelit, niedokrwistość, niedokrwistość megaloblastyczna, niedokrwistość mikrocytarna hipochromiczna, niewydolność wątroby, osteopenia, osteoporoza, pasaż przewodu pokarmowego, przerost bakteryjny jelita cienkiego, przewlekłe zapalenie trzustki, resekcja jelita cienkiego, rezonans magnetyczny, sigmoidoskopia, stłuszczenie wątroby, tomografia komputerowa, ultrasonografia jamy brzusznej, wlew kontrastowy, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zastawka krętniczo-kątnicza, zespół jelita drażliwego, zespół krótkiego jelita, żywienie pozajelitowe - Leksykon chorób i schorzeń
Przerost bakteryjny jelita cienkiego – Etiologia i przyczyny
Przerost bakteryjny jelita cienkiego (SIBO) definiowany jest jako wzrost liczby bakterii powyżej 10⁶ CFU/ml w jelicie cienkim, co prowadzi do zaburzeń trawienia i wchłaniania. Etiologia SIBO jest wieloczynnikowa, z dominującą rolą zaburzeń motoryki przewodu pokarmowego, które odpowiadają za około 90% przypadków. Czynniki takie jak neuropatia cukrzycowa, twardzina układowa, przewlekłe zaparcia, niedoczynność tarczycy, choroby neurodegeneracyjne, amyloidoza, przewlekłe zapalenie trzustki, IBS oraz stosowanie opioidów wpływają na perystaltykę jelit i sprzyjają rozwojowi SIBO. Dodatkowo, nieprawidłowości anatomiczne (np. zespół ślepej pętli, uchyłki, przetoki, zwężenia) oraz hipochlorhydria lub achlorhydria, często spowodowane długotrwałym stosowaniem inhibitorów pompy protonowej, zakażeniem Helicobacter pylori czy zabiegami chirurgicznymi, zwiększają ryzyko przerostu bakteryjnego. Niedobory immunologiczne, takie jak zakażenie HIV, niedobór IgA czy choroby autoimmunologiczne, również predysponują do SIBO.
achlorhydria, celiakia, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroby zapalne jelit, gastropareza, Helicobacter pylori, hipochlorhydria, inhibitory pompy protonowej, marskość wątroby, nadciśnienie wrotne, neuropatia autonomiczna, niedobór immunoglobulin, niewydolność zewnątrzwydzielnicza trzustki, ostre zapalenie żołądka i jelit, przerost bakteryjny jelita cienkiego, przewlekłe zapalenie trzustki, toczeń rumieniowaty układowy, translokacja bakterii, twardzina układowa, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zanikowe zapalenie żołądka, zastawka krętniczo-kątnicza, zespół jelita drażliwego, zespół nabytego niedoboru odporności, zespół ślepej pętli - Leksykon chorób i schorzeń
Przerost bakteryjny jelita cienkiego – Epidemiologia
Przerost bakteryjny jelita cienkiego (SIBO) charakteryzuje się zwiększoną kolonizacją bakteryjną jelita cienkiego powyżej normy i występuje u około 33,8% pacjentów z dolegliwościami gastroenterologicznymi poddanych testom oddechowym. Częstość występowania w populacji ogólnej jest zmienna i wynosi od 2,5% do 22%, zależnie od metody diagnostycznej. Czynniki ryzyka obejmują wiek (OR = 1,04; 95% CI: 1,01-1,07), stosowanie inhibitorów pompy protonowej (OR = 1,71; 95% CI: 1,20-2,43), palenie tytoniu (OR = 6,66), zabiegi chirurgiczne jamy brzusznej, zmiany anatomiczne jelit, zaburzenia motoryki przewodu pokarmowego oraz radioterapię. Diagnostyka opiera się głównie na testach oddechowych z glukozą, laktulozą lub C D-ksylozą, z różną czułością i specyficznością, a złotym standardem pozostaje posiew aspiratu jelita cienkiego, mimo ograniczeń praktycznych.
badanie oddechowe, choroba Crohna, choroba Parkinsona, choroba trzewna, choroba zapalna jelit, dieta bezglutenowa, dyspepsja czynnościowa, IBS-C, IBS-D, inhibitor pompy protonowej, klasyfikacja Childa-Pugha, kwas żołądkowy, marskość wątroby, motoryka przewodu pokarmowego, mukowiscydoza, myelomeningocele, niealkoholowa stłuszczeniowa choroba wątroby, populacja pediatryczna, posiew mikrobiologiczny, przerost bakteryjny jelita cienkiego, przewlekłe zapalenie trzustki, SIBO, test oddechowy z glukozą, tranzyt jelitowy, zastawka krętniczo-kątnicza, zespół jelita drażliwego, złoty standard diagnostyczny