niedrożność czynnościowa

Niedrożność czynnościowa (łac. ileus paralyticus) to stan, w którym dochodzi do zatrzymania pasażu treści pokarmowej przez przewód pokarmowy przy braku mechanicznej przeszkody. Jest to zaburzenie funkcji motorycznej jelit, które może dotyczyć jelita cienkiego, grubego lub całego przewodu pokarmowego.

Główne przyczyny niedrożności czynnościowej obejmują: operacje w obrębie jamy brzusznej, zapalenie otrzewnej, urazy brzucha, zaburzenia elektrolitowe (szczególnie hipokaliemia), choroby metaboliczne, a także stosowanie niektórych leków (np. opioidów, antycholinergików). Niedrożność czynnościowa może również towarzyszyć chorobom neurologicznym i ogólnoustrojowym.

Objawy kliniczne obejmują: wzdęcie brzucha, zatrzymanie gazów i stolca, nudności, wymioty oraz ból brzucha o charakterze kolkowym. W badaniu przedmiotowym stwierdza się osłabienie lub brak perystaltyki. Diagnostyka opiera się na badaniach obrazowych (RTG przeglądowe jamy brzusznej, tomografia komputerowa), które pozwalają wykluczyć niedrożność mechaniczną.

Leczenie niedrożności czynnościowej jest głównie zachowawcze i obejmuje: odbarczenie przewodu pokarmowego poprzez założenie sondy żołądkowej, wyrównanie zaburzeń wodno-elektrolitowych, leczenie choroby podstawowej oraz stosowanie leków prokinetycznych. W ciężkich przypadkach może być konieczne żywienie pozajelitowe. Rokowanie zależy od przyczyny i zazwyczaj jest dobre przy odpowiednim leczeniu.

Powiązane wpisy

Leksykon chorób i schorzeń
Zamknięcie jelit – Diagnostyka i diagnoza

Zamknięcie jelit (niedrożność jelit) to stan kliniczny charakteryzujący się mechanicznym lub czynnościowym zaburzeniem pasażu treści jelitowej, stanowiący 15-20% przyjęć z ostrym bólem brzucha na oddziały chirurgiczne. Diagnostyka opiera się na szczegółowym wywiadzie, badaniu fizykalnym (ocena wzdęcia, perystaltyki, badanie per rectum) oraz badaniach laboratoryjnych, w tym morfologii krwi (leukocytoza), panelu metabolicznym i poziomie mleczanów, które mogą wskazywać na niedokrwienie jelit. Badania obrazowe, zwłaszcza tomografia komputerowa (TK) jamy brzusznej i miednicy, są złotym standardem diagnostycznym, oferując czułość 78-100% i dokładność lokalizacji niedrożności na poziomie 93%. TK pozwala także na ocenę powikłań, takich jak niedokrwienie (zmniejszone wzmocnienie ściany jelita, pogrubienie ściany, obecność płynu w krezce) czy perforacja. Ultrasonografia, szczególnie POCUS, jest wartościowym narzędziem diagnostycznym, zwłaszcza u dzieci i kobiet w ciąży, z czułością 92% i swoistością 97% w wykrywaniu niedrożności jelita cienkiego.
badanie per rectum, badanie przedmiotowe, badanie ultrasonograficzne, endoskopia kapsułkowa, górna endoskopia, kolonoskopia, kwasica metaboliczna, manometria, martwica, morfologia krwi, niedokrwienie jelit, niedrożność czynnościowa, niedrożność jelit, niedrożność mechaniczna, niedrożność porażenna, objaw Blumberga, objaw tarczy strzelniczej, objawy otrzewnowe, perforacja, pneumatosis intestinalis, przyczyna nowotworowa, rezonans magnetyczny, sonda nosowo-żołądkowa, tomografia komputerowa, zamknięcie jelit, zdjęcie przeglądowe jamy brzusznej, zrosty pooperacyjne
Leksykon chorób i schorzeń
Zamknięcie jelit – Etiologia i przyczyny

Zamknięcie jelit to stan patologiczny charakteryzujący się częściową lub całkowitą blokadą światła jelita cienkiego lub grubego, uniemożliwiającą prawidłowy pasaż treści pokarmowej, płynów i gazów. Etiologia niedrożności jest zróżnicowana i obejmuje mechaniczne przyczyny, takie jak zrosty pooperacyjne (60-75% przypadków niedrożności jelita cienkiego), przepukliny (10-20%), nowotwory (10-20% w jelicie cienkim, 50-60% w jelicie grubym), choroby zapalne (np. choroba Leśniowskiego-Crohna), skręt jelita, wgłobienie, kamienie żółciowe oraz ciała obce. Niedrożność czynnościowa (ileus) wynika z zaburzeń perystaltyki jelitowej i może być spowodowana m.in. zabiegami chirurgicznymi, infekcjami, lekami (opioidy, leki przeciwcholinergiczne), zaburzeniami elektrolitowymi (np. hipokaliemia), chorobami neurologicznymi i układowymi. Lokalizacja niedrożności determinuje dominujące przyczyny – zrosty i przepukliny dominują w jelicie cienkim, natomiast nowotwory i zapalenie uchyłków w jelicie grubym.
choroba Hirschsprunga, choroba Leśniowskiego-Crohna, kamienie żółciowe, martwica tkanki jelitowej, niedrożność czynnościowa, niedrożność jelita cienkiego, niedrożność jelita grubego, niedrożność jelitowa, pasaż treści pokarmowej, perforacja, perystaltyka jelitowa, przewód pokarmowy, rak okrężnicy, sepsa, skręt jelita, strangulacja, uwięźnięcie jelita, uwięźnięta przepuklina, wgłobienie, zamknięcie jelit, zapalenie otrzewnej, zapalenie uchyłków, zastawka krętniczo-kątnicza
Leksykon substancji czynnych
Sód pikosiarczan – Przeciwwskazania stosowania

Sód pikosiarczan, stosowany w preparatach takich jak Pikopil (tabletki 7,5 mg oraz krople doustne 7,5 mg/ml), jest silnym środkiem przeczyszczającym, którego użycie wymaga dokładnej analizy przeciwwskazań. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest niedrożność jelit (mechaniczna i czynnościowa), ostre choroby zapalne jelit (np. zaostrzenie nieswoistych chorób zapalnych jelit, ostre infekcyjne zapalenie jelit, niedokrwienne zapalenie jelit, toksyczne rozszerzenie okrężnicy), a także ciężkie, bolesne stany jamy brzusznej z gorączką (np. ostre zapalenie wyrostka robaczkowego, trzustki, pęcherzyka żółciowego, perforacja przewodu pokarmowego, ostre zapalenie otrzewnej, niedokrwienie jelit). Preparaty zawierają także substancje pomocnicze, takie jak laktoza (145,5 mg/tabletkę) i sorbitol (450 mg/ml w kroplach), które mogą stanowić przeciwwskazanie u pacjentów z nietolerancją tych składników. Należy wykluczyć nadwrażliwość na pikosiarczan oraz związki triarylometanowe.
Stosowanie sodu pikosiarczanu u pacjentów z ciężkim odwodnieniem jest ryzykowne ze względu na ryzyko pogłębienia zaburzeń wodno-elektrolitowych, hipowolemii, hipotensji, zaburzeń rytmu serca oraz niewydolności nerek. Szczególną ostrożność należy zachować u osób w podeszłym wieku, z zaburzeniami czynności nerek, chorobami serca, stosujących inne leki przeczyszczające lub z zespołem złego wchłaniania. Przed zastosowaniem leku konieczna jest ocena stanu nawodnienia i wykluczenie przeciwwskazań, aby uniknąć powikłań i nasilenia istniejących schorzeń.
choroba Leśniowskiego-Crohna, działanie przeczyszczające, hipotonia, hipowolemia, nadwrażliwość na substancję czynną, niedokrwienie jelit, niedokrwienne zapalenie jelit, niedrożność czynnościowa, niedrożność jelit, niedrożność mechaniczna, nietolerancja fruktozy, nietolerancja laktozy, niewydolność nerek, odwodnienie, ostre zapalenie jelit, perforacja jelita, perforacja przewodu pokarmowego, proces zapalny, przepuszczalność śluzówki, skręt jelita, sód pikosiarczan, substancje pomocnicze, toksyczne rozszerzenie okrężnicy, triarylometany, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia rytmu serca, zaburzenia wodno-elektrolitowe, zapalenie otrzewnej, zapalenie pęcherzyka żółciowego, zapalenie trzustki, zapalenie wyrostka robaczkowego, zespół złego wchłaniania
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Laxol 100 mg

Lek Laxol w formie czopków zawiera 100 mg sodu dokuzynianu i posiada liczne przeciwwskazania, które należy uwzględnić przed jego zastosowaniem. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na substancję czynną lub składniki pomocnicze, a także obecność zapalnych chorób jelita grubego, takich jak wrzodziejące zapalenie jelita grubego czy choroba Leśniowskiego-Crohna. Ponadto, lek nie powinien być stosowany u pacjentów z niedrożnością jelit (mechaniczną, czynnościową lub porażenną) ze względu na ryzyko poważnych powikłań, w tym perforacji jelita. Przeciwwskazania obejmują również schorzenia okolicy odbytu, takie jak hemoroidy i szczelina odbytu, gdzie stosowanie czopków może nasilać dolegliwości bólowe i stan zapalny.
choroba Leśniowskiego-Crohna, guzek krwawniczy, hemoroidy, niedrożność czynnościowa, niedrożność jelit, niedrożność mechaniczna, niedrożność porażenna, nieswoiste zapalenie jelit, nowotwór przewodu pokarmowego, perforacja jelita, reakcja nadwrażliwości, schorzenie okolicy odbytu, sodu dokuzynian, środek przeczyszczający, szczelina odbytu, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zapalenie uchyłków, zapalenie wyrostka robaczkowego, zapalna choroba jelita grubego
Leksykon chorób i schorzeń
Zamknięcie jelit – Patofizjologia i mechanizm

Zamknięcie jelit (intestinal obstruction) to stan patologiczny charakteryzujący się zatrzymaniem pasażu treści jelitowej, dotyczący zarówno jelita cienkiego (około 80% przypadków), jak i grubego (około 20%). Niedrożność mechaniczna powstaje w wyniku przeszkody wewnątrzświatłowej, śródściennej lub zewnątrzjelitowej, prowadząc do rozszerzenia jelita proksymalnie do przeszkody, wzrostu ciśnienia wewnątrzjelitowego oraz zaburzeń perystaltyki. Patofizjologia obejmuje zaburzenia wodno-elektrolitowe (utrata płynów do światła jelita, odwodnienie, hipokaliemia, zasadowica metaboliczna), kompresję naczyń, niedokrwienie i martwicę ściany jelita, namnażanie bakterii, perforację oraz rozwój zapalenia otrzewnej i wstrząsu septycznego. Szczególnie niebezpieczna jest niedrożność typu zamkniętej pętli (closed-loop obstruction), np. skręt jelita (volvulus), wymagająca natychmiastowej interwencji chirurgicznej ze względu na szybki rozwój niedokrwienia i martwicy. Niedrożność z zadzierzgnięciem (strangulating obstruction) dotyczy około 25% przypadków niedrożności jelita cienkiego i charakteryzuje się szybkim rozwojem martwicy w ciągu 6 godzin, najczęściej spowodowana uwięźniętymi przepuklinami, skrętem lub wgłobieniem.
choroba Leśniowskiego-Crohna, ciało obce, dysbioza mikrobioty jelitowej, guz nowotworowy, hiperkaliemia, hipochloremia, hipokalcemia, hipokaliemia, kamień żółciowy, kwasica metaboliczna, martwica ściany jelita, nadwrażliwość trzewna, niedokrwienie ściany jelita, niedrożność czynnościowa, niedrożność jelit, niedrożność jelita cienkiego, niedrożność jelita grubego, niedrożność porażenna, niedrożność rzekoma, niedrożność z zadzierzgnięciem, niewydolność nerek, niewydolność wielonarządowa, pasaż treści jelitowej, perforacja jelita, skręt jelita, translokacja bakterii, wgłobienie jelita, wstrząs hipowolemiczny, wstrząs septyczny, zamknięcie jelit, zapalenie otrzewnej, zapalenie uchyłków, zasadowica metaboliczna, zastawka krętniczo-kątnicza, zespół ostrej niewydolności oddechowej, zrost pooperacyjny
Leksykon substancji czynnych
Disodu fosforan – Przeciwwskazania stosowania

Disodu fosforan jest substancją czynną stosowaną głównie w preparatach doodbytniczych oraz roztworach do hemodializy i hemofiltracji (np. Phoxilium). Podstawowymi przeciwwskazaniami do jego stosowania są nadwrażliwość na substancję czynną lub składniki pomocnicze, a także liczne patologie przewodu pokarmowego, takie jak mechaniczna i czynnościowa niedrożność jelit, zarośnięcie odbytu, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, krwawienia, perforacje oraz podejrzenie perforacji jelita. Preparaty doodbytnicze są również przeciwwskazane u dzieci poniżej 3 roku życia, u pacjentów odwodnionych, z bólami brzucha, nudnościami i wymiotami o nieustalonej etiologii, a także u kobiet w ciąży (dotyczy Rectanal Enema). W grupie pacjentów z chorobami układu sercowo-naczyniowego (choroby serca, zastoinowa niewydolność krążenia, nadciśnienie tętnicze) stosowanie disodu fosforanu jest ryzykowne ze względu na możliwość zaburzeń elektrolitowych i pogorszenia stanu klinicznego.
alkaloza metaboliczna, antykoagulacja ogólnoustrojowa, bilans wodno-elektrolitowy, ból brzucha, choroba nerek, disodu fosforan, hemodiafiltracja, hemofiltracja, hiperfosfatemia, hiperkaliemia, hiperkatabolizm, krwawienie z jelita grubego, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość, niedrożność czynnościowa, niedrożność jelit, niewydolność nerek, odwodnienie, perforacja, perforacja jelita, powikłanie krwotoczne, preparat doodbytniczy, reakcja alergiczna, roztwór do hemodializy, uremia, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaburzenie elektrolitowe, zaburzenie kwasowo-zasadowe, zaburzenie wodno-elektrolitowe, zapalenie wyrostka robaczkowego, zarośnięcie odbytu, zastoinowa niewydolność krążenia

niedrożność czynnościowa

Powiązane wpisy

Zamknięcie jelit – Diagnostyka i diagnoza

Zamknięcie jelit – Etiologia i przyczyny

Sód pikosiarczan – Przeciwwskazania stosowania

Przeciwwskazania – Laxol 100 mg

Zamknięcie jelit – Patofizjologia i mechanizm

Disodu fosforan – Przeciwwskazania stosowania