endowaskularna naprawa tętniaka
Endowaskularna naprawa tętniaka (EVAR) to małoinwazyjny zabieg chirurgiczny stosowany do leczenia tętniaków, zwłaszcza tętniaków aorty brzusznej. Technika ta polega na wprowadzeniu przez tętnicę udową specjalnego stentu pokrytego materiałem (stent-graftu), który umieszczany jest wewnątrz poszerzonego odcinka naczynia.
Procedura wykonywana jest pod kontrolą fluoroskopii, co pozwala na precyzyjne umiejscowienie protezy naczyniowej. Po prawidłowym umieszczeniu stent-graftu krew przepływa przez protezę, eliminując napór na ścianę tętniaka, co zmniejsza ryzyko jego pęknięcia. Metoda endowaskularna stanowi alternatywę dla klasycznej operacji otwartej, szczególnie u pacjentów z wysokim ryzykiem operacyjnym.
Wskazaniami do EVAR są najczęściej tętniaki aorty brzusznej o średnicy przekraczającej 5,5 cm u mężczyzn i 5 cm u kobiet, tętniaki wykazujące szybki wzrost (powyżej 0,5 cm w ciągu 6 miesięcy) oraz tętniaki objawowe. Kluczowym czynnikiem jest odpowiednia anatomia naczyń – wymagane są odpowiednie „szyjki” tętniaka do zakotwiczenia stentu.
Głównymi zaletami EVAR w porównaniu z otwartą naprawą chirurgiczną są: krótszy pobyt w szpitalu, mniejsza utrata krwi, szybszy powrót do normalnej aktywności oraz niższa śmiertelność okołooperacyjna. Jednak metoda ta wymaga ścisłego monitorowania po zabiegu ze względu na możliwość wystąpienia przecieków (endoleaków), migracji stentu lub innych komplikacji odległych.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Tętniak – Leczenie
Tętniaki to patologiczne uwypuklenia ścian tętnic, które mogą występować w różnych lokalizacjach, w tym w mózgu (tętniaki wewnątrzczaszkowe) oraz w aorcie (tętniaki aorty brzusznej i piersiowej). Leczenie zależy od wielkości, lokalizacji, obecności pęknięcia oraz stanu pacjenta. Małe, niepęknięte tętniaki (<5 mm) często podlegają obserwacji z kontrolą obrazową (MRI, DSA) i leczeniu zachowawczemu, w tym modyfikacji stylu życia i farmakoterapii nadciśnienia. W przypadku tętniaków aorty brzusznej zaleca się kontrolę obrazową co 3 lata dla średnicy 3,0-3,9 cm, co 12 miesięcy dla 4,0-4,9 cm oraz co 6 miesięcy dla 5,0-5,4 cm. Interwencje chirurgiczne lub endowaskularne są wskazane przy większych tętniakach, tętniakach pękniętych lub objawowych, a także przy tętniakach o szerokiej szyjce wymagających dodatkowych technik, takich jak stentowanie wspomagające coiling czy dywertory przepływu.
angiografia mózgowa, angioplastyka balonowa, badanie obrazowe, ciśnienie wewnątrzczaszkowe, embolizacja wewnątrznaczyniowa, endoleak, endowaskularna naprawa tętniaka, hemodylucja, klipsowanie neurochirurgiczne, kraniotomia, krwotok podpajęczynówkowy, lek przeciwpadaczkowy, nadciśnienie tętnicze, napad padaczkowy, niedokrwienie mózgu, nimodypina, przestrzeń podpajęczynówkowa, rehabilitacja poznawcza, skurcz naczyniowy, terapia poznawczo-behawioralna, tętniak, tętniak aorty brzusznej, tętniak aorty piersiowej, tętniak mózgu, tętniak naczyń mózgowych, tętniak wewnątrzczaszkowy, tętnica środkowa mózgu, udar, wazospazm, wodogłowie, znieczulenie ogólne - Leksykon chorób i schorzeń
Tętniak tętnicy podkolanowej – Epidemiologia
Tętniak tętnicy podkolanowej (PAA) definiuje się jako miejscowe rozszerzenie tętnicy przekraczające 50% jej normalnej średnicy (0,7-1,1 cm). Jest to najczęstszy tętniak obwodowy, stanowiący 70-85% tętniaków kończyn dolnych, z częstością występowania w populacji ogólnej 0,1-1%. PAA występuje głównie u mężczyzn (95-97%), z szczytem zachorowań w 6. i 7. dekadzie życia. Istnieje silna korelacja między PAA a tętniakiem aorty brzusznej (AAA) – około 40% pacjentów z PAA ma również AAA, co uzasadnia konieczność badań przesiewowych w kierunku AAA u chorych z PAA. Tętniaki podkolanowe są często obustronne (25-70%) i mogą współistnieć z tętniakami innych naczyń w 7-50% przypadków. W populacji pediatrycznej PAA jest niezwykle rzadki, a przypadki idiopatyczne opisano sporadycznie.
Zalecenia Society for Vascular Surgery (SVS, 2022) dotyczące nadzoru po naprawie chirurgicznej (OPAR) lub endowaskularnej (EPAR) obejmują badania kliniczne, pomiar wskaźnika kostka-ramię (ABI) oraz ultrasonografię duplex (DUS) w 3, 6 i 12 miesiącu po zabiegu, a następnie corocznie, jeśli stan jest stabilny. U pacjentów z bezobjawowym PAA, niekwalifikowanych do zabiegu, rekomenduje się coroczne monitorowanie objawów, tętna, skrzepliny, drożności tętnic odpływowych oraz średnicy tętniaka. Interwencję chirurgiczną rozważa się przy wzroście tętniaka o >2 cm lub pojawieniu się objawów niedokrwienia, które rozwija się u 18-31% pacjentów, z ryzykiem amputacji 2-13%. PAA charakteryzuje się wysokim ryzykiem zakrzepicy i zatorowości (25-55% i 6-25% odpowiednio), natomiast pęknięcia są rzadkie (2-7%). W przypadku przeciwwskazań do operacji możliwe jest zachowawcze leczenie doustnymi antykoagulantami bezpośrednimi (DOAC), choć wymaga to dalszych badań. Szybka diagnostyka i regularny nadzór są kluczowe dla zapobiegania poważnym powikłaniom, w tym amputacjom, które występują u około 14% pacjentów z PAA.