Przeciwwskazania stosowania
Sód pikosiarczan

Przeciwwskazania stosowania sodu pikosiarczanu. Kiedy i w jakich warunkach odradzić pacjentowi stosowanie tej substancji?

Sód pikosiarczan jest substancją czynną o działaniu przeczyszczającym, stosowaną w preparatach takich jak Pikopil (tabletki 7,5 mg oraz krople doustne 7,5 mg/ml). Przed zastosowaniem tego leku należy dokładnie przeanalizować występowanie przeciwwskazań, które mogą wpłynąć na bezpieczeństwo pacjenta. Stosowanie sodu pikosiarczanu jest przeciwwskazane w wielu sytuacjach klinicznych, wymagających szczególnej uwagi lekarza prowadzącego.¹

Nadwrażliwość na składniki preparatu

Przeciwwskazaniem do stosowania sodu pikosiarczanu jest nadwrażliwość pacjenta na substancję czynną. Istotne jest również wykluczenie nadwrażliwości na inne związki należące do grupy triarylometanów, które strukturalnie są podobne do pikosiarczanu. Ponadto, należy zwrócić uwagę na możliwość wystąpienia nadwrażliwości na substancje pomocnicze zawarte w preparatach z pikosiaczanem sodu, co również stanowi przeciwwskazanie do ich stosowania.²

W przypadku preparatu Pikopil w postaci tabletek należy pamiętać, że zawiera on laktozę (145,5 mg na tabletkę), co może być istotne u pacjentów z nietolerancją laktozy. Z kolei Pikopil w kroplach doustnych zawiera sorbitol (450 mg/ml roztworu), co może mieć znaczenie u pacjentów z nietolerancją fruktozy.³

Zaburzenia pasażu przez przewód pokarmowy

Niedrożność jelit stanowi bezwzględne przeciwwskazanie do stosowania sodu pikosiarczanu. Jest to stan kliniczny, w którym dochodzi do częściowego lub całkowitego zatrzymania pasażu treści pokarmowej przez jelita. Zastosowanie środka przeczyszczającego w tej sytuacji może doprowadzić do nasilenia objawów, perforacji jelita lub innych poważnych powikłań.⁴

Należy pamiętać, że niedrożność jelit może wynikać z różnych przyczyn, takich jak:

• Niedrożność mechaniczna (zrosty, guzy, przepukliny, ciała obce)
• Niedrożność czynnościowa (porażenna)
• Skręt jelita
• Wgłobienie

⁵

Ostre choroby zapalne jelit

Przeciwwskazaniem do stosowania pikosiarczanu sodu są ostre choroby zapalne jelit. W przebiegu tych schorzeń dochodzi do nasilenia procesów zapalnych w obrębie przewodu pokarmowego, zwiększonej przepuszczalności śluzówki oraz potencjalnego uszkodzenia jelita. Zastosowanie środków przeczyszczających, takich jak pikosiarczan sodu, może prowadzić do nasilenia stanu zapalnego, zwiększenia przepuszczalności śluzówki jelita, a w konsekwencji pogorszenia stanu klinicznego pacjenta.⁶

Do ostrych chorób zapalnych jelit zaliczamy m.in.:

• Zaostrzenie nieswoistych chorób zapalnych jelit (wrzodziejące zapalenie jelita grubego, choroba Leśniowskiego-Crohna)
• Ostre infekcyjne zapalenie jelit
• Niedokrwienne zapalenie jelit
• Toksyczne rozszerzenie okrężnicy

⁷

Ostre stany w obrębie jamy brzusznej

Stosowanie pikosiarczanu sodu jest przeciwwskazane w przypadku ciężkich, bolesnych i/lub przebiegających z gorączką ostrych stanów w obrębie jamy brzusznej, które mogą być potencjalnie związane z nudnościami i wymiotami. Przykładem takiego stanu jest ostre zapalenie wyrostka robaczkowego, gdzie użycie środka przeczyszczającego może maskować objawy, opóźniać właściwe rozpoznanie lub prowadzić do perforacji wyrostka robaczkowego.⁸

Do ostrych stanów jamy brzusznej, w których stosowanie pikosiarczanu sodu jest przeciwwskazane, należą między innymi:

• Zapalenie wyrostka robaczkowego
• Ostre zapalenie trzustki
• Ostre zapalenie pęcherzyka żółciowego
• Perforacja przewodu pokarmowego
• Ostre zapalenie otrzewnej
• Niedokrwienie jelit

⁹

Ciężkie odwodnienie

Ciężkie odwodnienie organizmu stanowi istotne przeciwwskazanie do stosowania sodu pikosiarczanu. Substancja ta, poprzez swoje działanie przeczyszczające, powoduje zwiększone wydzielanie wody i elektrolitów do światła jelita, co może prowadzić do dalszego nasilenia istniejącego już odwodnienia.¹⁰

Stosowanie pikosiarczanu sodu u pacjentów z ciężkim odwodnieniem może prowadzić do:

• Pogłębienia zaburzeń wodno-elektrolitowych
• Hipowolemii
• Hipotonii
• Zaburzeń rytmu serca
• Niewydolności nerek

¹¹

Przed zastosowaniem sodu pikosiarczanu należy ocenić stan nawodnienia pacjenta, szczególnie w przypadku osób w podeszłym wieku, pacjentów z zaburzeniami czynności nerek lub chorych przyjmujących leki mogące wpływać na gospodarkę wodno-elektrolitową (np. diuretyki, glikokortykosteroidy).¹²

Szczególne grupy pacjentów

Należy zachować szczególną ostrożność przy kwalifikacji do leczenia pikosiaczanem sodu pacjentów z następujących grup, u których ryzyko wystąpienia działań niepożądanych lub powikłań może być zwiększone:

• Pacjenci w podeszłym wieku – bardziej podatni na zaburzenia elektrolitowe i odwodnienie
• Osoby z zaburzeniami czynności nerek – ryzyko kumulacji leku i nasilenia działań niepożądanych
• Pacjenci z chorobami serca – ryzyko zaburzeń rytmu serca na skutek zmian elektrolitowych
• Osoby stosujące inne leki przeczyszczające – ryzyko nasilenia efektu przeczyszczającego
• Pacjenci z zespołem złego wchłaniania – ryzyko nasilenia objawów

¹³