mysz transgeniczna
Mysz transgeniczna to organizm modelowy, w którego genom wprowadzono obcy gen (transgene) pochodzący z innego gatunku. Stanowi ona kluczowe narzędzie badawcze we współczesnej biomedycynie, umożliwiające analizę funkcji genów, modelowanie chorób ludzkich oraz testowanie nowych terapii.
Technika tworzenia myszy transgenicznych obejmuje najczęściej mikroiniekcję DNA do zapłodnionej komórki jajowej lub wykorzystanie zmodyfikowanych embrionalnych komórek macierzystych. Wprowadzone modyfikacje genetyczne mogą polegać na dodaniu nowego genu (knock-in), wyłączeniu istniejącego genu (knock-out) lub wprowadzeniu określonej mutacji.
W praktyce klinicznej myszy transgeniczne służą jako modele chorób ludzkich, w tym nowotworów, chorób neurodegeneracyjnych, metabolicznych i autoimmunologicznych. Umożliwiają badanie patogenezy schorzeń, identyfikację potencjalnych celów terapeutycznych oraz wstępną ocenę skuteczności i bezpieczeństwa nowych leków przed rozpoczęciem badań klinicznych z udziałem ludzi.
Rozwój technik edycji genomu, w szczególności systemu CRISPR/Cas9, znacząco zwiększył precyzję i efektywność tworzenia myszy transgenicznych, przyspieszając tym samym postęp badań biomedycznych. Modele te stanowią nieocenione narzędzie w medycynie translacyjnej, łącząc badania podstawowe z zastosowaniami klinicznymi.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Vellofent 533 mcg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa fentanylu, substancji czynnej tabletek podjęzykowych Vellofent, obejmowały ocenę farmakologii bezpieczeństwa, toksyczności po podaniu wielokrotnym, genotoksyczności oraz potencjału rakotwórczego. Wyniki nie wykazały szczególnego zagrożenia dla człowieka, w tym brak działania teratogennego w badaniach na szczurach i królikach podczas organogenezy. W badaniach na szczurach podawano dawki do 300 µg/kg/dobę podskórnie, gdzie zaobserwowano działanie przenoszone w linii męskiej, zgodne z działaniem uspokajającym fentanylu. W okresie okołoporodowym dawki toksyczne dla matek powodowały zmniejszenie przeżywalności potomstwa oraz opóźnienia w rozwoju fizycznym, sensorycznym i neurologicznym, co mogło wynikać zarówno z bezpośredniego działania fentanylu, jak i pośrednio z pogorszonej opieki matczynej.
cytrynian fentanylu, działanie teratogenne, działanie uspokajające, farmakologia bezpieczeństwa, fentanyl, genotoksyczność, linia męska, mysz transgeniczna, okres okołoporodowy, opóźniony rozwój fizyczny, organogeneza, potencjał onkogenny, potencjał rakotwórczy, preparat histologiczny mózgu, tabletka podjęzykowa, toksyczność po podaniu wielokrotnym, toksyczność rozwojowa, wskaźnik przeżycia potomstwa, zarodek i płód - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Sunitynib Adamed 37,5 mg
Przedkliniczne badania toksyczności sunitynibu wykazały wielokierunkowe działania niepożądane obejmujące przewód pokarmowy, nadnercza, układ limfatyczny i krwiotwórczy, trzustkę, ślinianki, stawy oraz układ rozrodczy żeński, obserwowane przy klinicznie istotnych stężeniach leku. Zmiany te, w większości odwracalne po 2-6 tygodniach od zakończenia terapii, obejmowały m.in. nudności, krwotoki, zmniejszenie liczby komórek szpiku, zaniki tkanki limfoidalnej, martwicę komórek trzustki, przerost gronek ślinianek, zgrubienie płytki wzrostowej oraz zanik macicy i zmniejszenie wzrostu pęcherzyków jajnikowych. Sunitynib nie wykazał mutagenności ani klastogenności in vivo, jednak w badaniach in vitro stwierdzono poliploidię w ludzkich limfocytach. W badaniach rakotwórczości u myszy transgenicznych rasH2 i szczurów obserwowano rozwój nowotworów (m.in. rak gruczołów Brunnera, rak żołądka i dwunastnicy, złośliwy śródbłoniak krwionośny, guzy chromochłonne nadnerczy) przy dawkach ≥ 0,9 do 7,8 razy wyższych niż AUC u pacjentów stosujących zalecaną dawkę.
aberracja chromosomalna, atrezja pęcherzyków, badanie genotoksyczności, frakcja wyrzutowa lewej komory, genotoksyczność, gruczoły Brunnera, guz chromochłonny, hiperplazja błony śluzowej żołądka, klastogen, mutagen, mysz transgeniczna, nadnercze, narażenie ogólnoustrojowe, narząd docelowy, odstęp QTc, opóźnione kostnienie kręgów, organogeneza, poliploidia, przewód pokarmowy, rakotwórczość, resorpcja, rozrost mezangium, rozrost rdzenia nadnerczy, rozszczep podniebienia, rozszczep wargi, rozwój zarodkowo-płodowy, śródbłoniak krwionośny, sunitynib, szpik kostny, toksyczność po podaniu wielokrotnym, układ limfatyczny i krwiotwórczy, zanik kanalików jądrowych, zwyrodnienie ciałka żółtego - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Sunitinib Krka 50 mg
Przedkliniczne badania sunitynibu wykazały wielonarządową toksyczność obejmującą przewód pokarmowy, nadnercza, układ limfatyczny, trzustkę, ślinianki, stawy oraz układ rozrodczy, przy klinicznie istotnych stężeniach leku w osoczu zwierząt. Zmiany takie jak zanik błony śluzowej macicy czy zgrubienie płytki wzrostowej kości są prawdopodobnie związane z mechanizmem działania farmakologicznego sunitynibu i w większości odwracalne w ciągu 2-6 tygodni po zakończeniu terapii. Potencjał genotoksyczny leku oceniono jako nieistotny w testach mutagenności i klastogenności in vitro i in vivo, choć stwierdzono poliploidię w ludzkich limfocytach in vitro. W badaniach rakotwórczości u myszy transgenicznych rasH2 i szczurów obserwowano wzrost częstości nowotworów, takich jak rak gruczołów Brunnera, rak żołądka i dwunastnicy oraz guzy chromochłonne nadnerczy, przy ekspozycjach ≥ 7-krotnie przekraczających AUC u ludzi, jednak ich znaczenie kliniczne pozostaje niejasne.
aberracja chromosomalna, atrezja pęcherzyków, badanie toksyczności, dysplazja chrząstki, działanie genotoksyczne, działanie klastogenne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, frakcja wyrzutowa lewej komory, guz chromochłonny, krwotok z przewodu pokarmowego, LVEF, mysz transgeniczna, nadnercze, nudności i biegunka, opóźnienie kostnienia, organogeneza, pęcherzyk jajnikowy, płytka wzrostu, poliploidia, potencjał genotoksyczny, potencjał rakotwórczy, profil toksyczności, przekrwienie kory nadnerczy, przerost gronek ślinianek, przerost przysadki, przewód pokarmowy, rak gruczołów Brunnera, resorpcja, rozrost mezangium, rozszczep podniebienia, rozszczep wargi, ślinianka, śmiertelność zarodkowa, śródbłoniak krwionośny, staw, sunitynib, szpik kostny, toksyczność reprodukcyjna, trzustka zewnątrzwydzielnicza, układ krwiotwórczy, wada rozwojowa szkieletu, węzeł chłonny, wydłużenie QTc, zanik macicy, zanik tkanki limfoidalnej, zwyrodnienie ciałka żółtego - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Abiraterone STADA 500 mg
Dane przedkliniczne dotyczące octanu abirateronu wskazują na specyficzny profil bezpieczeństwa, ściśle powiązany z jego mechanizmem działania polegającym na hamowaniu syntezy androgenów. W badaniach toksyczności u zwierząt zaobserwowano znaczące obniżenie stężenia testosteronu w osoczu, co skutkowało zmniejszeniem masy narządów rozrodczych, zmianami strukturalnymi w nadnerczach, przysadce mózgowej oraz gruczołach sutkowych. Wszystkie zmiany hormonalne miały charakter odwracalny, z pełną lub częściową normalizacją parametrów w ciągu 4 tygodni po zakończeniu terapii. Badania płodności na szczurach wykazały odwracalne zmniejszenie płodności u obu płci, z powrotem do normy w okresie 4-16 tygodni. W modelach ciążowych odnotowano zmniejszenie masy płodu, obniżenie wskaźników przeżycia oraz zmiany w rozwoju zewnętrznych narządów płciowych, jednak bez cech teratogenności niezwiązanej z farmakologicznym działaniem leku.
genotoksyczność, gruczoł sutkowy, mysz transgeniczna, nadnercza, narząd rozrodczy, narządy płciowe zewnętrzne, nowotwór komórek interstycjalnych, octan abirateronu, płodność, przysadka mózgowa, rakotwórczość, ryzyko środowiskowe, synteza androgenów, teratogenność, testosteron, toksyczność rozwojowa, zaburzenia hormonalne - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Remifemin 0,018 – 0,026 ml
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa produktu leczniczego Remifemin, zawierającego izopropanolowy wyciąg z kłącza pluskwicy groniastej (Cimicifugae racemosae rhizomae extractum), obejmują toksyczność przewlekłą, potencjalny wpływ na nowotwory oraz genotoksyczność. W 6-miesięcznym badaniu toksyczności przewlekłej na samicach szczurów ustalono dawkę NOEL na poziomie 21,06 mg/kg masy ciała. Badania farmakologiczne in vitro i in vivo nie wykazały wpływu wyciągu na rozwój nowotworów piersi, choć niektóre wyniki in vitro były sprzeczne. W modelu transgenicznych myszy z guzami nowotworowymi, przy dawce odpowiadającej 40 mg korzenia i kłącza, zaobserwowano zwiększoną liczbę przerzutów do płuc, bez wzrostu pierwotnego guza piersi, co nie pozwala na całkowite wykluczenie wpływu preparatu na nowotwory zależne od hormonów.
badanie farmakologiczne, badanie in vitro, badanie in vivo, działanie rakotwórcze, ekstrakt z pluskwicy groniastej, genotoksyczność, mysz transgeniczna, NOEL, nowotwór hormonozależny, nowotwór piersi, przerzutowy nowotwór płuc, test Amesa, toksyczność przewlekła, toksyczność reprodukcyjna, wyciąg z pluskwicy groniastej - Leksykon substancji czynnych
Neostygmina metylosiarczan – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Przedkliniczne badania neostygminy metylosiarczanu, obejmujące ocenę bezpieczeństwa, toksyczności po podaniu wielokrotnym, genotoksyczności oraz wpływu na reprodukcję i rozwój, nie wykazały istotnych zagrożeń dla człowieka przy stosowaniu terapeutycznym. W badaniach teratogenności u szczurów i królików dawki równoważne dla ludzi (HED) wynosiły odpowiednio do 8,1 μg/kg mc./dobę u szczurów i 13 μg/kg mc./dobę u królików, bez wykazania działania teratogennego. Podobnie, w badaniach rozwoju przed- i pourodzeniowego oraz płodności u szczurów, stosowanie neostygminy w dawkach do 8,1 μg/kg mc./dobę nie powodowało negatywnych efektów na rozwój potomstwa ani na płodność. Zaobserwowano jedynie minimalną toksyczność matczyną, objawiającą się drżeniem, ataksją i zapaścią, przy ekspozycji zwierząt znacznie niższej niż przewidywana u ludzi.
aberracja chromosomowa, ataksja, badanie farmakologiczne, badanie płodności, badanie rakotwórczości, dawka dobowa, działanie teratogenne, ekspozycja ogólnoustrojowa, genotoksyczność, glikopironiowy bromek, mysz transgeniczna, neostygmina metylosiarczan, organogeneza, potencjał rakotwórczy, profil bezpieczeństwa, receptor muskarynowy, rozwój przed- i pourodzeniowy, rozwój zarodkowo-płodowy, test Amesa, test mikrojądrowy, test mutacji odwrotnej, toksyczność matczyna, toksyczność po podaniu wielokrotnym, wpływ na reprodukcję - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Abiraterone G.L. Pharma 250 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa abirateronu octanu wykazały, że lek powoduje znaczące obniżenie stężeń krążącego testosteronu, co prowadzi do zmniejszenia masy narządów oraz zmian morfologicznych i histopatologicznych w narządach rozrodczych, nadnerczach, przysadce i sutkach zwierząt doświadczalnych. Zmiany te były w większości odwracalne po zaprzestaniu podawania leku, ustępując w ciągu 4 tygodni. Abirateron wpływał również na płodność samców i samic szczurów, jednak efekt ten był całkowicie odwracalny w okresie 4-16 tygodni po zakończeniu terapii. W badaniach rozwojowych zaobserwowano zmniejszenie masy płodu i przeżywalności potomstwa oraz wpływ na rozwój zewnętrznych narządów płciowych, bez działania teratogennego. Wszystkie te efekty są zgodne z farmakologicznym mechanizmem hamowania biosyntezy androgenów przez abirateron.
abirateron, badanie genotoksyczności, badanie płodności, badanie toksyczności, biosynteza androgenów, działanie teratogenne, mechanizm działania, mechanizm farmakologiczny, mysz transgeniczna, narząd rozrodczy, narząd wrażliwy na androgeny, nowotwór komórek interstycjalnych, potencjał rakotwórczy, testosteron, toksyczność po podaniu wielokrotnym, układ rozrodczy, zmiana histopatologiczna, zmiana morfologiczna - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – AuroFena 200 mcg
Przeprowadzone badania przedkliniczne dotyczące bezpieczeństwa fentanylu, substancji czynnej leku AuroFena (dostępnego w dawkach 100, 200 i 400 µg w formie tabletek podpoliczkowych), nie wykazały istotnych zagrożeń dla człowieka. Standardowe testy farmakologiczne, toksyczności po podaniu wielokrotnym, genotoksyczności oraz rakotwórczości potwierdziły brak działań niepożądanych. Badania toksyczności rozwojowej u szczurów i królików w okresie organogenezy nie wykazały wad rozwojowych ani zmian rozwojowych. Wysokie dawki (300 µg/kg/dobę, podskórnie) u szczurów wywołały specyficzne efekty na męski układ rozrodczy, interpretowane jako wynik działania uspokajającego fentanylu. Ponadto, toksyczne dawki u matek powodowały obniżenie przeżywalności potomstwa oraz opóźnienia rozwojowe, zaburzenia sensoryczne, odruchowe i behawioralne, co mogło wynikać z bezpośredniego wpływu substancji lub pośrednio z pogorszonej opieki matczynej.
badanie farmakologiczne, charakterystyka produktu leczniczego, cytrynian fentanylu, działanie uspokajające, fentanyl, genotoksyczność, laktacja, mysz transgeniczna, opóźnienie rozwoju, organogeneza, płodność, potencjał onkogenny, potencjał rakotwórczy, preparat histologiczny, profil bezpieczeństwa, rakotwórczość, tabletka podpoliczkowa, toksyczność matczyna, toksyczność ostra, toksyczność po podaniu wielokrotnym, toksyczność przewlekła, toksyczność rozwojowa, toksyczność zarodka i płodu, układ rozrodczy męski, wada rozwojowa, wskaźnik przeżycia, zaburzenie czucia, zaburzenie odruchów, zaburzenie zachowania - Leksykon substancji czynnych
Kłącze pluskwicy groniastej – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa kłącza pluskwicy groniastej (Cimicifugae racemosae rhizoma), stosowanego m.in. w preparacie Remifemin, obejmują toksykologię przewlekłą, genotoksyczność oraz wpływ na nowotwory. W 6-miesięcznym badaniu toksyczności przewlekłej u samic szczurów ustalono NOEL dla izopropanolowego wyciągu na poziomie 21,06 mg/kg masy ciała. Test Amesa z etanolowym wyciągiem (1 mg/płytkę) nie spełniał aktualnych standardów metodologicznych, co ogranicza jego wartość w ocenie genotoksyczności. Brak jest jednoznacznych danych dotyczących potencjalnego działania rakotwórczego oraz wpływu na układ rozrodczy, co wskazuje na konieczność dalszych badań w tych obszarach.
badanie farmakologiczne, badanie toksykologiczne, Cimicifuga racemosa, działanie rakotwórcze, genotoksyczność, kłącze pluskwicy groniastej, mysz transgeniczna, NOEL, nowotwór hormonozależny, nowotwór piersi, pluskwica groniasta, poziom dawkowania bez obserwowanego efektu, przerzutowy nowotwór płuc, test Amesa, toksyczność, toksyczność przewlekła, wyciąg etanolowy, wyciąg izopropanolowy, wyciąg z pluskwicy - Leksykon substancji czynnych
Dapoksetyna – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Dapoksetyna, substancja czynna produktu leczniczego Priligy (dostępnego w dawkach 30 mg i 60 mg), została poddana szerokim badaniom przedklinicznym obejmującym farmakologiczną ocenę bezpieczeństwa, toksykologię dawki wielokrotnej, genotoksyczność, rakotwórczość, potencjał uzależniający, skutki odstawienia, fototoksyczność oraz wpływ na reprodukcję. Badania przeprowadzono na różnych gatunkach zwierząt (myszy, szczury, króliki, psy, małpy) przy zastosowaniu najwyższych tolerowanych dawek, często przekraczających 100-krotność dawki stosowanej u ludzi. Farmakokinetyczne wskaźniki ekspozycji (Cmax, AUC0-24h) przy maksymalnych dawkach tolerowanych u zwierząt były zbliżone lub wyższe niż u ludzi przy maksymalnej dawce 60 mg. W badaniach długoterminowych na szczurach (225 mg/kg/dobę przez 2 lata) i myszach transgenicznych Tg.rasH2 (100-200 mg/kg/dobę) nie wykazano potencjału rakotwórczego, a ekspozycja mierzona AUC była dwukrotnie wyższa lub niższa niż u ludzi odpowiednio. Badania reprodukcyjne na szczurach nie wykazały wpływu na płodność, rozrodczość ani morfologię narządów rozrodczych, a badania na szczurach i królikach nie potwierdziły embriotoksyczności ani fetotoksyczności.
badanie rakotwórczości, bezpieczeństwo przedkliniczne, biokonwersja dapoksetyny, dapoksetyna, ekspozycja farmakologiczna, embriotoksyczność, fetotoksyczność, fototoksyczność, maksymalna tolerowana dawka, mysz transgeniczna, narażenie organizmu, potencjał genotoksyczny, potencjał uzależniający, Priligy, stan stacjonarny, toksykologia dawki wielokrotnej, toksykologia genetyczna - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Sunitynib Adamed 12,5 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa sunitynibu wykazały toksyczność wielonarządową przy klinicznie istotnych stężeniach w osoczu zwierząt, obejmującą przewód pokarmowy (nudności, biegunki), nadnercza (przekrwienie, krwotoki, martwica), układ limfatyczny i krwiotwórczy (zmniejszenie komórek szpiku, zanik tkanki limfoidalnej), trzustkę zewnątrzwydzielniczą (degranulacja i martwica komórek pęcherzykowych), ślinianki (przerost gronek), stawy (zgrubienie płytki wzrostu) oraz układ rozrodczy (zanik macicy, zmniejszenie wzrostu pęcherzyków jajnikowych). Zmiany te były w większości odwracalne po 2-6 tygodniach od zakończenia terapii. Dodatkowo odnotowano wydłużenie odstępu QTc, zmniejszenie LVEF, zanik kanalików jądrowych, rozrost komórek mezangium nerek, krwotoki z przewodu pokarmowego i jamy ustnej oraz przerost komórek płata przedniego przysadki. Badania genotoksyczności wykazały brak mutagenności i klastogenności in vivo, choć obserwowano poliploidię in vitro. Potencjał rakotwórczy potwierdzono w modelach zwierzęcych przy dawkach ≥ 25 mg/kg mc./dobę (myszy rasH2) i 1-3 mg/kg mc./dobę (szczury), z występowaniem nowotworów żołądka, dwunastnicy, śródbłoniaka krwionośnego oraz guzów chromochłonnych nadnerczy.
aberracje chromosomalne, atrezja pęcherzyków, badania in vitro, badanie toksyczności, działanie klastogenne, działanie teratogenne, frakcja wyrzutowa lewej komory, gruczoły Brunnera, guz chromochłonny, hiperplazja błony śluzowej, komórki mezangialne, krwotok z przewodu pokarmowego, limfocyty krwi obwodowej, mysz transgeniczna, odstęp QTc, opóźnienie kostnienia, potencjał rakotwórczy, przekrwienie kory nadnerczy, przewód pokarmowy, resorpcja zarodka, rozrost rdzenia nadnerczy, rozszczep podniebienia, rozszczep wargi, rozwój postnatalny, sunitynib, szpik kostny, toksyczność wielokrotnego podania, trzustka zewnątrzwydzielnicza, utrata ciąży po zagnieżdżeniu, wada rozwojowa szkieletu, zanik kanalików jądrowych, zanik tkanki limfoidalnej, zwyrodnienie ciałka żółtego