zaburzenia składu krwi
Zaburzenia składu krwi to szeroka grupa patologii dotyczących ilościowych lub jakościowych zmian w elementach morfotycznych krwi, jak również nieprawidłowości w składzie osocza. Mogą one obejmować nieprawidłowości dotyczące krwinek czerwonych (erytrocytów), krwinek białych (leukocytów), płytek krwi (trombocytów) oraz białek osocza.
Do najczęstszych zaburzeń składu krwi należą niedokrwistości (anemie), poliglobulie, leukopenie, leukocytozy, małopłytkowości oraz trombocytozy. Zaburzenia mogą być wrodzone, wynikające z defektów genetycznych, lub nabyte – spowodowane czynnikami środowiskowymi, chorobami towarzyszącymi czy przyjmowanymi lekami.
Diagnostyka zaburzeń składu krwi opiera się przede wszystkim na badaniach laboratoryjnych, takich jak morfologia krwi obwodowej z rozmazem, badania biochemiczne, immunologiczne oraz molekularne. W niektórych przypadkach konieczne jest wykonanie biopsji szpiku kostnego w celu oceny hematopoezy.
Leczenie zaburzeń składu krwi zależy od ich przyczyny, nasilenia oraz towarzyszących objawów klinicznych. Może obejmować suplementację (np. żelaza, witaminy B12), farmakoterapię (leki immunosupresyjne, czynniki wzrostu), przetoczenia preparatów krwiopochodnych, a w przypadku ciężkich zaburzeń – przeszczepienie szpiku kostnego lub komórek macierzystych.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przedawkowanie – Biseptol (200 mg + 40 mg)/5 ml
Przedawkowanie Biseptolu (zawierającego sulfametoksazol i trimetoprim) może prowadzić do ostrego lub przewlekłego zespołu toksycznego. Ostre przedawkowanie manifestuje się objawami ze strony przewodu pokarmowego (nudności, wymioty, kolka brzuszna), układu nerwowego (bóle i zawroty głowy, senność, utrata przytomności, dezorientacja), ogólnymi (gorączka, zaburzenia widzenia) oraz układu moczowego (hematuria, krystaluria, bezmocz w ciężkich przypadkach). Późne objawy, takie jak zaburzenia hematologiczne i żółtaczka, mogą pojawić się z opóźnieniem, nawet po kilku dniach od przyjęcia leku. Przewlekłe przedawkowanie prowadzi do zahamowania czynności szpiku kostnego, manifestującego się małopłytkowością, leukopenią oraz niedokrwistością megaloblastyczną, będącą konsekwencją niedoboru kwasu foliowego indukowanego przez trimetoprim.
alkalizacja moczu, bezmocz, bóle głowy, dezorientacja, dializa otrzewnowa, folinian wapnia, hematuria, hemodializa, hemopoeza, kolka brzuszna, krwiomocz, krystaluria, leukopenia, małopłytkowość, morfologia krwi, niedobór kwasu foliowego, niedokrwistość megaloblastyczna, nudności i wymioty, ostre przedawkowanie, płukanie żołądka, przedawkowanie Biseptolu, przewlekłe przedawkowanie, stężenie elektrolitów, sulfametoksazol i trimetoprim, utrata przytomności, zaburzenia składu krwi, zaburzenie hematologiczne, zaburzenie widzenia, zahamowanie czynności szpiku kostnego, żółtaczka - Leksykon substancji czynnych
Mesalazyna – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Mesalazyna wymaga ścisłego monitorowania ze względu na ryzyko działań niepożądanych obejmujących głównie układ moczowy, wątrobowy, krwiotwórczy, sercowy, skórny oraz oddechowy. Przed i w trakcie terapii należy wykonywać badania laboratoryjne: morfologię krwi z rozmazem, parametry czynności wątroby (AspAT, AlAT), stężenie kreatyniny w surowicy oraz badanie ogólne moczu, zgodnie z zalecanym schematem (pierwsza kontrola po 14 dniach, następnie 2-3 razy co 4 tygodnie, a przy prawidłowych wynikach co 3 miesiące). Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek, wątroby, astmą, chorobami płuc oraz u osób z nadwrażliwością na sulfasalazynę, ze względu na ryzyko reakcji krzyżowych. W trakcie leczenia konieczne jest zapewnienie odpowiedniego nawodnienia, aby zapobiec kamicy układu moczowego, w tym kamieniom zbudowanym w 100% z mesalazyny.
astma oskrzelowa, ciężkie skórne działania niepożądane, czynność wątroby, dyskrazja krwi, enzymy wątrobowe, kamica układu moczowego, kreatynina w surowicy, krwawienie, mesalazyna, morfologia krwi, nadwrażliwość krzyżowa, nefropatia z minimalnymi zmianami, niedokrwistość, niedrożność przewodu pokarmowego, niewydolność nerek, ostry zespół nietolerancji, pęcherzowe zapalenie skóry, rumień wielopostaciowy, skurcz jelit, środek przeczyszczający, śródmiąższowe zapalenie nerek, sulfasalazyna, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby, zaburzenia hematologiczne, zaburzenia składu krwi, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie osierdzia, zapalna choroba jelita, zastawka krętniczo-kątnicza, zespół DRESS, zespół Lyella, zespół Stevensa-Johnsona, złuszczające zapalenie skóry - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Pentasa
Produkt leczniczy Pentasa, zawierający 1 g mesalazyny w granulacie o przedłużonym uwalnianiu, wymaga ścisłego monitorowania pacjentów ze względu na ryzyko poważnych działań niepożądanych. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z historią reakcji na sulfasalazynę oraz na występowanie ciężkich skórnych reakcji nadwrażliwości, takich jak zespół Stevensa-Johnsona (SJS) i toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka (TEN). W przypadku pojawienia się wysypki, zmian na błonach śluzowych lub innych objawów nadwrażliwości, leczenie należy natychmiast przerwać. Ponadto, konieczne jest monitorowanie funkcji wątroby (AlAT, AspAT) i nerek (stężenie kreatyniny, badania moczu) przed i w trakcie terapii, zwłaszcza u pacjentów z istniejącymi zaburzeniami tych narządów. Mesalazyna jest przeciwwskazana u pacjentów z niewydolnością nerek, a w przypadku współistniejącego stosowania leków nefrotoksycznych zaleca się zwiększenie częstotliwości kontroli.
6-merkaptopuryna, AlAT, AspAT, astma oskrzelowa, azatiopryna, ciężkie skórne działania niepożądane, kamica układu moczowego, mesalazyna, nefrotoksyczność mesalazyny, ostry ból brzucha, rozmaz krwi obwodowej, skurczowy ból brzucha, stężenie kreatyniny, sulfasalazyna, tioguanina, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, zaburzenia składu krwi, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie osierdzia, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Działania niepożądane – Elenium 5 mg
Chlordiazepoksyd (Elenium) wykazuje zróżnicowane działania niepożądane, które najczęściej mają charakter łagodny i ustępują po odstawieniu leku. Częstość występowania działań niepożądanych klasyfikuje się od bardzo często (≥1/10) do bardzo rzadko (<1/10 000). Najczęstsze objawy dotyczą układu nerwowego i obejmują senność, spowolnienie reakcji, bóle i zawroty głowy, stany splątania, dezorientacji oraz ataksję, szczególnie u osób starszych na początku terapii. Reakcje paradoksalne, takie jak niepokój psychoruchowy, bezsenność, zwiększona pobudliwość i agresja, występują rzadziej, ale są istotne klinicznie, zwłaszcza u pacjentów z chorobami psychicznymi, osób starszych oraz po spożyciu alkoholu. Inne działania niepożądane obejmują zaburzenia widzenia, bradykardię, obniżenie ciśnienia tętniczego, nudności, zaparcia, reakcje alergiczne skórne, drżenia mięśniowe, zatrzymanie moczu oraz zaburzenia miesiączkowania.
ataksja, bradykardia, chlordiazepoksyd, ciśnienie tętnicze krwi, depresja, drgawka, drżenie mięśni, dyzartria, działanie niepożądane, monitorowanie niepożądanych działań produktów leczniczych, niepokój psychoruchowy, nietrzymanie moczu, podwójne widzenie, reakcja alergiczna skórna, reakcja anafilaktyczna, reakcja paradoksalna, stan splątania, uzależnienie psychiczne i fizyczne, zaburzenia składu krwi, zaburzenie libido, zaburzenie miesiączkowania, zaburzenie pamięci, zatrzymanie moczu, zespół odstawienia, żółtaczka, zwiotczenie mięśni - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Salaza
Stosowanie mesalazyny w postaci czopków Salaza 1000 mg wymaga ścisłego nadzoru medycznego oraz regularnego monitorowania parametrów laboratoryjnych, w tym morfologii krwi, funkcji wątroby (aminotransferazy), stężenia kreatyniny i badania moczu. Zalecany harmonogram badań obejmuje kontrolę po 2 tygodniach od rozpoczęcia terapii, następnie co 4 tygodnie przez pierwsze 3 miesiące, a przy prawidłowych wynikach co 3 miesiące. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z zaburzeniami czynności nerek i wątroby, u których konieczne jest zwiększenie częstotliwości kontroli oraz szybka reakcja na pogorszenie parametrów, zwłaszcza ze względu na ryzyko nefrotoksyczności. W trakcie terapii odnotowano także przypadki kamicy nerkowej, w tym kamieni zbudowanych w 100% z mesalazyny, co wymaga odpowiedniego nawodnienia pacjentów.
6-merkaptopuryna, astma, azatiopryna, badanie moczu, choroba układu oddechowego, choroba wrzodowa żołądka, dwunastnica, gorączka, kamica nerkowa, kreatynina, mesalazyna, morfologia krwi, nadwrażliwość na sulfasalazynę, nadzór medyczny, nefrotoksyczność, parametry wątrobowe, podchloryn sodu, skórne działania niepożądane, skurcz mięśni, wysypka skórna, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby, zaburzenia składu krwi, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie osierdzia, zespół DRESS, zespół Lyella, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Salofalk 500
Stosowanie mesalazyny w postaci tabletek dojelitowych Salofalk 500 wymaga ścisłego monitorowania parametrów hematologicznych, wątrobowych oraz nerkowych. Zaleca się wykonanie badań kontrolnych: pierwsze po 14 dniach od rozpoczęcia terapii, następnie 2-3 razy w odstępach 4-tygodniowych, a po uzyskaniu stabilnych wyników – co 3 miesiące. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby i nerek, gdyż mesalazyna jest przeciwwskazana przy niewydolności nerek i może wykazywać nefrotoksyczność. W trakcie leczenia należy monitorować objawy sugerujące poważne zaburzenia hematologiczne (np. niewyjaśnione krwotoki, plamica, niedokrwistość) oraz reakcje nadwrażliwości, w tym kardiologiczne (zapalenie mięśnia sercowego, osierdzia) i oddechowe, zwłaszcza u chorych z astmą. W przypadku wystąpienia takich objawów konieczne jest natychmiastowe przerwanie terapii.
astma, ciężkie skórne działania niepożądane, DRESS, działanie nefrotoksyczne, kamica układu moczowego, mesalazyna, morfologia z rozmazem, nadciśnienie tętnicze, niedokrwistość, parametry czynnościowe wątroby, plamica, stężenie kreatyniny, sulfasalazyna, tabletki dojelitowe, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby, zaburzenia składu krwi, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie osierdzia, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Asamax 500
Podczas terapii mesalazyną w postaci Asamax 500 mg w tabletkach dojelitowych, konieczne jest ścisłe monitorowanie parametrów hematologicznych, wątrobowych (AspAT, AlAT), nerkowych (kreatynina) oraz ogólnego badania moczu. Zalecany harmonogram obejmuje badania przed rozpoczęciem leczenia, po 14 dniach, następnie 2-3 kontrole co 4 tygodnie, a przy stabilnych wynikach – co 3 miesiące. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów pediatrycznych (6-18 lat), z upośledzoną funkcją wątroby, chorobami płuc (zwłaszcza astmą oskrzelową) oraz u osób z historią reakcji na sulfasalazynę ze względu na ryzyko reakcji krzyżowych. Asamax 500 jest przeciwwskazany u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek, a w przypadku pogorszenia funkcji nerek należy rozważyć przerwanie terapii.
AlAT, AspAT, astma oskrzelowa, badanie ogólne moczu, choroba płuc, czynność wątroby, kamica układu moczowego, kreatynina w surowicy, mesalazyna, morfologia krwi, ostra nietolerancja, ostry ból brzucha, reakcja niepożądana, skurcz żołądka, sulfasalazyna, toksyczność mesalazyny, upośledzenie funkcji wątroby, wysypka skórna, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia składu krwi, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie osierdzia - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Salofalk
Mesalazyna, zawarta w produkcie Salofalk, wymaga ścisłego monitorowania parametrów laboratoryjnych i klinicznych podczas terapii, zwłaszcza przy stosowaniu zawiesiny doodbytniczej. Zalecany schemat kontroli obejmuje badania wstępne, kontrolę po 14 dniach, następnie 2-3 badania co 4 tygodnie, a przy prawidłowych wynikach badania co 3 miesiące. Monitorowanie powinno obejmować morfologię krwi z rozmazem, aktywność aminotransferaz ALT i AST, stężenie kreatyniny oraz badanie moczu (testy paskowe i osad). Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby i nerek, gdyż mesalazyna jest przeciwwskazana przy istniejących zaburzeniach nerkowych, a jej nefrotoksyczność wymaga natychmiastowego przerwania leczenia w przypadku pogorszenia funkcji nerek. Ponadto, odnotowano ryzyko kamicy układu moczowego, w tym kamieni złożonych w 100% z mesalazyny, co wymaga odpowiedniego nawodnienia pacjentów.
aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, astma oskrzelowa, badanie moczu, benzoesan sodu, DRESS, kamica układu moczowego, kreatynina, mesalazyna, morfologia krwi, nefrotoksyczność, parametry wątrobowe, pirosiarczyn potasu, SCAR, skurcz oskrzeli, sulfasalazyna, toksyczna nekroliza naskórka, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby, zaburzenia składu krwi, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie osierdzia, zawiesina doodbytnicza, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Pentasa
Podczas terapii produktem Pentasa (mesalazyna) konieczne jest wdrożenie ścisłego monitoringu pacjentów pod kątem działań niepożądanych, zwłaszcza u osób z historią reakcji na sulfasalazynę. Należy zwracać szczególną uwagę na ciężkie skórne reakcje nadwrażliwości (SCAR), takie jak zespół Stevensa-Johnsona (SJS) i toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka (TEN), które wymagają natychmiastowego przerwania leczenia przy pierwszych objawach (wysypka, zmiany na błonach śluzowych). Wskazane jest również monitorowanie funkcji wątroby (AlAT, AspAT) oraz nerek (stężenie kreatyniny, badania moczu) przed i w trakcie terapii, ze względu na ryzyko nefrotoksyczności i hepatotoksyczności. Mesalazyna jest przeciwwskazana u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek. W przypadku wystąpienia ostrych objawów nietolerancji, takich jak skurczowe lub ostry ból brzucha, gorączka, silny ból głowy czy wysypka, leczenie należy bezzwłocznie przerwać.
6-merkaptopuryna, AlAT AspAT, astma oskrzelowa, azatiopryna, badanie fizykochemiczne moczu, ciężkie skórne działania niepożądane, działanie nefrotoksyczne, działanie niepożądane, kamica układu moczowego, kreatynina w surowicy, mesalazyna, nadwrażliwość, rozmaz krwi obwodowej, skurczowy ból brzucha, sulfasalazyna, tioguanina, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, wydolność wątroby, zaburzenia składu krwi, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności płuc, zaburzenie czynności wątroby, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie osierdzia, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon substancji czynnych
Trimetoprim – Przedawkowanie
Trimetoprim, stosowany zarówno w monoterapii, jak i w połączeniu z sulfametoksazolem (kotrimoksazol), może wywołać poważne objawy toksyczne przy dawkach ≥1 g. Ostre zatrucie manifestuje się nudnościami, wymiotami, zawrotami głowy, bólami głowy, depresją oraz zaburzeniami świadomości. Szczególnie niebezpieczne jest zahamowanie czynności szpiku kostnego prowadzące do małopłytkowości, leukopenii i niedokrwistości megaloblastycznej. W przypadku kotrimoksazolu dodatkowo obserwuje się brak łaknienia, bóle kolkowe, gorączkę, krwiomocz i krystalurię. Przewlekłe przedawkowanie charakteryzuje się głównie hematologicznymi zaburzeniami wynikającymi z niedoboru kwasu foliowego, a w późniejszym okresie może pojawić się żółtaczka.
alkalizacja moczu, anemia megaloblastyczna, bezmocz, ból głowy, brak łaknienia, depresja, dezorientacja, dializa otrzewnowa, folinian wapnia, gorączka, hematopoeza, hematuria, hemodializa, kolka brzuszna, kotrimoksazol, krwiomocz, krystaluria, kwas folinowy, leukopenia, małopłytkowość, niedokrwistość megaloblastyczna, nudności, sulfametoksazol, trimetoprim, trombocytopenia, wymioty, wymuszona diureza, zaburzenia składu krwi, zaburzenia świadomości, zaburzenia widzenia, zahamowanie czynności szpiku kostnego, zakwaszenie moczu, zawroty głowy, żółtaczka - Leksykon leków
Działania niepożądane – Elenium 25 mg
Chlordiazepoksyd (Elenium) wykazuje działania niepożądane o różnej częstości, które są zależne od indywidualnej wrażliwości pacjenta oraz dawki leku. Działania te obejmują zaburzenia krwi, reakcje anafilaktyczne, zaburzenia psychiczne (w tym reakcje paradoksalne takie jak niepokój psychoruchowy, bezsenność, agresja), zaburzenia układu nerwowego (senność, ataksja, zaburzenia pamięci), zaburzenia sercowo-naczyniowe (bradykardia, obniżenie ciśnienia tętniczego), a także objawy ze strony przewodu pokarmowego, wątroby, skóry, mięśniowo-szkieletowe oraz układu moczowego i rozrodczego. Częstość występowania większości działań niepożądanych jest nieznana, co wymaga szczególnej uwagi klinicznej, zwłaszcza u pacjentów w podeszłym wieku oraz osób z chorobami psychicznymi lub nadużywających alkoholu. Monitorowanie parametrów morfologii krwi, funkcji wątroby oraz ciśnienia tętniczego jest zalecane podczas terapii.
aminotransferaza, ataksja, bradykardia, chlordiazepoksyd, ciśnienie tętnicze krwi, depresja, drgawka, dyzartria, działanie niepożądane, nietrzymanie moczu, pokrzywka, produkt leczniczy, reakcja anafilaktyczna, reakcja paradoksalna, uzależnienie psychiczne i fizyczne, zaburzenia składu krwi, zaburzenie koordynacji ruchowej, zaburzenie miesiączkowania, zaburzenie pamięci, zatrzymanie moczu, zespół odstawienia, żółtaczka, zwiotczenie mięśni - Leksykon leków
Przedawkowanie – Efudix 50 mg/g
Przedawkowanie miejscowego leku Efudix, zawierającego 50 mg/g fluorouracylu, choć nie odnotowano dotychczas przypadków, może prowadzić do poważnych objawów ogólnoustrojowych w przypadku przypadkowego doustnego spożycia. Typowe symptomy przedawkowania obejmują nudności, wymioty, biegunkę, zapalenie jamy ustnej oraz zaburzenia hematologiczne, takie jak leukopenia, wynikające z toksycznego działania fluorouracylu na błonę śluzową przewodu pokarmowego oraz hamowania podziałów komórek szpiku kostnego. Dodatkowo, krem zawiera substancje pomocnicze (alkohol stearylowy 150 mg/g, glikol propylenowy 115 mg/g, metylu parahydroksybenzoesan 0,25 mg/g, propylu parahydroksybenzoesan 0,15 mg/g), które mogą nasilać działania niepożądane w przypadku przedawkowania.
alkohol stearylowy, biegunka, fluorouracyl, glikol propylenowy, hamowanie szpiku kostnego, leczenie objawowe, leukocytoza, leukopenia, metylu parahydroksybenzoesan, morfologia krwi, nudności, objawy ogólnoustrojowe, profilaktyka przeciwzakaźna, propylu parahydroksybenzoesan, układ krwiotwórczy, wymioty, zaburzenia hematologiczne, zaburzenia przewodu pokarmowego, zaburzenia składu krwi, zapalenie jamy ustnej - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Salofalk
Stosowanie mesalazyny w postaci granulatu o przedłużonym uwalnianiu (Salofalk 1000 mg, 1,5 g, 3 g) wymaga regularnego monitorowania parametrów hematologicznych, czynności wątroby (AlAT, AspAT), funkcji nerek (stężenie kreatyniny) oraz badania moczu. Pierwsze badanie kontrolne powinno odbyć się po 14 dniach terapii, następnie 2-3 badania co 4 tygodnie, a przy prawidłowych wynikach kontrola co 3 miesiące. Mesalazyna jest przeciwwskazana u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek, a w przypadku pogorszenia funkcji nerek należy natychmiast przerwać leczenie. Zaleca się także odpowiednie nawodnienie ze względu na ryzyko kamicy układu moczowego, w tym kamieni złożonych z mesalazyny.
anemia, astma, badanie moczu, DRESS, fenyloketonuria, kamica układu moczowego, kreatynina w osoczu, morfologia krwi z rozmazem, nefrotoksyczność mesalazyny, niedobór sacharazy-izomaltazy, nietolerancja fruktozy, parametry wątrobowe, SCAR, toksyczna nekroliza naskórka, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby, zaburzenia składu krwi, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie osierdzia, zespół Stevensa-Johnsona, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Pentasa
Produkt leczniczy Pentasa w postaci czopków 1 g zawierających mesalazynę wymaga szczególnej ostrożności i monitorowania pacjentów ze względu na ryzyko poważnych działań niepożądanych, w tym ciężkich reakcji skórnych (SCAR, SJS, TEN), ostrych objawów nietolerancji takich jak skurczowe i ostry ból brzucha, gorączka >38°C, silny ból głowy oraz wysypka skórna. Pacjenci z historią działań niepożądanych po sulfasalazynie powinni być poddani intensywnemu nadzorowi. W trakcie terapii konieczne jest regularne monitorowanie funkcji wątroby (AlAT, AspAT) oraz nerek (stężenie kreatyniny, badania moczu), zwłaszcza u osób z istniejącymi zaburzeniami tych narządów. Mesalazyna jest przeciwwskazana u pacjentów z niewydolnością nerek, a w przypadku współistniejącego leczenia lekami nefrotoksycznymi zaleca się zwiększenie częstotliwości kontroli parametrów nerkowych.
6-merkaptopuryna, aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, astma oskrzelowa, azatiopryna, badanie fizykochemiczne moczu, ciężkie skórne działania niepożądane, kamica układu moczowego, mesalazyna, nadwrażliwość serca, objawy nietolerancji, rozmaz krwi obwodowej, skurczowy ból brzucha, stężenie kreatyniny, sulfasalazyna, tioguanina, toksyczne martwicze oddzielanie naskórka, wysypka skórna, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności płuc, zaburzenia czynności wątroby, zaburzenia składu krwi, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie osierdzia, zespół Stevensa-Johnsona