Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Allopurynol, jako inhibitor oksydazy ksantynowej, wchodzi w liczne interakcje z innymi produktami leczniczymi, co wymaga szczególnej uwagi lekarza przepisującego ten lek. Poniżej przedstawiono szczegółowy opis tych interakcji, które mogą mieć istotne znaczenie kliniczne i wymagać modyfikacji dawkowania lub ścisłego monitorowania pacjenta.¹

Interakcje z lekami immunosupresyjnymi

6-merkaptopuryna i azatiopryna wchodzą w szczególnie istotną interakcję z allopurynolem. Podczas jednoczesnego stosowania tych leków konieczne jest zmniejszenie dawki 6-merkaptopuryny lub azatiopryny do 25% zwykłej dawki. Wynika to z faktu, że allopurynol hamuje metaboliczną inaktywację tych substancji, co może prowadzić do osiągnięcia toksycznych stężeń w surowicy.²

Cyklosporyna – doniesienia naukowe wskazują, że podczas jednoczesnego podawania allopurynolu może zwiększyć się stężenie cyklosporyny w osoczu. W związku z tym należy brać pod uwagę możliwość nasilenia toksyczności cyklosporyny i odpowiednio monitorować pacjenta.³

Interakcje z lekami przeciwwirusowymi

Widarabina (arabinozyd adeniny) – dostępne dane wskazują, że allopurynol wydłuża okres półtrwania widarabiny. Jednoczesne stosowanie tych produktów leczniczych wymaga uważnej obserwacji pacjenta w celu wykrycia objawów zwiększonego działania toksycznego.⁴

Dydanozyna – jednoczesne stosowanie allopurynolu w dawce 300 mg na dobę u zdrowych ochotników oraz u pacjentów zakażonych wirusem HIV otrzymujących dydanozynę powoduje podwojenie wartości Cmax w osoczu oraz AUC dydanozyny, pozostając bez wpływu na okres półtrwania w fazie eliminacji. Ogólnie nie zaleca się jednoczesnego podawania tych dwóch leków. Jeśli nie można tego uniknąć, może być konieczne zmniejszenie dawki dydanozyny i ścisłe monitorowanie pacjenta.⁵

Interakcje z lekami przeciwzakrzepowymi

Pochodne kumaryny (np. warfaryna) – rzadko opisywano przypadki zwiększenia działania przeciwzakrzepowego warfaryny i innych leków z grupy pochodnych kumaryny podczas jednoczesnego stosowania z allopurynolem. Wszyscy pacjenci przyjmujący leki przeciwzakrzepowe powinni być uważnie monitorowani.⁶

Interakcje z lekami przeciwdrgawkowymi

Fenytoina – allopurynol może hamować utlenianie fenytoiny w wątrobie, jednak kliniczne znaczenie tej reakcji nie zostało jednoznacznie wykazane.⁷

Interakcje z lekami przeciwastmatycznymi

Teofilina – opisano hamowanie metabolizmu teofiliny przez allopurynol. Mechanizm tej interakcji można tłumaczyć udziałem oksydazy ksantynowej w metabolizmie teofiliny u człowieka. U pacjentów rozpoczynających leczenie allopurynolem lub gdy zwiększana jest jego dawka, zaleca się monitorowanie stężenia teofiliny.⁸

Interakcje z antybiotykami

Ampicylina lub amoksycylina – zaobserwowano zwiększoną częstość występowania wysypek skórnych u pacjentów przyjmujących jednocześnie te antybiotyki i allopurynol, w porównaniu z pacjentami nie stosującymi obu leków jednocześnie. Chociaż przyczyna tej zależności nie została ustalona, zaleca się stosowanie innych antybiotyków niż ampicylina czy amoksycylina u pacjentów leczonych allopurynolem, jeżeli jest to możliwe.⁹

Interakcje z lekami cytostatycznymi

Cytostatyki (np. cyklofosfamid, doksorubicyna, bleomycyna, prokarbazyna, halogenki alkilowe) – zaburzenia składu krwi występują częściej, gdy allopurynol podaje się razem z cytostatykami, niż gdy te substancje czynne są podawane osobno. Z tego względu zaleca się regularne kontrolowanie morfologii krwi.¹⁰

Interakcje z lekami przeciwcukrzycowymi

Chlorpropamid – u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek, którym podaje się jednocześnie allopurynol i chlorpropamid, może wystąpić większe ryzyko przedłużenia działania hipoglikemizującego. Zjawisko to może wynikać z konkurowania allopurynolu i chlorpropamidu podczas wydalania w cewkach nerkowych.¹¹

Interakcje z lekami urikolurycznymi

Salicylany i środki zwiększające wydalanie kwasu moczowego – oksypurynol, główny metabolit allopurynolu wykazujący działanie terapeutyczne, jest wydalany przez nerki w sposób podobny do moczanów. Leki zwiększające wydalanie kwasu moczowego, takie jak probenecyd, lub salicylany w dużych dawkach mogą przyspieszyć wydalanie oksypurynolu, co potencjalnie może zmniejszyć działanie terapeutyczne allopurynolu. Kliniczne znaczenie tej interakcji należy ocenić indywidualnie w każdym przypadku.¹²

Interakcje z lekami moczopędnymi

Leki moczopędne – odnotowano interakcję między allopurynolem i furosemidem, które powodują zwiększenie stężenia moczanu w surowicy i osoczowego stężenia oksypurynolu. Zwiększone ryzyko nadwrażliwości zgłaszano w przypadku podawania allopurynolu z lekami moczopędnymi, zwłaszcza tiazydami, szczególnie u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek.¹³

Interakcje z inhibitorami konwertazy angiotensyny

Inhibitory ACE – zgłaszano zwiększone ryzyko reakcji nadwrażliwości związanych z podaniem allopurynolu wraz z inhibitorami ACE, głównie u pacjentów z niewydolnością nerek.¹⁴

Interakcje z innymi substancjami

Wodorotlenek glinu – jednoczesne przyjmowanie wodorotlenku glinu może osłabiać działanie allopurynolu. Zaleca się zachowanie odstępu co najmniej 3 godzin między przyjmowaniem obu leków.¹⁵

Interakcje allopurynolu z alkoholem

Mimo że w charakterystyce produktu leczniczego Allopurinol Aurovitas nie ma bezpośrednich informacji o interakcjach z alkoholem, należy wziąć pod uwagę kilka istotnych aspektów klinicznych:

• Zarówno alkohol jak i allopurynol są metabolizowane w wątrobie, co teoretycznie może prowadzić do konkurencji o enzymy wątrobowe.
• Spożywanie alkoholu może nasilać produkcję kwasu moczowego, co może częściowo przeciwdziałać efektom terapeutycznym allopurynolu.
• U pacjentów z dną moczanową, dla których wskazany jest allopurynol, spożywanie alkoholu jest generalnie odradzane ze względu na to, że alkohol może wywoływać zaostrzenia dny moczanowej.
• Alkohol może nasilać działanie hepatotoksyczne leków, w tym potencjalnie allopurynolu.

Z powyższych względów zaleca się ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu allopurynolu i spożywaniu alkoholu, a w idealnej sytuacji – całkowitą abstynencję, szczególnie u pacjentów z dną moczanową lub zaburzeniami czynności wątroby.

Tabela interakcji z allopurynolem