rak przytarczyc

Rak przytarczyc to rzadki, złośliwy nowotwór wywodzący się z komórek przytarczyc – małych gruczołów endokrynnych znajdujących się w okolicy tarczycy. Stanowi on mniej niż 1% wszystkich przypadków pierwotnej nadczynności przytarczyc, co czyni go jednym z najrzadszych nowotworów endokrynnych.

Klinicznie rak przytarczyc objawia się zazwyczaj objawami ciężkiej hiperkalcemii, w tym osłabieniem, zmęczeniem, odwodnieniem, bólami kostnymi, kamicą nerkową oraz zaburzeniami psychicznymi. Charakterystyczne jest szybkie narastanie objawów i znacznie podwyższone stężenie parathormonu (PTH) w surowicy. Często pierwszym objawem jest wyczuwalny guz na szyi.

Diagnostyka obejmuje badania obrazowe (USG, CT, MRI), scyntygrafię przytarczyc oraz badania laboratoryjne oceniające stężenie wapnia i PTH. Rozpoznanie ostateczne opiera się na badaniu histopatologicznym, gdzie kluczowe znaczenie mają kryteria Schanzego i inne cechy morfologiczne, takie jak inwazja naczyń i torebki czy obecność przerzutów.

Leczeniem z wyboru jest radykalne wycięcie chirurgiczne guza wraz z ipsilateralnym płatem tarczycy. W przypadku zaawansowania miejscowego konieczne może być usunięcie okolicznych struktur zajętych przez nowotwór. Radioterapia i chemioterapia mają ograniczoną skuteczność. W leczeniu objawowym hiperkalcemii stosuje się bisfosfoniany i kalcymimetyki.

Rokowanie jest zróżnicowane, z 5-letnim przeżyciem na poziomie 40-86%. Głównymi czynnikami prognostycznymi są radykalność pierwotnego zabiegu oraz obecność przerzutów odległych. Nawroty choroby występują często, nawet do 10 lat po pierwotnym leczeniu, co wymaga regularnych kontroli onkologicznych.

Powiązane wpisy

  1. 12.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl