sterol witaminy D
Sterole witaminy D to grupa związków steroidowych pełniących kluczową rolę w metabolizmie wapnia i fosforu w organizmie. Najważniejszymi przedstawicielami tej grupy są cholekalcyferol (witamina D3) oraz ergokalcyferol (witamina D2), które po aktywacji w wątrobie i nerkach przekształcają się w formę biologicznie czynną – 1,25-dihydroksycholekalcyferol.
Sterole witaminy D mogą być syntetyzowane w skórze pod wpływem promieniowania UV-B (witamina D3) lub dostarczane z dietą. Pełnią one fundamentalną funkcję w utrzymaniu prawidłowej mineralizacji kości, wspierają wchłanianie wapnia w jelitach oraz kontrolują gospodarkę wapniowo-fosforanową organizmu.
Niedobór steroli witaminy D prowadzi do zaburzeń mineralizacji kości, powodując krzywicę u dzieci i osteomalację u dorosłych. Aktualnie rola tych związków jest rozpatrywana znacznie szerzej – biorą one udział w regulacji odpowiedzi immunologicznej, proliferacji komórek oraz wykazują działanie przeciwzapalne i przeciwnowotworowe.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Cinacalcet Sandoz 30 mg
Cynakalcet, będący kalcymimetykiem z grupy leków przeciwprzytarczycowych (kod ATC: H05BX01), działa poprzez zwiększenie wrażliwości receptora wapniowego na zewnątrzkomórkowe stężenie wapnia, co prowadzi do istotnego obniżenia stężenia parathormonu (PTH) i wapnia w surowicy. W trzech randomizowanych, kontrolowanych placebo badaniach klinicznych u 1136 pacjentów dializowanych ze schyłkową niewydolnością nerek i wtórną nadczynnością przytarczyc (HPT) wykazano, że 35-46% pacjentów leczonych cynakalcetem osiągnęło stężenie iPTH ≤ 250 pg/ml (≤ 26,5 pmol/l), a około 60% uzyskało co najmniej 30% redukcję iPTH. Ponadto, obserwowano istotne obniżenie iloczynu wapniowo-fosforanowego (Ca × P) o 14%, wapnia o 7% oraz fosforu o 8%, z utrzymaniem efektu do 12 miesięcy terapii. Cynakalcet wykazuje skuteczność niezależnie od początkowych wartości iPTH, iloczynu Ca × P, typu dializy, czasu trwania dializoterapii oraz stosowania steroli witaminy D. W badaniu EVOLVE u 3883 pacjentów dializowanych nie stwierdzono istotnego statystycznie zmniejszenia ryzyka zgonu lub zdarzeń sercowo-naczyniowych, choć wtórna analiza sugerowała pewne korzyści.
badanie EVOLVE, ciężka hiperkalcemia, cynakalcet, fosfataza alkaliczna swoista dla kości, gruczoł przytarczyczny, hipokalcemia, iloczyn wapniowo-fosforanowy, iPTH, lek kalcymimetyczny, lek przeciwprzytarczycowy, niestabilna dławica piersiowa, niewydolność serca, obwodowe zdarzenie naczyniowe, parathormon, paratyreoidektomia, pierwotna nadczynność przytarczyc, przewlekła choroba nerek, rak przytarczyc, receptor wapniowy, schyłkowa choroba nerek, schyłkowa niewydolność nerek, sterol witaminy D, stężenie wapnia w surowicy, wtórna nadczynność przytarczyc, zawał mięśnia sercowego - Leksykon substancji czynnych
Cynakalcet – Właściwości farmakodynamiczne
Cynakalcet, jako kalcymimetyk, działa poprzez zwiększenie wrażliwości receptorów wapniowych na powierzchni głównych komórek przytarczyc, co prowadzi do istotnego obniżenia stężenia intact parathormonu (iPTH) i wapnia w surowicy. W trzech 6-miesięcznych, kontrolowanych placebo badaniach klinicznych u 1136 pacjentów z wtórną nadczynnością przytarczyc (HPT) i schyłkową niewydolnością nerek (ESRD) poddawanych dializoterapii, cynakalcet obniżył średnie początkowe stężenia iPTH z 733 pg/ml (77,8 pmol/l) do wartości ≤250 pg/ml u 35-46% pacjentów, podczas gdy w grupie placebo odsetek ten wynosił 4-7%. Ponadto, u około 60% pacjentów leczonych cynakalcetem zaobserwowano ≥30% redukcję iPTH, a także istotne zmniejszenie iloczynu Ca x P (o 14%), wapnia (o 7%) i fosforu (o 8%), utrzymujące się przez 12 miesięcy. Efekt ten był niezależny od typu dializy, czasu trwania leczenia oraz stosowania witaminy D. W badaniu EVOLVE, obejmującym 3883 pacjentów dializowanych, nie wykazano istotnego zmniejszenia ryzyka zgonu lub zdarzeń sercowo-naczyniowych (HR 0,93; p=0,112), choć analiza wtórna sugerowała pewną korzyść (HR 0,88). U dzieci i młodzieży z ESRD cynakalcet również wykazał skuteczność w obniżaniu iPTH, jednak z ryzykiem hipokalcemii, co wymaga ostrożności i monitorowania.
ciężka hiperkalcemia, dializoterapia, diureza resztkowa, dysfagia, fosfataza alkaliczna, gruczoł przytarczyczny, hipokalcemia, iloczyn wapniowo-fosforanowy, lek kalcymimetyczny, N-telopeptyd, nienaruszony parathormon, niestabilna dusznica bolesna, niewydolność serca, obrót kostny, obwodowe zdarzenie naczyniowe, parathormon, paratyreoidektomia, pierwotna nadczynność przytarczyc, przewlekła choroba nerek, rak przytarczyc, receptor wapniowy, schyłkowa niewydolność nerek, sterol witaminy D, usunięcie przytarczyc, wtórna nadczynność przytarczyc, zawał serca, zdarzenie sercowo-naczyniowe, zwłóknienie kości - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Cinacalcet Sandoz
Cinacalcet Sandoz, dostępny w tabletkach powlekanych o dawkach 30 mg, 60 mg i 90 mg, wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko hipokalcemii, która może prowadzić do poważnych powikłań, takich jak parestezje, bóle i skurcze mięśni, tężyczka, drgawki oraz wydłużenie odstępu QT w EKG z możliwością wystąpienia komorowych zaburzeń rytmu serca. Monitorowanie stężenia wapnia w surowicy jest kluczowe, zwłaszcza w pierwszym tygodniu terapii i po każdej zmianie dawki. Przeciwwskazaniem do rozpoczęcia leczenia jest stężenie wapnia poniżej dolnej granicy normy, a u pacjentów dializowanych z PChN około 30% osiągało poziomy wapnia <7,5 mg/dl (1,9 mmol/l). Leczenie u dzieci (≥3 lat) z wtórną nadczynnością przytarczyc i ESRD wymaga ścisłego monitorowania i oceny zdolności do przestrzegania zaleceń terapeutycznych. Cynakalcet nie jest wskazany u niedializowanych pacjentów z PChN ze względu na zwiększone ryzyko hipokalcemii (stężenie wapnia <8,4 mg/dl [2,1 mmol/l]).
adynamiczna choroba kości, ból mięśniowy, cynakalcet, dializoterapia, drgawki, hipokalcemia, klasyfikacja Childa-Pugha, komorowe zaburzenia rytmu serca, niedobór laktazy, niedociśnienie tętnicze, nietolerancja galaktozy, niewydolność serca, niewydolność wątroby, odstęp QT, parestezje, przewlekła choroba nerek, schyłkowa choroba nerek, skurcz mięśniowy, sterol witaminy D, testosteron, tężyczka, wtórna nadczynność przytarczyc, zespół długiego QT, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Cinacalcet Reddy 90 mg
Cynakalcet, kalcymimetyk z grupy leków przeciwprzytarczycowych (ATC: H05BX01), działa poprzez zwiększenie wrażliwości receptorów wapniowych na komórkach przytarczyc, co prowadzi do obniżenia wydzielania parathormonu (PTH) i w konsekwencji zmniejszenia stężenia wapnia w surowicy. W trzech 6-miesięcznych, kontrolowanych badaniach u dializowanych pacjentów ze schyłkową niewydolnością nerek i wtórną nadczynnością przytarczyc (n=1136), średnie początkowe stężenia iPTH wynosiły 733 i 683 pg/ml (77,8 i 72,4 pmol/l). Leczenie cynakalcetem skutkowało istotnym statystycznie zmniejszeniem iPTH, iloczynu wapniowo-fosforanowego (Ca x P) oraz stężeń wapnia i fosforu, z 41-46% pacjentów osiągających iPTH ≤ 250 pg/ml (≤ 26,5 pmol/l) w porównaniu do 4-7% w grupie placebo. Obniżenie stężeń utrzymywało się przez 12 miesięcy, a terapia była skuteczna niezależnie od typu dializy, stosowania witaminy D czy początkowych wartości iPTH i Ca x P. Dodatkowo, cynakalcet zmniejszał ryzyko złamań kości i konieczności paratyreoidektomii, choć nie wpływał istotnie na markery metabolizmu kostnego.
U niedializowanych pacjentów z przewlekłą chorobą nerek cynakalcet również obniżał stężenie PTH, jednak wiązał się z wyższym ryzykiem hipokalcemii, co może wynikać z niższego wyjściowego poziomu wapnia i zachowanej diurezy resztkowej. W badaniu EVOLVE (n=3883) nie wykazano istotnego statystycznie zmniejszenia ryzyka zgonu z każdej przyczyny ani zdarzeń sercowo-naczyniowych (HR 0,93; 95% CI: 0,85-1,02; p=0,112), choć analiza wtórna sugerowała potencjalną korzyść (HR 0,88; 95% CI: 0,79-0,97). W populacji pediatrycznej (6-18 lat) z ESRD na dializie, cynakalcet w dawkach do 1,0 mg/kg/dobę obniżał iPTH o ≥30% u 55% pacjentów, jednak odnotowano przypadek ciężkiej hipokalcemii zakończony zgonem. U pacjentów z rakiem przytarczyc i pierwotną nadczynnością przytarczyc cynakalcet skutecznie obniżał stężenie wapnia w surowicy o ≥1 mg/dl (≥0,25 mmol/l) u 62-88% chorych, a w badaniu kontrolowanym placebo u pacjentów z pierwotną nadczynnością przytarczyc 75,8% leczonych osiągnęło normokalemię (Ca ≤10,3 mg/dl).
ciężka hiperkalcemia, ciężka hipokalcemia, diureza resztkowa, dysfagia, fosfataza alkaliczna swoista dla kości, gospodarka wapniowo-fosforanowa, gruczoł przytarczyczny, hipokalcemia, iloczyn wapniowo-fosforanowy, lek kalcymimetyczny, lek przeciwprzytarczycowy, nieaktywny parathormon, niestabilna dusznica bolesna, niewydolność serca, obwodowe zdarzenie naczyniowe, parathormon, paratyreoidektomia, pierwotna nadczynność przytarczyc, przewlekła choroba nerek, rak przytarczyc, receptor wapniowy, schyłkowa niewydolność nerek, sterol witaminy D, stężenie iPTH, usunięcie przytarczyc, wtórna nadczynność przytarczyc, zawał mięśnia sercowego, złamanie kości - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Micalcet 60 mg
Micalcet, zawierający cynakalcet chlorowodorek w dawkach 30 mg, 60 mg i 90 mg, jest stosowany w leczeniu wtórnej nadczynności przytarczyc u dorosłych, osób starszych oraz dzieci powyżej 3 lat, a także w terapii raka przytarczyc i pierwotnej nadczynności przytarczyc u dorosłych. Dawkowanie rozpoczyna się zwykle od 30 mg raz na dobę u dorosłych, z możliwością stopniowego zwiększania dawki co 2-4 tygodnie do maksymalnie 180 mg/dobę. Celem terapii jest utrzymanie stężenia PTH w zakresie 150-300 pg/ml (15,9-31,8 pmol/l) u pacjentów dializowanych, mierzonego testem intact PTH (iPTH) lub bio-intact PTH (biPTH). Stężenie PTH należy oznaczać co najmniej 12 godzin po podaniu leku, z pierwszym pomiarem po 1-4 tygodniach od rozpoczęcia leczenia lub zmiany dawki, a następnie co 1-3 miesiące. W przypadku dzieci dawka początkowa wynosi ≤ 0,20 mg/kg masy ciała, z maksymalną dawką do 2,5 mg/kg/dobę, nie przekraczając 180 mg/dobę. Monitorowanie stężenia wapnia w surowicy jest kluczowe, szczególnie w pierwszym tygodniu terapii i po zmianie dawki, z docelowym utrzymaniem wapnia w normie; w przypadku hipokalcemii (stężenie wapnia < 8,4 mg/dl [2,1 mmol/l]) zaleca się odpowiednie działania terapeutyczne, w tym modyfikację dawki Micalcet lub przerwanie leczenia przy stężeniach ≤ 7,5 mg/dl (1,9 mmol/l) i/lub objawach klinicznych.
biodostępność cynakalcetu, biPTH, cynakalcet, dawka dobowa, dawka podtrzymująca, etelkalcetyd, hemodializa, hipokalcemia, hormon przytarczyc, iPTH, pierwotna nadczynność przytarczyc, płyn dializacyjny, rak przytarczyc, sterol witaminy D, stężenie wapnia w surowicy, sucha masa ciała, wtórna nadczynność przytarczyc, zaburzenie czynności wątroby, związek wiążący fosforany - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Cinacalcet Aurovitas 60 mg
Cynakalcet, będący kalcymimetykiem z grupy substancji przeciwprzytarczycowych (kod ATC: H05BX01), działa poprzez zwiększenie wrażliwości receptora wapniowego na wapń pozakomórkowy, co prowadzi do obniżenia wydzielania parathormonu (PTH) i stężenia wapnia w surowicy. W trzech 6-miesięcznych, randomizowanych badaniach kontrolowanych placebo u 1136 pacjentów dializowanych z wtórną nadczynnością przytarczyc (średnie początkowe iPTH: 683-733 pg/ml, tj. 72,4-77,8 pmol/l) cynakalcet istotnie obniżył stężenia iPTH, wapnia, fosforu oraz iloczyn Ca × P, osiągając ≥30% redukcję iPTH u około 60% pacjentów. Efekt ten utrzymywał się przez 12 miesięcy i był niezależny od typu dializy, stosowania witaminy D oraz początkowych wartości iPTH i Ca × P. W badaniu EVOLVE (n=3883) nie wykazano istotnego zmniejszenia ryzyka zgonu lub zdarzeń sercowo-naczyniowych (HR 0,93; 95% CI: 0,85-1,02; p=0,112), jednak analiza wtórna sugerowała potencjalne korzyści (HR 0,88; 95% CI: 0,79-0,97).
ciężka hiperkalcemia, cynakalcet, czynność nerek, dializoterapia, fosfataza alkaliczna swoista dla kości, gruczoł przytarczyczny, hipokalcemia, homeostaza wapnia, iloczyn Ca × P, krańcowa niewydolność nerek, lek kalcymimetyczny, N-telopeptyd, niestabilna dusznica bolesna, niewydolność serca, obrót kostny, obwodowe zdarzenie naczyniowe, parathormon, paratyreoidektomia, pierwotna nadczynność przytarczyc, preparat wiążący fosforany, przewlekła choroba nerek, PTH, rak przytarczyc, receptor wapniowy, sterol witaminy D, stężenie wapnia i fosforu, substancja przeciwprzytarczycowa, wapń pozakomórkowy, wapń w surowicy, wtórna nadczynność przytarczyc, zawał mięśnia sercowego, zdarzenie sercowo-naczyniowe, zwłóknienie kości - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Cinacalcet Sandoz 30 mg
Cinacalcet Sandoz, dostępny w tabletkach powlekanych o dawkach 30 mg, 60 mg i 90 mg, jest wskazany w leczeniu zaburzeń gospodarki wapniowo-fosforanowej związanych z nieprawidłową funkcją przytarczyc, głównie wtórnej nadczynności przytarczyc (HPT) u pacjentów ze schyłkową chorobą nerek (ESRD) leczonych dializami. Lek może być stosowany u dorosłych oraz dzieci powyżej 3 lat, u których standardowa terapia (witamina D, leki wiążące fosforany) nie przynosi odpowiedniej kontroli. Ponadto, cinakalcet jest wskazany do redukcji hiperkalcemii u pacjentów z rakiem przytarczyc oraz u dorosłych z pierwotną nadczynnością przytarczyc, zwłaszcza gdy paratyreoidektomia jest przeciwwskazana lub niemożliwa do wykonania. Tabletki zawierają laktozę jednowodną, co należy uwzględnić u pacjentów z nietolerancją laktozy.
chlorowodorek cynakalcetu, cynakalcet, gospodarka wapniowo-fosforanowa, hiperkalcemia, laktoza jednowodna, lek wiążący fosforany, nietolerancja laktozy, parathormon, paratyreoidektomia, pierwotna nadczynność przytarczyc, rak przytarczyc, schyłkowa choroba nerek, sterol witaminy D, stężenie wapnia w surowicy, tabletka powlekana, usunięcie przytarczyc, wtórna nadczynność przytarczyc - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Cinacalcet Reddy 90 mg
Cynakalcet stosuje się w dawce początkowej 30 mg raz na dobę u dorosłych, z możliwością stopniowego zwiększania dawki co 2-4 tygodnie do maksymalnie 180 mg/dobę, w celu utrzymania stężenia intact PTH (iPTH) u pacjentów dializowanych w zakresie 150-300 pg/ml (15,9-31,8 pmol/l). Oznaczenia PTH należy wykonywać co najmniej 12 godzin po podaniu leku, początkowo co 1-4 tygodnie, a następnie co 1-3 miesiące. Przed rozpoczęciem terapii skorygowane stężenie wapnia w surowicy powinno być na lub powyżej dolnej granicy normy, a kalcemia wymaga ścisłego monitorowania, zwłaszcza w pierwszym tygodniu leczenia i po zmianie dawki. W przypadku hipokalcemii (wapń < 8,4 mg/dl [2,1 mmol/l]) zaleca się modyfikację leczenia, w tym podawanie związków wapnia, witaminy D lub zmianę stężenia wapnia w płynie dializacyjnym, a przy wartości ≤ 7,5 mg/dl (1,9 mmol/l) lub utrzymujących się objawach hipokalcemii – zmniejszenie lub wstrzymanie cynakalcetu do czasu poprawy parametrów.
bio-intact PTH, biodostępność cynakalcetu, dane kliniczne, dawka początkowa, dawka podtrzymująca, hemodializa, hipokalcemia, hormon przytarczyc, intact PTH, kalcemia, pacjent dializowany, pierwotna nadczynność przytarczyc, podanie doustne, rak przytarczyc, skorygowane stężenie wapnia, sterol witaminy D, stężenie wapnia w płynie dializacyjnym, stężenie wapnia w surowicy, sucha masa ciała, wtórna nadczynność przytarczyc, zaburzenie czynności wątroby, związki wiążące fosforany - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Micalcet 90 mg
Cynakalcet, klasyfikowany pod kodem ATC H05BX01, jest kalcymimetykiem stosowanym w leczeniu wtórnej nadczynności przytarczyc (HPT) u pacjentów ze schyłkową niewydolnością nerek (ESRD). Mechanizm działania polega na zwiększeniu wrażliwości receptorów wapniowych na wapń pozakomórkowy, co prowadzi do obniżenia stężenia parathormonu (PTH) i wapnia w surowicy. W trzech 6-miesięcznych, podwójnie ślepych badaniach klinicznych z udziałem 1136 pacjentów dializowanych, cynakalcet znacząco obniżył stężenia intact PTH (iPTH) z wartości początkowych około 733 i 683 pg/ml (77,8 i 72,4 pmol/l) do poziomów ≤250 pg/ml (≤26,5 pmol/l) u 35-46% pacjentów, w porównaniu do 4-7% w grupie placebo. Ponadto, obserwowano redukcję iloczynu wapniowo-fosforanowego (Ca x P) o 7-14%, a efekty te utrzymywały się przez 12 miesięcy. Skuteczność nie zależała od rodzaju dializy, czasu jej trwania, ani stosowania witaminy D. W badaniu EVOLVE, obejmującym 3883 pacjentów, nie wykazano istotnego statystycznie zmniejszenia ryzyka zgonu lub zdarzeń sercowo-naczyniowych (HR 0,93; 95% CI: 0,85-1,02; p=0,112), jednak analiza wtórna sugerowała potencjalną korzyść (HR 0,88; 95% CI: 0,79-0,97).
ciężka hiperkalcemia, cynakalcet, dializoterapia, fosfataza alkaliczna swoista dla kości, gruczoł przytarczyczny, hipokalcemia, homeostaza wapnia, iloczyn wapniowo-fosforanowy, intact PTH, lek kalcymimetyczny, N-telopeptyd, niestabilna dusznica bolesna, niewydolność serca, obrót kostny, obwodowe zdarzenie naczyniowe, parathormon, paratyreoidektomia, pierwotna nadczynność przytarczyc, przewlekła choroba nerek, rak przytarczyc, receptor wapniowy, resztkowa czynność nerek, schyłkowa niewydolność nerek, sterol witaminy D, stężenie wapnia w surowicy, substancja przeciwprzytarczycowa, wapń pozakomórkowy, wtórna nadczynność przytarczyc, zawał mięśnia sercowego, zdarzenie sercowo-naczyniowe, zwłóknienie kości