marker metabolizmu kostnego
Markery metabolizmu kostnego to substancje biochemiczne umożliwiające monitorowanie procesów przebudowy tkanki kostnej. Dzielą się na markery kościotworzenia (m.in. osteokalcyna, frakcja kostna fosfatazy alkalicznej, propeptydy prokolagenu typu I) oraz markery resorpcji kości (m.in. C- i N-końcowe telopeptydy kolagenu typu I, deoksypirydynolina).
Oznaczanie markerów metabolizmu kostnego ma zastosowanie w diagnostyce i monitorowaniu chorób przebiegających z zaburzeniami metabolizmu kostnego, takich jak osteoporoza, choroba Pageta czy przerzuty nowotworowe do kości. Umożliwiają one ocenę dynamiki procesów przebudowy kostnej oraz monitorowanie skuteczności prowadzonej terapii jeszcze przed uwidocznieniem zmian w badaniach densytometrycznych.
Wartość diagnostyczna markerów metabolizmu kostnego jest ograniczona ze względu na znaczną zmienność wewnątrzosobniczą i międzyosobniczą, wpływ czynników fizjologicznych (wiek, płeć, rytm dobowy) oraz chorób współistniejących. Dlatego zaleca się ich oznaczanie w połączeniu z oceną gęstości mineralnej kości (BMD) i obrazem klinicznym pacjenta.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Fulvestrant Pharmascience 250 mg/5 ml
Fulwestrant, będący antyestrogenem z grupy L02BA03, stosowany jest w terapii hormonalnej nowotworów hormonozależnych, zwłaszcza raka piersi u kobiet po menopauzie. Preparat w dawce 250 mg/5 ml podawany domięśniowo działa jako konkurencyjny antagonista receptora estrogenowego, prowadząc do down-regulation białka receptora ER bez agonistycznej aktywności estrogenowej. Badania kliniczne wykazały, że dawka 500 mg jest bardziej skuteczna w redukcji ekspresji receptorów ER i markera proliferacji Ki67 niż dawka 250 mg. W badaniu fazy III (CONFIRM) u 736 kobiet z zaawansowanym rakiem piersi, fulwestrant w dawce 500 mg wydłużył medianę czasu do progresji (PFS) do 3,6 miesiąca (95% CI: 3,4-3,7) oraz medianę czasu do pierwszej odpowiedzi na 3,7 miesiąca (95% CI: 1,9-13,7). Włączenie palbocyklibu do terapii fulwestrantem istotnie wydłużyło czas do nasilenia objawów bólowych (mediana 8,0 vs 2,8 miesiąca; HR=0,64; 95% CI: 0,49-0,85; p<0,001), co potwierdza korzyści kliniczne w zakresie jakości życia pacjentek.
badanie CONFIRM, badanie neoadjuwantowe, czas wolny od progresji, fulwestrant, grubość endometrium, inhibitor aromatazy, kwestionariusz jakości życia, leczenie antyestrogenami, leczenie neoadjuwantowe, marker metabolizmu kostnego, marker proliferacji Ki67, metabolizm kostny, nowotwór hormonozależny, odsetek chorych z korzyścią kliniczną, odsetek odpowiedzi obiektywnych, przedwczesne dojrzewanie płciowe, przeżycie całkowite, receptor estrogenowy, terapia hormonalna, zaawansowany rak piersi, zespół McCune-Albrighta - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Micalcet 30 mg
Cynakalcet, substancja czynna leku Micalcet, jest kalcymimetykiem działającym na receptory wapniowe głównych komórek przytarczyc, co prowadzi do obniżenia wydzielania parathormonu (PTH) i zmniejszenia stężenia wapnia w surowicy. W trzech 6-miesięcznych, kontrolowanych placebo badaniach klinicznych u dializowanych pacjentów ze schyłkową niewydolnością nerek i wtórną nadczynnością przytarczyc (średnie wyjściowe stężenia iPTH: 683-733 pg/ml), cynakalcet znacząco obniżył stężenia iPTH, iloczynu Ca x P oraz wapnia i fosforu w surowicy. Pierwszorzędowy punkt końcowy (iPTH ≤ 250 pg/ml) osiągnęło 35-46% pacjentów leczonych cynakalcetem w porównaniu do 4-7% w grupie placebo. Długoterminowa skuteczność została potwierdzona w obserwacjach 12-miesięcznych, a leczenie było skuteczne niezależnie od typu dializy, stosowania witaminy D oraz początkowych wartości iPTH i Ca x P. W badaniu EVOLVE (n=3883) nie wykazano istotnego zmniejszenia ryzyka zgonu i zdarzeń sercowo-naczyniowych, jednak analiza wtórna sugerowała potencjalne korzyści (HR 0,88; 95% CI: 0,79-0,97).
ciężka hiperkalcemia, fosfataza alkaliczna kostna, gruczoł przytarczyczny, hipokalcemia, homeostaza wapnia, iloczyn wapniowo-fosforanowy, intact PTH, iPTH, kalcymimetyk, marker metabolizmu kostnego, niestabilna dusznica bolesna, niewydolność serca, obwodowe zdarzenie naczyniowe, parathormon, paratyreoidektomia, pierwotna nadczynność przytarczyc, przewlekła choroba nerek, rak przytarczyc, receptor wapniowy, schyłkowa niewydolność nerek, sterol witaminy D, stężenie PTH, substancja przeciwprzytarczycowa, wtórna nadczynność przytarczyc, zawał mięśnia sercowego, zdarzenie sercowo-naczyniowe - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Cinacalcet Aristo 90 mg
Cynakalcet, kalcymimetyk działający na receptory wykrywające wapń (CaSR) w komórkach przytarczyc, zwiększa ich wrażliwość na wapń pozakomórkowy, co prowadzi do obniżenia stężenia parathormonu (PTH) i wapnia w surowicy. W trzech 6-miesięcznych, kontrolowanych badaniach klinicznych u 1136 pacjentów dializowanych ze schyłkową niewydolnością nerek i wtórną nadczynnością przytarczyc (średnie początkowe iPTH: 733 i 683 pg/ml), cynakalcet istotnie zmniejszał stężenia iPTH, iloczynu Ca x P, wapnia i fosforu. 41-46% pacjentów osiągnęło iPTH ≤250 pg/ml, a około 60% uzyskało ≥30% redukcję iPTH. Efekt terapeutyczny utrzymywał się przez 12 miesięcy i był niezależny od typu dializy, czasu trwania leczenia oraz stosowania witaminy D. Długoterminowo obserwowano także zmniejszenie ryzyka złamań i konieczności paratyreoidektomii.
ciężka hiperkalcemia, dializa, fosfataza alkaliczna, gruczoł przytarczyczny, hipokalcemia, iloczyn Ca × P, iloczyn wapniowo-fosforanowy, iPTH, kalcymimetyk, lek kalcymimetyczny, lek przeciwprzytarczycowy, marker metabolizmu kostnego, N-telopeptyd, niestabilna dusznica bolesna, niewydolność serca, obrót kostny, obwodowe zdarzenie naczyniowe, parathormon, paratyreoidektomia, pierwotna nadczynność przytarczyc, rak przytarczyc, receptor wykrywający wapń, równowaga wapniowa, schyłkowa niewydolność nerek, wapń w surowicy, współczynnik ryzyka, wtórna nadczynność przytarczyc, zawał mięśnia sercowego, zdarzenie sercowo-naczyniowe, zwłóknienie kości - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Cinacalcet Accord 30 mg
Cynakalcet, lek kalcymimetyczny, działa poprzez zwiększenie wrażliwości receptora wapniowego na wapń pozakomórkowy, co prowadzi do obniżenia stężenia parathormonu (PTH) i wapnia w surowicy. W badaniach klinicznych u dializowanych pacjentów ze schyłkową niewydolnością nerek i wtórną nadczynnością przytarczyc (HPT) wykazano, że cynakalcet znacząco obniża stężenia iPTH z wartości początkowych około 700 pg/ml do poziomów ≤ 250 pg/ml u 35-46% pacjentów, a także zmniejsza iloczyn Ca x P o 14%, wapń o 7% i fosfor o 8%. Efekt ten utrzymuje się przez 12 miesięcy i jest niezależny od typu dializy, czasu jej trwania oraz stosowania witaminy D. W badaniu EVOLVE nie potwierdzono istotnego zmniejszenia ryzyka zgonu ani zdarzeń sercowo-naczyniowych, choć analiza wtórna sugerowała pewne korzyści (HR 0,88; 95% CI: 0,79-0,97). U dzieci i młodzieży ze schyłkową chorobą nerek cynakalcet również obniżał iPTH, jednak ryzyko hipokalcemii wymaga ostrożności, zwłaszcza u pacjentów niedializowanych.
ciężka hiperkalcemia, cynakalcet, fosfataza alkaliczna, gruczoł przytarczyczny, hipokalcemia, leczenie towarzyszące, marker metabolizmu kostnego, niestabilna dusznica bolesna, niewydolność serca, odstęp QT, pacjent dializowany, parathormon, paratyreoidektomia, pierwotna nadczynność przytarczyc, preparat wiążący fosforany, przewlekła choroba nerek, rak przytarczyc, receptor wapniowy, schyłkowa niewydolność nerek, sterol witaminy D, usunięcie przytarczyc, wtórna nadczynność przytarczyc, zawał serca, zdarzenie naczyniowe, złamanie kości - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Cinacalcet Aristo 60 mg
Cynakalcet, lek kalcymimetyczny z grupy przeciwprzytarczycowych (kod ATC: H05BX01), działa poprzez zwiększenie wrażliwości receptora wapniowego na wapń pozakomórkowy, co prowadzi do istotnego zmniejszenia stężenia parathormonu (PTH) i wtórnego obniżenia poziomu wapnia w surowicy. W trzech 6-miesięcznych, kontrolowanych placebo badaniach klinicznych u 1136 pacjentów dializowanych ze schyłkową niewydolnością nerek i wtórną nadczynnością przytarczyc (HPT) odnotowano, że 41-46% pacjentów leczonych cynakalcetem osiągnęło stężenie iPTH ≤250 pg/ml (≤26,5 pmol/l) w porównaniu do 4-7% w grupie placebo. Ponadto, obserwowano średnie zmniejszenie iloczynu wapnia i fosforu (Ca x P) o 14%, stężenia wapnia o 7% oraz fosforu o 8%, a efekty te utrzymywały się przez 12 miesięcy terapii niezależnie od typu dializy czy stosowania witaminy D. Analizy wykazały także zmniejszoną częstość złamań kości i paratyreoidektomii w grupie leczonej cynakalcetem.
diureza resztkowa, fosfataza alkaliczna, gruczoł przytarczyczny, hiperkalcemia, hipokalcemia, iloczyn Ca × P, iPTH, lek kalcymimetyczny, lek przeciwprzytarczycowy, marker metabolizmu kostnego, nadczynność przytarczyc, nieaktywny parathormon, niestabilna dusznica bolesna, niewydolność serca, obrót kostny, obwodowe zdarzenie naczyniowe, parathormon, paratyreoidektomia, pierwotna nadczynność przytarczyc, przewlekła choroba nerek, rak przytarczyc, receptor wapniowy, receptor wykrywający wapń, równowaga wapniowa, schyłkowa niewydolność nerek, stężenie wapnia w surowicy, usunięcie przytarczyc, wtórna nadczynność przytarczyc, zawał mięśnia sercowego, zdarzenie sercowo-naczyniowe, zwłóknienie kości - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Cinacalcet Aurovitas 90 mg
Cynakalcet, kalcymimetyk z grupy leków przeciwprzytarczycowych (kod ATC: H05BX01), działa poprzez zwiększenie wrażliwości receptorów wapniowych na powierzchni komórek przytarczyc, co prowadzi do obniżenia stężenia parathormonu (PTH) i wapnia w surowicy. W trzech 6-miesięcznych badaniach klinicznych u 1136 pacjentów z ESRD i wtórną nadczynnością przytarczyc, cynakalcet znacząco obniżył stężenia iPTH (początkowo 733 i 683 pg/ml), iloczyn wapniowo-fosforanowy (Ca x P) oraz poziomy wapnia i fosforu w surowicy. Odsetek pacjentów osiągających iPTH ≤ 250 pg/ml wyniósł 35-46% w grupie leczonej, w porównaniu do 4-7% w grupie placebo. Efekt terapeutyczny utrzymywał się przez 12 miesięcy, niezależnie od typu dializy, stosowania witaminy D czy początkowych wartości iPTH i Ca x P. W badaniu EVOLVE (n=3883) nie wykazano istotnego zmniejszenia ryzyka zgonu i zdarzeń sercowo-naczyniowych (HR 0,93; p=0,112), jednak analiza wtórna sugerowała potencjalne korzyści (HR 0,88; 95% CI: 0,79-0,97).
ciężka hiperkalcemia, cynakalcet, dusznica bolesna, fosfataza alkaliczna, funkcja przytarczyc, gospodarka wapniowo-fosforanowa, gruczoł przytarczyczny, hipokalcemia, homeostaza wapnia, iloczyn wapniowo-fosforanowy, kalcymimetyk, marker metabolizmu kostnego, N-telopeptyd, niewydolność nerek, niewydolność serca, obrót kostny, obwodowe zdarzenie naczyniowe, odstęp QT, pacjent dializowany, paratyreoidektomia, pierwotna nadczynność przytarczyc, przewlekła choroba nerek, rak przytarczyc, receptor wykrywający wapń, schyłkowa niewydolność nerek, sterol witaminy D, stężenie PTH, substancja przeciwprzytarczycowa, wtórna nadczynność przytarczyc, wydzielanie parathormonu, zawał mięśnia sercowego, zdarzenie sercowo-naczyniowe, zwłóknienie kości - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Cinacalcet Reddy 30 mg
Cynakalcet, będący kalcymimetykiem, działa poprzez zwiększenie wrażliwości receptorów wapniowych na powierzchni komórek przytarczyc, co prowadzi do obniżenia stężenia parathormonu (PTH) i wtórnie do zmniejszenia stężenia wapnia w surowicy. W trzech 6-miesięcznych, kontrolowanych placebo badaniach klinicznych u 1136 pacjentów dializowanych ze schyłkową niewydolnością nerek i wtórną nadczynnością przytarczyc (HPT) wykazano, że cynakalcet istotnie obniżał stężenie iPTH (średnie wyjściowe 733 pg/ml), iloczyn wapniowo-fosforanowy (Ca x P), wapń i fosfor w surowicy. Pierwszorzędowy punkt końcowy (iPTH ≤ 250 pg/ml) osiągnęło 35-46% pacjentów leczonych cynakalcetem w porównaniu do 4-7% w grupie placebo. Efekt utrzymywał się przez 12 miesięcy i był niezależny od typu dializy, początkowego stężenia iPTH, stosowania witaminy D oraz czasu trwania dializy. Analizy wykazały także zmniejszone ryzyko złamań kości i paratyreoidektomii w grupie leczonej cynakalcetem.
cynakalcet, dializa otrzewnowa, fosfataza alkaliczna kostna, hemodializa, hiperkalcemia, hipokalcemia, iloczyn wapniowo-fosforanowy, lek kalcymimetyczny, lek przeciwprzytarczycowy, marker metabolizmu kostnego, niestabilna dusznica bolesna, niewydolność nerek, niewydolność serca, obrót kostny, parathormon, paratyreoidektomia, pierwotna nadczynność przytarczyc, rak przytarczyc, receptor wapniowy, schyłkowa niewydolność nerek, skorygowane stężenie wapnia, sterol witaminy D, wtórna nadczynność przytarczyc, zawał mięśnia sercowego, zdarzenie sercowo-naczyniowe, złamanie kości