wchłanianie przez błony śluzowe

Wchłanianie przez błony śluzowe (absorpcja transmukozalna) to proces farmakologiczny polegający na przenikaniu substancji czynnych leków przez nabłonek błon śluzowych do krwiobiegu. Ten sposób podania leków omija metabolizm wątrobowy pierwszego przejścia, co zwiększa biodostępność substancji czynnych w porównaniu do podania doustnego.

Najczęściej wykorzystywane lokalizacje do wchłaniania transmukozalnego to błona śluzowa jamy ustnej (podanie podjęzykowe i dopoliczkowe), błona śluzowa nosa, odbytnicy, pochwy oraz płuc. Każda z tych lokalizacji charakteryzuje się odmiennym stopniem ukrwienia, grubością nabłonka oraz środowiskiem fizykochemicznym, co wpływa na szybkość i stopień absorpcji substancji leczniczych.

Czynniki wpływające na wchłanianie przez błony śluzowe obejmują: lipofilność cząsteczki leku, jej masę cząsteczkową, stopień jonizacji, pH środowiska, ukrwienie błony śluzowej oraz obecność enzymów metabolizujących w nabłonku. Leki lipofilne o niskiej masie cząsteczkowej wchłaniają się najefektywniej poprzez transport bierny na drodze dyfuzji.

Wchłanianie przez błony śluzowe znajduje szerokie zastosowanie kliniczne w farmakoterapii nagłych przypadków (np. nitroprusydek podjęzykowo w bólu wieńcowym), w leczeniu przewlekłym (np. fentanyl w postaci lizaków w terapii bólu nowotworowego), a także w immunoterapii (szczepionki podjęzykowe).

Powiązane wpisy

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl