bariery fizjologiczne
Bariery fizjologiczne to naturalne mechanizmy ochronne organizmu, które zapobiegają wnikaniu patogenów i substancji szkodliwych do wnętrza ciała. Stanowią one pierwszą linię obrony w układzie odpornościowym człowieka, działając zanim zostaną uruchomione bardziej złożone mechanizmy immunologiczne.
Do najważniejszych barier fizjologicznych zaliczamy: skórę (bariera mechaniczna, niskie pH, wydzielina gruczołów łojowych zawierająca kwasy tłuszczowe o działaniu przeciwbakteryjnym); błony śluzowe (wydzielające śluz, który wychwytuje patogeny); wydzieliny naturalne (łzy zawierające lizozym, kwas solny w żołądku, defensyny w jelitach); komensalną florę bakteryjną konkurującą z patogenami; oraz odruchy fizjologiczne (kaszel, kichanie, wymioty).
Zaburzenia integralności barier fizjologicznych mogą prowadzić do zwiększonej podatności na infekcje i choroby. Przykładowo, uszkodzenie skóry w wyniku ran czy oparzeń, zaburzenia wydzielania kwasu żołądkowego, dysbioza jelitowa czy upośledzenie funkcji rzęsek nabłonka dróg oddechowych zwiększają ryzyko infekcji patogenami, które w normalnych warunkach nie byłyby w stanie pokonać naturalnych barier organizmu.
W praktyce klinicznej świadomość znaczenia barier fizjologicznych jest istotna zarówno w profilaktyce, jak i leczeniu wielu schorzeń. Zachowanie integralności skóry i błon śluzowych, odpowiednia higiena, właściwe odżywianie wspierające mikrobiotę oraz unikanie czynników osłabiających naturalne bariery organizmu (jak długotrwała antybiotykoterapia) stanowią ważne elementy profilaktyki infekcji.