pigmentacja skóry
Pigmentacja skóry to proces fizjologiczny, w wyniku którego w skórze dochodzi do wytwarzania i dystrybucji melaniny – naturalnego barwnika nadającego skórze, włosom i tęczówce oka charakterystyczny kolor. Za produkcję melaniny odpowiadają wyspecjalizowane komórki zwane melanocytami, które znajdują się w warstwie podstawnej naskórka.
Melanina pełni istotną funkcję ochronną, absorbując promieniowanie ultrafioletowe i neutralizując wolne rodniki. Wyróżnia się dwa główne typy melaniny: eumelaninę (barwnik brązowo-czarny) oraz feomelaninę (barwnik żółto-czerwony). Proporcje tych barwników determinują fototyp skóry według klasyfikacji Fitzpatricka (I-VI).
Zaburzenia pigmentacji mogą przybierać postać hiperpigmentacji (nadmierne gromadzenie melaniny) lub hipopigmentacji (niedobór melaniny). Do najczęstszych przyczyn zaburzeń pigmentacji należą: ekspozycja na promieniowanie UV, zmiany hormonalne, stany zapalne, leki fotouczulające, urazy skóry oraz choroby autoimmunologiczne. Klinicznie istotne jednostki chorobowe związane z zaburzeniami pigmentacji obejmują melasma, bielactwo nabyte, plamy soczewicowate, ostudę i przebarwienia pozapalne.
Diagnostyka zaburzeń pigmentacji opiera się na badaniu dermatoskopowym, lampy Wooda oraz w niektórych przypadkach na badaniu histopatologicznym. Leczenie zaburzeń pigmentacji zależy od ich etiologii i może obejmować miejscowe stosowanie środków depigmentujących (hydrochinon, kwas azelainowy, retinoidy), peelingi chemiczne, laseroterapię, krioterapię lub fototerapię.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Metoksalen – Dawkowanie i sposób podawania
Metoksalen (8-metoksypsoralen) jest stosowany w terapii PUVA, łączącej doustne podanie leku zwiększającego światłoczułość z naświetlaniem promieniowaniem UV-A. Dawkowanie Oxsoralenu (kapsułki 10 mg) jest uzależnione od masy ciała pacjenta: do 40 kg – 10 mg, 40-50 kg – 20 mg, 50-60 kg – 30 mg, powyżej 60 kg – 40 mg (maksymalnie 50 mg). Lek podaje się na godzinę przed naświetlaniem, które rozpoczyna się po ustaleniu minimalnej dawki fototoksycznej w teście wrażliwości. Terapia PUVA powinna być prowadzona maksymalnie 4 razy w tygodniu, z jednodniową przerwą po dwóch kolejnych naświetlaniach. Po ustąpieniu objawów łuszczycy możliwe jest przejście na terapię przerywaną (2 razy w tygodniu przez miesiąc, następnie raz w tygodniu przez kolejny miesiąc). Całkowita dawka metoksalenu i UV-A powinna być utrzymywana na najniższym skutecznym poziomie, z okresową weryfikacją testem wrażliwości.
8-metoksypsoralen, długotrwała remisja, ectropion, fotoaktywacja, fotochemioterapia PUVA, fotofereza pozaustrojowa, frakcja leukocytarna, łuszczenie skóry, metoksalen, minimalna dawka fototoksyczna, modyfikowanie frakcji krwi, nasilenie zmian skórnych, obciążenie chorobą, pigmentacja skóry, promieniowanie UV-A, protokół terapeutyczny, terapia przerywana, test wrażliwości na promieniowanie, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby - Leksykon chorób i schorzeń
Plamy starcze (plamy wątrobowe) – Etiologia i przyczyny
Plamy starcze (lentigines solares) to hiperpigmentacyjne zmiany skórne, powstające głównie na skutek przewlekłej ekspozycji na promieniowanie ultrafioletowe (UV). Mechanizm ich powstawania opiera się na aktywacji melanocytów i nadprodukcji melaniny, której stężenie w plamach jest około dwukrotnie wyższe niż w otaczającej skórze. Wiek powyżej 40 lat zwiększa ryzyko ich rozwoju ze względu na zmniejszoną zdolność regeneracji skóry i zmiany w dystrybucji melanocytów. Czynniki genetyczne (m.in. geny IRF4, MC1R, ASIP, BNC2) oraz zmiany hormonalne (ciąża, menopauza, doustne środki antykoncepcyjne) również wpływają na podatność na powstawanie plam starczych. Dodatkowo, parakrynne czynniki melanogenne, takie jak KGF/FGF7, HGF, SCF/KITL i EDN1, stymulują melanocyty do zwiększonej produkcji melaniny.
czynnik komórek macierzystych, czynnik melanogenny, czynnik wzrostu hepatocytów, czynnik wzrostu keratynocytów, doustny środek antykoncepcyjny, endotelina, fibroblast, genomowe skanowanie asocjacyjne, hiperpigmentacja, karnacja, keratynocyt, lentigo solaris, lipofuscyna, melanina, melanocyt, naprawa DNA, opalenizna, pigmentacja skóry, plama starcza, plama wątrobowa, promieniowanie ultrafioletowe, radioterapia, skala Fitzpatricka, stres oksydacyjny, wolny rodnik - Leksykon substancji czynnych
Sód tetradecylu siarczan – Przedawkowanie
Sód tetradecylu siarczan, będący substancją czynną preparatu Fibrovein, stosowany jest w leczeniu schorzeń żylnych i dostępny jest w stężeniach 0,2%, 0,5%, 1% oraz 3%, co odpowiada zawartości 2 mg/ml, 5 mg/ml, 10 mg/ml oraz 30 mg/ml substancji czynnej. Przedawkowanie, choć nieopisane w charakterystyce produktu, może prowadzić do poważnych powikłań miejscowych, takich jak trwała pigmentacja skóry oraz miejscowa martwica tkanek z owrzodzeniami i bliznami. Szczególnie ryzykowne jest stosowanie wyższych stężeń (1% lub 3%) zamiast zalecanych niższych (0,2% lub 0,5%) do leczenia drobnych żył, co podkreśla konieczność precyzyjnego doboru stężenia preparatu do wielkości naczyń żylnych poddawanych terapii.
alkohol benzylowy, charakterystyka produktu leczniczego, działanie niepożądane, Fibrovein, leczenie objawowe, martwica tkanek, naczynie żylne, owrzodzenie, pigmentacja skóry, postępowanie chirurgiczne, postępowanie dermatologiczne, powikłanie, powikłanie miejscowe, schorzenie żylne, sód tetradecylu siarczan - Leksykon leków
Działania niepożądane – Fibrovein 3% (30 mg/ml)
Lek Fibrovein (sodu tetradecylu siarczan) stosowany jako środek sklerotyzujący w terapii żylaków wiąże się z ryzykiem wystąpienia działań niepożądanych o różnym nasileniu i częstości. Najczęstsze objawy to ból w miejscu wkłucia, pokrzywka, zakrzepowe zapalenie żył powierzchownych oraz tymczasowa pigmentacja skóry, z możliwością trwałej hiperpigmentacji wzdłuż leczonej żyły. Najpoważniejsze powikłania obejmują wstrząs anafilaktyczny, zatorowość płucną oraz zgon. Szczególnie niebezpieczne jest przypadkowe podanie leku do tętnicy, co może prowadzić do martwicy tkanek i konieczności amputacji. Wynaczynienie preparatu może skutkować owrzodzeniami. Zaleca się stosowanie najniższego skutecznego stężenia, aby ograniczyć ryzyko działań niepożądanych, które są często związane z wysokim stężeniem leku.
Fibrovein, łuszczenie skóry, martwica tkanek, matting, owrzodzenie, parestezje, pigmentacja skóry, pokrzywka uogólniona, reakcja alergiczna układowa, reakcja wazowagalna, skurcz tętnicy, sodu tetradecylu siarczan, środek sklerotyzujący, tętnica piszczelowa tylna, TIA, uszkodzenie nerwu, wstrząs anafilaktyczny, wstrzyknięcie dotętnicze, wybroczyny, wynaczynienie leku, zakrzepica żył głębokich, zakrzepowe zapalenie żył powierzchownych, zapalenie naczyń, zapaść krążeniowa, zator płucny, zgorzel, żylaki - Leksykon substancji czynnych
Sodu tetradecylu siarczan – Działania niepożądane
Sodu tetradecylu siarczan, substancja czynna preparatu Fibrovein stosowanego w skleroterapii żylaków, może wywoływać działania niepożądane o różnej częstości i nasileniu, zależnie od formy podania (płyn lub pianka). Najczęstsze objawy to ból w miejscu wkłucia, pokrzywka, zakrzepowe zapalenie żył powierzchownych (częstość: płyn – często, pianka – bardzo często) oraz tymczasowa pigmentacja skóry (płyn – niezbyt często, pianka – często). Bardzo rzadko obserwuje się poważne powikłania, takie jak wstrząs anafilaktyczny, zatorowość płucna, udar mózgu, zakrzepica żył głębokich, a także martwica tkanek i zgorzel, zwłaszcza w przypadku przypadkowego wstrzyknięcia do tętnicy (np. tętnicy piszczelowej tylnej powyżej kostki przyśrodkowej), co może prowadzić do amputacji kończyny. Działania niepożądane neurologiczne (migrena, parestezje, przemijający atak niedokrwienny) oraz reakcje wazowagalne występują rzadziej, ale są istotne klinicznie. Zaleca się stosowanie najniższego skutecznego stężenia preparatu, aby minimalizować ryzyko powikłań.
amputacja kończyny, astma, biegunka, ból głowy, ból w miejscu wkłucia, duszność, gorączka, kołatanie serca, martwica skóry, martwica tkanek, migrena, mroczki migocące, nudności, parestezje, pigmentacja skóry, pokrzywka, pokrzywka uogólniona, preparat Fibrovein, przemijający atak niedokrwienny, reakcja alergiczna, reakcja wazowagalna, rumień, skleroterapia żylaków, skurcz tętnicy, sodu tetradecylu siarczan, tętnica piszczelowa tylna, ucisk w klatce piersiowej, udar mózgu, uderzenia gorąca, uszkodzenie nerwu, wstrząs anafilaktyczny, wstrzyknięcie dotętnicze, wymioty, wynaczynienie leku, zakrzepica żył głębokich, zakrzepowe zapalenie żył powierzchownych, zapalenie naczyń krwionośnych, zapalenie skóry, zapaść krążeniowa, zatorowość płucna, zgorzel - Leksykon substancji czynnych
N-hydroksymetyloimid kwasu bursztynowego – Działania niepożądane
N-hydroksymetyloimid kwasu bursztynowego, substancja aktywna w preparacie TRUE Test 36 stosowanym w diagnostyce alergii kontaktowej, zastąpił formaldehyd w panelu nr 2 (pozycja 21). Najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi są miejscowe reakcje skórne, w tym przewlekłe reakcje i uczucie pieczenia utrzymujące się przez tygodnie lub miesiące, a także przejściowe zmiany pigmentacji (odbarwienia, przebarwienia) oraz rumień. Zaostrzenie istniejących zmian zapalnych występuje niezbyt często, szczególnie przy testach wykonywanych w okresie aktywnego zapalenia skóry. Bardzo często pojawia się podrażnienie skóry spowodowane taśmą chirurgiczną, które ustępuje po usunięciu plastra. Rzadkie działania niepożądane (≥1/10 000 do <1/1 000) obejmują uczulenie na substancję oraz reakcje uczuleniowe, natomiast reakcje anafilaktyczne, choć potencjalnie zagrażające życiu, nie zostały dotychczas odnotowane po zastosowaniu TRUE Test 36.
alergia kontaktowa, formaldehyd, N-hydroksymetyloimid kwasu bursztynowego, nadwrażliwość, obniżenie ciśnienia tętniczego, pieczenie skóry, pigmentacja skóry, podrażnienie skóry, próba prowokacyjna, reakcja anafilaktyczna, reakcja ogólnoustrojowa, reakcja skórna, reakcja uczuleniowa, rumień, taśma chirurgiczna, test płatkowy, TRUE Test, układ immunologiczny, zaburzenia ogólne, zaburzenia pigmentacji, zaburzenia skóry, zapalenie skóry - Leksykon leków
Działania niepożądane – Fibrovein 0,2% (2 mg/ml)
Fibrovein, zawierający sodu tetradecylu siarczan, jest stosowany w skleroterapii żylaków, jednak jego podanie wiąże się z ryzykiem działań niepożądanych, których częstość i nasilenie zależą od stężenia i formy podania (płyn vs pianka). Najczęstsze działania niepożądane to ból w miejscu wkłucia, pokrzywka, zakrzepowe zapalenie żył powierzchownych oraz tymczasowa pigmentacja skóry. Bardzo rzadko mogą wystąpić poważne powikłania, takie jak wstrząs anafilaktyczny, zatorowość płucna, zgon, a także martwica tkanek w wyniku przypadkowego wstrzyknięcia do tętnicy, co może wymagać amputacji. Częstość działań niepożądanych jest różna w zależności od formy leku, np. zakrzepowe zapalenie żył powierzchownych występuje często przy podaniu płynu i bardzo często przy piance, natomiast reakcje neurologiczne (migrena, parestezje, reakcje wazowagalne) są bardzo rzadkie przy płynie i niezbyt częste przy piance.
astma, duszność, hiperpigmentacja, krwiak, łuszczenie skóry, martwica, martwica skóry, matting, migrena, mroczki migocące, niedowład połowiczy, owrzodzenie, parestezja, pigmentacja skóry, pokrzywka, pokrzywka uogólniona, porażenie połowicze, przemijający atak niedokrwienny, reakcja wazowagalna, rumień, skleroterapia żylaków, sodu tetradecylu siarczan, udar, uderzenie gorąca, uszkodzenie nerwu, wstrząs anafilaktyczny, wybroczyna, zakrzepica żył głębokich, zakrzepowe zapalenie żył powierzchownych, zapalenie naczyń krwionośnych, zapalenie skóry, zapalenie żył, zapaść krążeniowa, zatorowość płucna, zgorzel - Leksykon leków
Przedawkowanie – Fibrovein 1% (10 mg/ml)
Przedawkowanie Fibrovein (sodu tetradecylu siarczanu) wiąże się głównie z ryzykiem powikłań miejscowych, wynikających z zastosowania zbyt wysokiego stężenia preparatu względem kalibru leczonego naczynia. Preparat dostępny jest w stężeniach 0,2%, 0,5%, 1% oraz 3%, zawierających odpowiednio od 2 mg/ml do 30 mg/ml substancji czynnej. Przekroczenie zalecanych stężeń, zwłaszcza stosowanie >0,5% dla teleangiektazji i małych żył, może prowadzić do przebarwień skóry, a stężenia 1% i 3% zwiększają ryzyko miejscowej martwicy tkanek, owrzodzeń i blizn. Brak jest udokumentowanych przypadków ogólnoustrojowego przedawkowania, jednak należy mieć na uwadze potencjalne działania niepożądane związane z innymi składnikami preparatu, takimi jak alkohol benzylowy (20 mg/ml), sód (do 3,1 mg/ml) i potas (0,3 mg/ml).
- Leksykon chorób i schorzeń
Plamy starcze (plamy wątrobowe) – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Plamy starcze (solar lentigines) to płaskie, hiperpigmentowane zmiany skórne o barwie od jasnobrązowej do czarnej, lokalizujące się głównie na obszarach eksponowanych na promieniowanie UV, takich jak twarz, dłonie, ramiona i barki. Zmiany te charakteryzują się około 2-krotnie zwiększoną zawartością melaniny w porównaniu do otaczającej skóry, co wynika raczej ze zmniejszonego usuwania melaniny niż z jej nadprodukcji. Ekspresja keratyn 5 i 10 jest podwyższona, co wpływa na proliferację keratynocytów podstawnych i spowolnione złuszczanie naskórka, prowadząc do charakterystycznej morfologii plam. Genetyczne predyspozycje związane z genami IRF4, MC1R, ASIP i BNC2 wpływają na ich powstawanie niezależnie od szlaku biosyntezy melaniny. Plamy starcze są trwałe, mogą blednąć, ale zwykle nie znikają całkowicie, a ich obecność wskazuje na znaczną ekspozycję na UV i podwyższone ryzyko fotouszkodzeń oraz nowotworów skóry.
biopsja skóry, biosynteza melaniny, błona podstawna, czerniak, dermatolog, fotoprotekcja, gen IRF4, hiperpigmentacja, keratynocyt podstawny, kontrola dermatologiczna, melanina, melanocyt, pigmentacja skóry, plama słoneczna, plama soczewicowata, plama starcza, plama wątrobowa, promieniowanie UV, rak skóry, rete ridges, solar lentigines - Leksykon chorób i schorzeń
Łupież różowy – Epidemiologia
Łupież różowy (pityriasis rosea) to powszechna, samoograniczająca się dermatoza, charakteryzująca się występowaniem blaszki macierzystej, po której pojawia się wtórna wysypka często układająca się w kształt choinki na tułowiu. Choroba dotyka 0,5-2% populacji ogólnej, z roczną zapadalnością około 170 przypadków na 100 000 osób, najczęściej w wieku 10-35 lat, ze szczytem zachorowań w grupie 20-29 lat. Występuje nieznaczna przewaga u kobiet (stosunek około 1,5:1), choć dane są niejednoznaczne i różnią się regionalnie. Sezonowość jest zmienna, zależna od klimatu – w klimacie umiarkowanym częściej jesienią i zimą, a w klimatach tropikalnych w porze suchej lub deszczowej. Etiologia jest prawdopodobnie infekcyjna, związaną z reaktywacją HHV-6 i HHV-7, co potwierdzają objawy prodromalne u około 69% pacjentów oraz wykrycie wirusów w badaniach PCR i mikroskopii elektronowej.
badanie histopatologiczne, badanie mikroskopowe, blaszka macierzysta, choroba samoograniczająca się, cząstka wirusopodobna, etiologia infekcyjna, inhibitor ACE, ludzki herpeswirus, łupież różowy, mikroskopia elektronowa, objawy prodromalne, odpowiedź immunologiczna, PCR w czasie rzeczywistym, pigmentacja skóry, poród przedwczesny, predylekcja rasowa, reakcja polekowa, reaktywacja wirusa, rozpoznanie różnicowe, skórna reakcja niepożądana, terapia przeciwwirusowa, wysypka wtórna, zapadalność roczna - Leksykon substancji czynnych
Metylodibromoglutaronitryl – Działania niepożądane
Metylodibromoglutaronitryl (MDBGN) jest substancją czynną stosowaną w testach płatkowych do diagnostyki alergii kontaktowej, m.in. w preparacie TRUE Test 36, gdzie występuje w dawce diagnostycznej 5 µg/cm² (4,1 µg/płatek). Najczęstsze działania niepożądane dotyczą skóry i tkanki podskórnej, obejmując przewlekłe reakcje utrzymujące się tygodnie lub miesiące, pieczenie, rumień oraz przejściowe odbarwienia lub przebarwienia skóry. Zaobserwowano także zaostrzenie istniejących zmian zapalnych oraz uczulenie na MDBGN, choć reakcje uczuleniowe występują rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000). Bardzo często (≥1/10) obserwuje się podrażnienie spowodowane taśmą chirurgiczną mocującą plaster, co jest efektem mechanicznego działania, a nie samej substancji. Reakcje anafilaktyczne i nadwrażliwość immunologiczna są możliwe, ale ich częstość jest nieznana, a do tej pory nie odnotowano anafilaksji po zastosowaniu TRUE Test 36.
adrenalina, alergia kontaktowa, glikokortykosteroid, lek przeciwhistaminowy, metylodibromoglutaronitryl, nadwrażliwość, pigmentacja skóry, podrażnienie skóry, reakcja anafilaktyczna, reakcja przewlekła, reakcja uczuleniowa, rumień, test płatkowy, uczulenie, zaburzenia pigmentacji, zapalenie, zapalenie skóry - Leksykon substancji czynnych
Sód tetradecylu siarczan – Działania niepożądane
Siarczan tetradecylu sodu (STS), stosowany w stężeniach 0,2%, 0,5%, 1% i 3% w terapii skleroterapeutycznej (np. preparat Fibrovein), wykazuje skuteczność w leczeniu różnych typów naczyń żylnych. Najczęstsze działania niepożądane obejmują ból w miejscu wkłucia, pokrzywkę, zakrzepowe zapalenie żył powierzchownych (częstość 1/100 do <1/10 dla formy płynnej, ≥1/10 dla pianki) oraz tymczasową pigmentację skóry (częstość niezbyt często 1/1000 do <1/100 dla formy płynnej, często 1/100 do <1/10 dla pianki). Wynaczynienie preparatu może prowadzić do owrzodzeń i martwicy tkanek, dlatego kluczowa jest precyzja iniekcji i stosowanie najniższego skutecznego stężenia. Układowe reakcje alergiczne, takie jak wstrząs anafilaktyczny (<1/10 000), napady astmy czy pokrzywka uogólniona, choć rzadkie, wymagają natychmiastowej interwencji.
duszność, Fibrovein, forma płynna leku, hiperpigmentacja, martwica skóry, martwica tkanek, mroczki migocące, napad astmy, niedowład połowiczy, nudności, owrzodzenie, parestezja, pianka sklerotyzująca, pigmentacja skóry, pokrzywka, pokrzywka uogólniona, porażenie połowicze, przemijający atak niedokrwienny, reakcja alergiczna, reakcja wazowagalna, rozszerzenie naczyń włosowatych, rumień, siarczan tetradecylu sodu, skleroterapia, tętnica piszczelowa tylna, udar mózgu, wstrząs anafilaktyczny, wstrzyknięcie dotętnicze, wybroczyna, wynaczynienie, zakrzepica żył głębokich, zakrzepowe zapalenie żył powierzchownych, zapalenie naczyń, zapalenie skóry, zapalenie żył, zapaść krążeniowa, zatorowość płucna, zgorzel - Leksykon chorób i schorzeń
Krzywica – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Krzywica to choroba metaboliczna kości u dzieci, wynikająca z zaburzeń mineralizacji płytek wzrostowych, najczęściej spowodowana niedoborem witaminy D, wapnia lub fosforanów. Dotyczy głównie dzieci w wieku 6-36 miesięcy i objawia się deformacjami kostnymi (poszerzenie nadgarstków, skrzywienie kończyn, różaniec krzywiczy), opóźnionym wzrostem, osłabieniem mięśniowym oraz bólem kości. Diagnostyka opiera się na badaniu klinicznym, laboratoryjnym (obniżone stężenia Ca i fosforanów, podwyższona fosfataza alkaliczna i parathormon, niski poziom 25(OH)D) oraz obrazowym (poszerzenie i postrzępienie przynasad kości, skrzywienie kości długich). Leczenie polega na suplementacji witaminy D (1000-2000 IU/dzień przez 2-3 miesiące lub jednorazowa dawka 600 000 IU podzielona na 4-6 dawek), wapnia i fosforanów, a w postaciach dziedzicznych stosuje się kalcytriol lub burosumab. Monitorowanie skuteczności terapii obejmuje kontrolę parametrów biochemicznych i obrazowych oraz ocenę wzrostu dziecka.
25-hydroksywitamina D, badanie fizykalne, burosumab, ciemiączko, endokrynolog dziecięcy, fosfataza alkaliczna, hipofosfatemia, kalcytriol, krzywica, krzywica hipofosfatemiczna, krzywica niedoborowa, krzywica zależna od witaminy D, nefrolog dziecięcy, olej rybi, orteza, parathormon, pigmentacja skóry, płytki wzrostowe, różaniec krzywiczy, rozwój motoryczny, skurcz mięśni, stężenie wapnia, suplementacja wapnia, szpotawość, witamina D - Leksykon chorób i schorzeń
Rak skóry – Epidemiologia
Rak skóry jest najczęstszym nowotworem w populacjach o jasnej karnacji, z roczną zachorowalnością w USA sięgającą około 3,6 mln przypadków raka podstawnokomórkowego (BCC) oraz 1,8 mln raka kolczystokomórkowego (SCC), a także 212 200 nowych przypadków czerniaka, z czego 104 960 to przypadki inwazyjne. Czerniak, mimo że stanowi jedynie około 1% wszystkich nowotworów skóry, odpowiada za większość zgonów z powodu raka skóry, z około 8 430 zgonami przewidywanymi w USA w 2025 roku. Wskaźniki zachorowalności na czerniaka wynoszą około 21,9/100 000 osób rocznie (dane 2018-2022), a na nieczerniakowe raki skóry w Australii przekraczają 1000/100 000 rocznie. Główne czynniki ryzyka to nadmierna ekspozycja na promieniowanie UV, jasna karnacja, jasne włosy, obecność znamion, immunosupresja oraz wiek, z najwyższą zachorowalnością w grupie wiekowej około 66 lat. Wzrost zachorowalności na raka skóry jest obserwowany globalnie, z podwojeniem wskaźników czerniaka w USA w latach 1982-2011 i dalszym wzrostem o 31,5% w latach 2011-2019.
biopsja, cyfrowa dermoskopia, czerniak, czerniak in situ, czerniak skóry, DALY, feomelanina, immunosupresja, jasna karnacja, lata życia skorygowane niepełnosprawnością, lek immunosupresyjny, melanina, mutacja genetyczna, nadrozpoznawalność, nieczerniakowy rak skóry, NMSC, oparzenie słoneczne, pigmentacja skóry, promieniowanie ultrafioletowe, promieniowanie UV, przerzut, rak kolczystokomórkowy, rak podstawnokomórkowy, rak skóry, rak z komórek Merkla, SCC, solarium, uszkodzenie DNA komórek - Leksykon leków
Działania niepożądane – Fibrovein 0,5% (5 mg/ml)
Fibrovein, stosowany w skleroterapii żył, może wywoływać działania niepożądane o różnym nasileniu i częstości, zależnie od formy podania (płyn lub pianka). Najczęstsze objawy to ból w miejscu wkłucia, pokrzywka, zakrzepowe zapalenie żył powierzchownych (często ≥1/100 do <1/10 dla płynu, bardzo często ≥1/10 dla pianki) oraz tymczasowa pigmentacja skóry (niezbyt często ≥1/1000 do <1/100 dla płynu, często ≥1/100 do <1/10 dla pianki). Bardzo rzadkie, ale poważne powikłania obejmują wstrząs anafilaktyczny, zatorowość płucną i zgon (<1/10 000). Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko przypadkowego wstrzyknięcia do tętnicy, które może prowadzić do martwicy tkanek i amputacji kończyny. Zaleca się stosowanie najniższego skutecznego stężenia leku, aby minimalizować ryzyko działań niepożądanych, zwłaszcza tych związanych z wynaczynieniem i wysokim stężeniem preparatu.
biegunka, ból głowy, duszność, Fibrovein, hiperpigmentacja, krwiak, łuszczenie skóry, martwica skóry, martwica tkanek, migrena, mroczki migocące, niedowład połowiczy, nudności, obrzęk, parestezja, pigmentacja skóry, pokrzywka, porażenie połowicze, przemijający atak niedokrwienny, reakcja alergiczna układowa, reakcja wazowagalna, rozszerzenie naczyń włosowatych, rumień, skleroterapia żył, skurcz tętnicy, sodu tetradecylu siarczan, ucisk w klatce piersiowej, udar, uszkodzenie nerwu, wstrząs anafilaktyczny, wstrzyknięcie do tętnicy, wybroczyna, wymioty, wynaczynienie leku, zakrzepica żył głębokich, zakrzepowe zapalenie żył powierzchownych, zapalenie naczyń krwionośnych, zapalenie skóry, zapalenie żył, zapaść krążeniowa, zatorowość płucna, zgorzel - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Oxsoralen 10 mg
Oxsoralen w dawce 10 mg metoksalenu (8-Methoxypsoralen) w formie kapsułek miękkich jest stosowany w terapii PUVA, wymagającej podania leku doustnie na godzinę przed naświetlaniem promieniowaniem UV-A. Dawkowanie metoksalenu jest ściśle uzależnione od masy ciała pacjenta: do 40 kg – 10 mg, 40-50 kg – 20 mg, 50-60 kg – 30 mg, powyżej 60 kg – 40 mg (maksymalnie do 50 mg). Przed rozpoczęciem terapii należy wykonać test wrażliwości na promieniowanie UV-A, aby określić minimalną dawkę fototoksyczną (MDT) i optymalny czas naświetlania. Terapia rozpoczyna się od naświetlań raz dziennie, nie częściej niż 4 razy w tygodniu, z jednodniową przerwą po dwóch kolejnych dniach zabiegów. Po ustąpieniu objawów łuszczycy stosuje się terapię przerywaną: dwa razy w tygodniu przez miesiąc, następnie raz w tygodniu przez kolejny miesiąc, co może prowadzić do długotrwałej remisji.
- Leksykon chorób i schorzeń
Bliznowiec – Epidemiologia
Bliznowiec (keloid) to patologiczne przerostowe blizny charakteryzujące się nadmierną produkcją tkanki włóknistej, przekraczającą granice pierwotnej rany. Epidemiologia bliznowca wykazuje znaczne zróżnicowanie geograficzne i etniczne, z najwyższą częstością występowania u osób o ciemniejszej karnacji, zwłaszcza pochodzenia afrykańskiego, azjatyckiego i latynoskiego, gdzie częstość wynosi od 4,5% do 16%. Ryzyko rozwoju bliznowca u tych grup jest 15-20-krotnie wyższe niż u osób rasy kaukaskiej (np. 0,09% w populacji angielskiej). Średni wiek pierwszej manifestacji to 23 lata, a szczyt zachorowań przypada na drugą i trzecią dekadę życia. W około 50% przypadków stwierdza się dodatni wywiad rodzinny, co podkreśla istotną rolę czynników genetycznych, choć specyficzny gen nie został jeszcze zidentyfikowany. Lokalizacje predylekcyjne to górna część tułowia, ramiona, głowa i szyja, z dominacją płatka małżowiny usznej (53% bliznowców na uchu). Czynniki hormonalne (np. dojrzewanie, ciąża) oraz immunologiczne (podwyższony poziom IgE, rola komórek tucznych) również wpływają na patogenezę bliznowców.
badanie kliniczne, badanie obrazowe, blizna przerostowa, bliznowiec, ciało obce, gojenie rany, immunoglobulina E, komórki tuczne, krioterapia, oparzenie, patofizjologia, pigmentacja skóry, rak skóry, rentgen, spontaniczny bliznowiec, tkanka włóknista, trądzik, ukąszenie owada, ultrasonografia, zespół Rubinsteina-Taybiego - Leksykon leków
Działania niepożądane – Fibrovein 1% (10 mg/ml)
Fibrovein (sodu tetradecylu siarczan) stosowany w skleroterapii żylaków wiąże się z ryzykiem licznych działań niepożądanych, które wymagają ścisłego monitorowania. Najczęstsze to ból w miejscu wkłucia, pokrzywka, zakrzepowe zapalenie żył powierzchownych oraz tymczasowa pigmentacja skóry. Częstość powikłań różni się w zależności od formy leku: zakrzepowe zapalenie żył powierzchownych występuje często przy płynie (≥1/100 do <1/10) i bardzo często przy piance (≥1/10), natomiast ból lub pieczenie w miejscu wstrzyknięcia jest częsty przy płynie (≥1/100 do <1/10) i niezbyt częsty przy piance (≥1/1 000 do <1/100). Bardzo rzadkie (<1/10 000) ale poważne powikłania obejmują wstrząs anafilaktyczny, zatorowość płucną, przypadkowe wstrzyknięcie do tętnicy prowadzące do martwicy tkanek i amputacji, a także poważne zaburzenia neurologiczne (niedowład połowiczy, TIA, udar). Zaleca się stosowanie najniższego skutecznego stężenia leku oraz dokładną kontrolę techniki podania, aby minimalizować ryzyko powikłań.
duszność, Fibrovein, hiperpigmentacja skóry, martwica skóry, martwica tkanek, niedowład połowiczy, parestezja, pigmentacja skóry, pokrzywka, pokrzywka uogólniona, porażenie połowicze, przemijający atak niedokrwienny, reakcja alergiczna układowa, reakcja wazowagalna, rumień, skleroterapia żylaków, sodu tetradecylu siarczan, tętnica piszczelowa tylna, wstrząs anafilaktyczny, zakrzepica żył głębokich, zakrzepowe zapalenie żył powierzchownych, zapalenie naczyń krwionośnych, zapalenie skóry, zapaść krążeniowa, zatorowość płucna