zapadalność roczna
Zapadalność roczna to epidemiologiczny wskaźnik określający liczbę nowych przypadków danej choroby zdiagnozowanych w ciągu roku w określonej populacji. Jest wyrażana najczęściej jako liczba przypadków na 100 000 osób lub jako wartość procentowa. Wskaźnik ten pozwala na monitorowanie trendów w występowaniu chorób oraz ocenę skuteczności działań profilaktycznych.
W praktyce klinicznej zapadalność roczna stanowi kluczowy parametr przy planowaniu działań zdrowia publicznego oraz alokacji zasobów medycznych. Pozwala ona na identyfikację grup ryzyka oraz obszarów geograficznych wymagających szczególnej uwagi. Wysoka zapadalność roczna na określoną chorobę może sugerować potrzebę wprowadzenia dodatkowych działań profilaktycznych lub badań przesiewowych w danej populacji.
Należy odróżnić zapadalność roczną od chorobowości (prevalence), która określa całkowitą liczbę przypadków choroby (zarówno nowych, jak i istniejących) w danej populacji w określonym czasie. Zapadalność roczna koncentruje się wyłącznie na nowo zdiagnozowanych przypadkach, co czyni ją szczególnie przydatną w monitorowaniu dynamiki rozprzestrzeniania się chorób zakaźnych oraz ocenie efektywności programów zdrowotnych.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Guzy – Epidemiologia
Guzy tarczycy są powszechnie wykrywane zarówno palpacyjnie (4-7% dorosłych), jak i ultrasonograficznie (do 68% populacji), z przewagą zmian łagodnych (90-95%). Częstość występowania wzrasta z wiekiem, płcią żeńską oraz wskaźnikiem masy ciała. Czynniki ryzyka obejmują ekspozycję na promieniowanie jonizujące, niedobór jodu, rodzinne zespoły nowotworowe oraz wiek (ryzyko złośliwości wyższe u osób <20 i >70 lat). Aktywny nadzór (AS) jest rekomendowany dla małych mikroraków brodawkowatych tarczycy (PTMC), z monitorowaniem ultrasonograficznym i interwencją chirurgiczną przy progresji (wzrost ≥3 mm). Wskaźnik progresji guzków z mutacją RAS jest niski, a większość guzów pozostaje stabilna. W diagnostyce i monitorowaniu kluczowa jest dokładna ocena ultrasonograficzna, uwzględniająca wymiary, obecność choroby węzłowej i cechy anatomiczne.
aktywny nadzór, badanie kliniczne piersi, badanie ultrasonograficzne, biopsja aspiracyjna cienkoigłowa, guz tarczycy, guzek podskórny, martwica tłuszczowa, mutacja RAS, nadzór epidemiologiczny, pozytonowa tomografia emisyjna, promieniowanie jonizujące, rak brodawkowaty tarczycy, rak tarczycy, rezonans magnetyczny, tomografia komputerowa, włókniakogruczolak, zapadalność roczna, zapalenie piersi, ziarniniak, złośliwy guz, zróżnicowany rak tarczycy - Leksykon chorób i schorzeń
Porażenie bella – Epidemiologia
Porażenie Bella stanowi 60-75% przypadków ostrego jednostronnego niedowładu nerwu twarzowego typu obwodowego, z roczną zapadalnością wahającą się od 11,5 do 53,3 na 100 000 osób, zależnie od regionu. Najczęściej dotyka osoby w wieku 15-45 lat, z bimodalnym szczytem zachorowań między 20-30 a 60-70 rokiem życia. Ryzyko zachorowania w ciągu życia wynosi 1 na 60 osób, a nawroty występują u 4-14% pacjentów. Czynniki ryzyka obejmują cukrzycę (29% wzrost ryzyka), ciążę (3,3-krotnie wyższe ryzyko, zwłaszcza w III trymestrze), stan przedrzucawkowy, otyłość, zabiegi stomatologiczne, infekcje górnych dróg oddechowych oraz immunosupresję. Epidemiologia porażenia Bella wykazuje zmienność sezonową, z przewagą przypadków zimą lub jesienią w różnych badaniach. W okresie pandemii COVID-19 zaobserwowano wzrost zapadalności, zwłaszcza u starszych pacjentów z cukrzycą, oraz potencjalny związek z szczepieniami mRNA przeciw COVID-19, choć dane są niejednoznaczne.
badanie epidemiologiczne, badanie kohortowe, cukrzyca, idiopatyczne porażenie nerwu twarzowego, immunosupresja, infekcja górnych dróg oddechowych, jednostronne porażenie nerwu twarzowego, kortykosteroid, lek przeciwwirusowy, mięśnie mimiczne twarzy, nadciśnienie tętnicze, nawrót choroby, niedowład nerwu twarzowego, otyłość, porażenie Bella, prednizolon, rozkład bimodalny, skala House-Brackmanna, stan przedrzucawkowy, szczepienie przeciwko SARS-CoV-2, szczepionka mRNA, trzeci trymestr ciąży, zakażenie COVID-19, zapadalność roczna, zmienność sezonowa - Leksykon chorób i schorzeń
Łokieć tenisisty – Epidemiologia
Łokieć tenisisty (zapalenie nadkłykcia bocznego kości ramiennej) jest powszechną przyczyną bólu łokcia, z roczną zapadalnością wynoszącą 1-3% w populacji dorosłych, co odpowiada około 3,3-3,5 przypadkom na 1000 mieszkańców. Schorzenie najczęściej dotyka osoby w wieku 30-50 lat, z najwyższą zapadalnością w grupie 40-49 lat (10,2/1000 u kobiet i 7,8/1000 u mężczyzn), i częściej występuje w kończynie dominującej. Czynniki ryzyka obejmują prace manualne z powtarzalnymi ruchami nadgarstka i ramienia, palenie tytoniu, nadwagę, intensywne aktywności fizyczne oraz specyficzne czynniki u sportowców, takie jak nieprawidłowa technika uderzenia czy ciężka rakieta. Współistniejące schorzenia, takie jak patologie stożka rotatorów (OR 4,95) czy zespół cieśni nadgarstka (OR 1,50), oraz terapia doustnymi kortykosteroidami (OR 1,68) zwiększają ryzyko wystąpienia choroby.
badanie ultrasonograficzne, choroba de Quervaina, czynnik psychospołeczny, kortykosteroid doustny, lateral epicondylitis, leczenie chirurgiczne, leczenie nieoperacyjne, leczenie zachowawcze, łokieć tenisisty, minimalna klinicznie istotna różnica, nadzór zdrowotny, nawrotowość, Patient-Rated Tennis Elbow Evaluation, zapadalność roczna, zapalenie nadkłykcia bocznego kości ramiennej, zespół cieśni nadgarstka - Leksykon chorób i schorzeń
Erytromelalgia – Epidemiologia
Erytromelalgia to rzadkie schorzenie neurowaskularne charakteryzujące się epizodami zaczerwienienia, podwyższonej temperatury i palącego bólu, głównie w kończynach. Epidemiologicznie zapadalność wynosi średnio około 4,7 przypadków na 100 000 osób rocznie, z wyraźną przewagą u kobiet (stosunek mężczyzn do kobiet około 1:3,7). Erytromelalgia pierwotna, często związana z mutacjami w genie SCN9A (około 15% przypadków), pojawia się zwykle w pierwszych dwóch dekadach życia (średni wiek około 10 lat), natomiast erytromelalgia wtórna manifestuje się średnio w wieku 49,1 lat, najczęściej w piątej i szóstej dekadzie życia. Wtórna forma jest powiązana głównie z zaburzeniami mieloproliferacyjnymi (3-65% pacjentów), chorobami autoimmunologicznymi oraz innymi schorzeniami. Epidemiczne wybuchy erytromelalgii odnotowano w Chinach, gdzie zgłoszono ponad 80 000 przypadków, głównie wśród młodzieży szkolnej, związane z gwałtownymi wahaniami temperatury otoczenia.
bielactwo, ból palący, choroba mieloproliferacyjna, choroba reumatologiczna, choroba zakrzepowo-zatorowa, erytromelalgia, erytromelalgia pierwotna, erytromelalgia wtórna, kanał sodowy napięciowo-zależny, łuszczycowe zapalenie stawów, martwica tkanek, morfologia krwi, mutacja genu SCN9A, neuropatia autoimmunologiczna, neuropatia drobnych włókien, podwyższony hematokryt, schorzenie neurowaskularne, termografia w podczerwieni, toczeń rumieniowaty, unerwienie autonomiczne, uszkodzenie tkanek, zaburzenie mieloproliferacyjne, zapadalność roczna, zespół Sjögrena - Leksykon chorób i schorzeń
Polimialgia reumatyczna – Epidemiologia
Polimialgia reumatyczna (PMR) jest układową chorobą zapalną o podłożu autoimmunologicznym, charakteryzującą się bólem i sztywnością w obrębie szyi, barków i bioder, najczęściej dotykającą osoby powyżej 50. roku życia, ze średnim wiekiem diagnozy około 72-74 lat. Roczna zapadalność na PMR w populacjach północnoeuropejskich wynosi od 58 do 113 przypadków na 100 000 osób powyżej 50 lat, z najwyższą częstością w krajach skandynawskich (np. Norwegia 113/100 000), a najniższą w krajach śródziemnomorskich (Włochy 12,7/100 000) oraz w populacjach azjatyckich (Korea Południowa 2,06/100 000). Kobiety chorują 2-3 razy częściej niż mężczyźni. PMR jest ściśle powiązana z olbrzymiokomórkowym zapaleniem tętnic (GCA), które rozwija się u 15-20% pacjentów z PMR, a u 40-60% chorych z GCA występują objawy PMR. Diagnostyka opiera się na obrazie klinicznym i podwyższonych markerach zapalnych (OB, CRP), a ultrasonografia mięśniowo-szkieletowa, w tym badanie tętnic skroniowych i pachowych, stanowi ważne narzędzie zwiększające swoistość rozpoznania.
abatacept, Amerykańskie Kolegium Reumatologiczne, antygen specyficzny dla prostaty, badanie ultrasonograficzne, białko C-reaktywne, błona maziowa stawów, ból stawów, choroba autoimmunologiczna, czynnik martwicy nowotworu, Europejska Liga Przeciw Reumatyzmowi, FDG PET/CT, glikokortykosteroidy, gradient geograficzny, inhibitor IL-6, inhibitor JAK, kanakinumab, lek modyfikujący przebieg choroby, ludzki antygen leukocytarny, markery zapalenia, niedoczynność tarczycy, odczyn Biernackiego, olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic, polimialgia reumatyczna, przejściowy atak niedokrwienny, reumatoidalne zapalenie stawów, rytuksymab, sarilumab, sekukinumab, szpik kostny, zapadalność roczna, zapalna choroba reumatyczna - Leksykon chorób i schorzeń
Tłuszczak – Epidemiologia
Tłuszczak (lipoma) jest najczęstszym łagodnym nowotworem tkanek miękkich, stanowiącym około 50% wszystkich guzów mezenchymalnych. Składa się z dojrzałych adipocytów otoczonych cienką warstwą tkanki włóknistej. Roczna zapadalność wynosi około 2,1 na 1000 osób, a prewalencja w populacji ogólnej szacowana jest na 1-2%. Najczęściej występuje u dorosłych w wieku 40-60 lat, z niejednoznaczną predylekcją płciową – pojedyncze tłuszczaki częściej u kobiet, mnogie u mężczyzn. Lokalizacje obejmują głównie tkankę podskórną (plecy, szyja, ramiona, uda, pośladki, tułów, czoło), ale także narządy wewnętrzne, takie jak przewód pokarmowy (16% łagodnych guzów jelita), serce (8,4% pierwotnych guzów serca), tchawica, układ nerwowy i przestrzeń przygardłowa. Czynniki ryzyka to m.in. predyspozycje genetyczne, otyłość, cukrzyca typu 2, hiperlipidemia oraz potencjalna ekspozycja na talk i steroidy. Mnogie tłuszczaki mogą być związane z zespołami genetycznymi, np. Bannayana-Zonany, Cowdena czy Proteusza.
adipocyt, badanie fizykalne, choroba Dercuma, choroba Madelunga, echokardiografia, guz tkanki miękkiej, hiperlipidemia, interwencja medyczna, komórka tłuszczowa, obrazowanie MRI, rezonans magnetyczny, rodzinna lipomatoza mnoga, tkanka włóknista, tłuszczak przewodu pokarmowego, tłuszczak rdzenia kręgowego, tłuszczak śródmięśniowy, tomografia komputerowa serca, transformacja złośliwa, translokacja chromosomowa, zapadalność roczna, zespół Cowdena, zespół genetyczny, zespół Proteusza - Leksykon chorób i schorzeń
Neuroblastoma – Epidemiologia
Neuroblastoma jest najczęstszym pozaczaszkowym nowotworem litym u dzieci, stanowiącym 6-10% wszystkich nowotworów pediatrycznych i odpowiadającym za około 15% zgonów nowotworowych w tej grupie wiekowej. Roczna zapadalność w USA wynosi 650-800 przypadków, co przekłada się na 10,2 na milion dzieci i 65 na milion niemowląt. Mediana wieku diagnozy to 17-19 miesięcy, z 37% przypadków rozpoznawanych w okresie niemowlęcym i 90% przed 5. rokiem życia. Choroba występuje częściej u chłopców (stosunek 1,3:1) oraz u rasy kaukaskiej. Rodzinne przypadki stanowią 1-2%, głównie związane z mutacjami genu ALK. W około 50% przypadków diagnozuje się przerzuty, co wiąże się z gorszym rokowaniem. Klasyfikacja prognostyczna COG uwzględnia wiek, stadium, amplifikację MYCN, histologię i ploidię DNA, a negatywne markery to m.in. wiek >18 miesięcy, przerzuty, amplifikacja MYCN, utrata 1p i 11q oraz zysk 17q. Pięcioletnie przeżycie względne wynosi >90% w niskim ryzyku, ale <50% w wysokim ryzyku, pomimo intensywnej terapii.
amplifikacja MYCN, badanie obrazowe, badanie przesiewowe, biopsja płynna, diagnostyka obrazowa, guz wieloogniskowy, inhibitor ALK, katecholaminy w moczu, mutacja ALK, nawrót choroby, neuroblastoma, neuroblastoma wysokiego ryzyka, neurofibromatoza typu 1, profil genomowy, terapia wielomodalna, zapadalność roczna, zespół Beckwitha-Wiedemanna, zespół Costello, zespół Li-Fraumeni - Leksykon chorób i schorzeń
Łupież różowy – Epidemiologia
Łupież różowy (pityriasis rosea) to powszechna, samoograniczająca się dermatoza, charakteryzująca się występowaniem blaszki macierzystej, po której pojawia się wtórna wysypka często układająca się w kształt choinki na tułowiu. Choroba dotyka 0,5-2% populacji ogólnej, z roczną zapadalnością około 170 przypadków na 100 000 osób, najczęściej w wieku 10-35 lat, ze szczytem zachorowań w grupie 20-29 lat. Występuje nieznaczna przewaga u kobiet (stosunek około 1,5:1), choć dane są niejednoznaczne i różnią się regionalnie. Sezonowość jest zmienna, zależna od klimatu – w klimacie umiarkowanym częściej jesienią i zimą, a w klimatach tropikalnych w porze suchej lub deszczowej. Etiologia jest prawdopodobnie infekcyjna, związaną z reaktywacją HHV-6 i HHV-7, co potwierdzają objawy prodromalne u około 69% pacjentów oraz wykrycie wirusów w badaniach PCR i mikroskopii elektronowej.
badanie histopatologiczne, badanie mikroskopowe, blaszka macierzysta, choroba samoograniczająca się, cząstka wirusopodobna, etiologia infekcyjna, inhibitor ACE, ludzki herpeswirus, łupież różowy, mikroskopia elektronowa, objawy prodromalne, odpowiedź immunologiczna, PCR w czasie rzeczywistym, pigmentacja skóry, poród przedwczesny, predylekcja rasowa, reakcja polekowa, reaktywacja wirusa, rozpoznanie różnicowe, skórna reakcja niepożądana, terapia przeciwwirusowa, wysypka wtórna, zapadalność roczna