część międzywyrostkowa
Część międzywyrostkowa (łac. pars interarticularis) to element anatomiczny kręgu, znajdujący się pomiędzy wyrostkami stawowymi górnymi i dolnymi. Jest to wąski fragment łuku kręgu, łączący blaszkę (lamina) z masą boczną (masa lateralis) kręgu.
Szczególne znaczenie kliniczne ma część międzywyrostkowa kręgów lędźwiowych, która jest miejscem potencjalnie narażonym na uszkodzenia. Defekt części międzywyrostkowej, znany jako spondyloliza, może prowadzić do kręgozmyku (spondylolistezy) – przesunięcia jednego kręgu względem drugiego. Stan ten często dotyczy połączenia lędźwiowo-krzyżowego (L5-S1).
Diagnostyka uszkodzeń części międzywyrostkowej opiera się głównie na badaniach obrazowych, takich jak RTG, tomografia komputerowa oraz rezonans magnetyczny. W przypadku spondylolizy bez objawów klinicznych stosuje się zazwyczaj leczenie zachowawcze, natomiast w bardziej zaawansowanych przypadkach z towarzyszącym kręgozmykiem może być konieczna interwencja chirurgiczna.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Spondylolistezja – Patofizjologia i mechanizm
Spondylolisteza to przesunięcie jednego kręgu względem kręgu poniżej, najczęściej na poziomie L5-S1, wynikające z czynników biomechanicznych, degeneracyjnych i wrodzonych. Patogeneza różni się w zależności od typu: dysplastyczna (14-21% przypadków) związana z malformacjami stawów, cieśniowa (typ 2) wynikająca z defektu pars interarticularis i złamań zmęczeniowych, degeneracyjna (typ 3) powiązana z degeneracją dysków i stawów międzywyrostkowych, traumatyczna (typ 4) spowodowana ostrymi złamaniami, patologiczna (typ 5) związana z chorobami kości oraz jatrogenna (typ 6) po operacjach. Najczęstszy poziom zaangażowania w spondylolistezie degeneracyjnej to L4-L5, gdzie obserwuje się predyspozycje biomechaniczne, takie jak wysoki kąt między wyrostkiem stawowym a trzonem kręgu oraz wpływ parametrów miednicy (np. zwiększone nachylenie miednicy i lordoza lędźwiowa). Progresja ześlizgu koreluje z procentem ześlizgu, stopniem w skali Meyerdinga oraz kątem ześlizgu, a mechanizmy ochronne obejmują tworzenie osteofitów i twardnienie kości.
choroba zwyrodnieniowa dysków, część międzywyrostkowa, degeneracja krążka międzykręgowego, dysk międzykręgowy, lordoza lędźwiowa, nachylenie miednicy, osteofity, płaszczyzna strzałkowa, połączenie lędźwiowo-krzyżowe, przechylenie miednicy, radikulopatia, skala Meyerdinga, spondylolisteza, spondylolisteza cieśniowa, spondylolisteza degeneracyjna, spondylolisteza dysplastyczna, spondylolisteza istmiczna, spondylolisteza jatrogenna, spondylolisteza patologiczna, spondylolisteza traumatyczna, spondyloliza, staw międzywyrostkowy, stenoza otworowa, złamanie zmęczeniowe, zwężenie kanału kręgowego, zwężenie otworu międzykręgowego - Leksykon chorób i schorzeń
Spondylolistezja – Epidemiologia
Spondylolistezja, definiowana jako przesunięcie kręgu względem kręgu poniżej, dotyka 3,1-10% populacji ogólnej, z częstością wzrastającą z wiekiem – od około 5% w dzieciństwie do 12,5% (10-15%) w wieku dorosłym, a w badaniu niemieckim nawet do 20% u dorosłych. Typy schorzenia wykazują różnice epidemiologiczne: spondylolistezja zwyrodnieniowa (typ III) jest znacznie częstsza u kobiet (8,4%) niż u mężczyzn (2,7%), natomiast spondylolistezja cieśniowa dominuje u mężczyzn, z dwukrotnie wyższą częstością. Wiek odgrywa kluczową rolę – spondylolistezja zwyrodnieniowa rozwija się głównie po 50. roku życia, z częstością do 25% u kobiet i 19,1% u mężczyzn w populacji chińskiej ≥65 lat. Spondylolistezja cieśniowa pojawia się już w wieku 5-7 lat (około 5%) i wzrasta do 6-7% w wieku 18 lat. Różnice etniczne są istotne: częstość spondylolistezji cieśniowej jest niższa u osób rasy czarnej (2,8% mężczyzn, 1,1% kobiet) niż u białych (6,4% mężczyzn, 2,3% kobiet), a spondyloliza może sięgać 54% u Inuitów. Lokalizacja zmian jest typowa dla typu: cieśniowa najczęściej na poziomie L5-S1 (82,1%), zwyrodnieniowa na L4-L5 (73%).