kwas pantotenowy
Kwas pantotenowy, znany również jako witamina B5, jest rozpuszczalną w wodzie witaminą należącą do kompleksu witamin z grupy B. Jest niezbędnym składnikiem odżywczym, który odgrywa kluczową rolę w syntezie koenzymu A (CoA), związku krytycznego dla metabolizmu węglowodanów, tłuszczów i białek.
W organizmie kwas pantotenowy uczestniczy w produkcji hormonów i cholesterolu, wspomaga funkcjonowanie układu nerwowego oraz jest niezbędny dla prawidłowego metabolizmu energetycznego komórek. Jest także istotny w procesie detoksykacji organizmu i syntezie hemu – składnika hemoglobiny.
Niedobór kwasu pantotenowego jest rzadki ze względu na jego powszechne występowanie w żywności, ale może prowadzić do objawów takich jak zmęczenie, bóle głowy, nudności, skurcze mięśni i zaburzenia snu. Dobrymi źródłami tej witaminy są wątróbka, drożdże, jaja, pełne ziarna zbóż, orzechy, nasiona, mleko i warzywa.
W praktyce klinicznej kwas pantotenowy stosuje się w leczeniu niektórych przypadków reumatoidalnego zapalenia stawów, zespołu przewlekłego zmęczenia oraz jako środek wspomagający gojenie ran. W dermatologii wykorzystywany jest w preparatach do leczenia trądziku, łupieżu i innych schorzeń skórnych.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przeciwwskazania – Recreol 50 mg/g
Recreol 50 mg/g krem, zawierający deksopantenol, jest skutecznym preparatem dermatologicznym, jednak jego stosowanie wymaga ścisłego przestrzegania przeciwwskazań. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na deksopantenol oraz na substancje pomocnicze takie jak glikol propylenowy (15 mg/g), lanolina (13 mg/g), alkohol cetylowy (24 mg/g) i alkohol stearylowy (16 mg/g), które mogą wywoływać reakcje alergiczne i miejscowe podrażnienia skóry. Szczególną uwagę należy zwrócić na dokładne zebranie wywiadu alergologicznego, zwłaszcza w kontekście wcześniejszych reakcji na kosmetyki i leki zawierające wymienione składniki. Hemofilia stanowi kolejne bezwzględne przeciwwskazanie, gdyż aplikacja kremu na rany u pacjentów z niedoborem czynnika VIII lub IX może prowadzić do ciężkich krwotoków, co wymaga wyboru alternatywnych metod leczenia.
alergen kontaktowy, alkohol cetylowy, alkohol stearylowy, ciężkie krwawienie, deksopantenol, glikol propylenowy, hemofilia, hemofilia typu A, hemofilia typu B, kontaktowe zapalenie skóry, krwotok, kwas pantotenowy, lanolina, leczenie dermatologiczne, miejscowa reakcja skórna, nadwrażliwość na substancję czynną, nadwrażliwość na substancje pomocnicze, niedobór czynnika IX, niedobór czynnika VIII, niedobór czynników krzepnięcia, podrażnienie skóry, preparat dermatologiczny, reakcja nadwrażliwości, reakcja uczuleniowa, witamina B5, wywiad alergologiczny, zaburzenie krzepnięcia - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Multi-Sanostol –
Multi-Sanostol to syrop wielowitaminowy z grupy preparatów zawierających witaminy rozpuszczalne w tłuszczach (A, D3, E) oraz w wodzie (B1, B2, B6, C, PP, dekspantenol), wzbogacony o wapń (kod ATC: A11AA02). Preparat dostarcza w 10 ml: witaminę A (2400 j.m.), D3 (200 j.m.), B1 (2 mg), B2 (2 mg), B6 (1 mg), C (100 mg), E (2 mg), PP (10 mg), dekspantenol (4 mg) oraz wapń w postaci glukonianu i fosforomleczanu (po 50 mg). Witamina A jest kluczowa dla wzrostu, regeneracji nabłonka, adaptacji wzroku i kostnienia, a jej niedobór może prowadzić do poważnych zaburzeń okulistycznych i dermatologicznych. Witamina E działa jako silny antyoksydant chroniący błony komórkowe, a jej niedobór wiąże się z zaburzeniami neurologicznymi. Witamina D reguluje gospodarkę wapniowo-fosforanową, wspiera funkcje przytarczyc i układu odpornościowego oraz zapobiega krzywicy i osteomalacji.
adaptacja oka do ciemności, cholekalcyferol, choroba beri-beri, dekspantenol, demineralizacja kości, działanie przeciwzapalne, encefalopatia, gospodarka wapniowo-fosforanowa, kardiomiopatia, koenzym A, krzepnięcie krwi, krzywica, kwas askorbinowy, kwas pantotenowy, neuropatia, niedokrwistość mikrocytowa, nikotynamid, osteomalacja, pirydoksyna, przytarczyca, purpura wzrokowa, retinol, rodopsyna, ryboflawina, ślepota zmierzchowa, szkorbut, tiamina, tokoferol, wapń, wielonienasycony kwas tłuszczowy, witamina A, witamina B1, witamina B2, witamina B6, witamina C, witamina D, witamina E, witamina PP, witamina rozpuszczalna w tłuszczach, witamina rozpuszczalna w wodzie, witamina z grupy B, zaburzenie nerwowo-mięśniowe, zaburzenie neurologiczne, zapalenie nerwów obwodowych - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Dermopanten 50 mg/g
Deksopantenol, substancja czynna preparatu Dermopanten w stężeniu 50 mg/g, charakteryzuje się wysoką penetracją przez skórę, z 80-90% substancji przenikającej do warstwy rogowej naskórka. Po wniknięciu następuje szybka konwersja do biologicznie aktywnego kwasu pantotenowego, co zapewnia skuteczne działanie miejscowe bez istotnego wpływu ogólnoustrojowego. Profil bezpieczeństwa preparatu jest korzystny, co potwierdzają długoterminowe obserwacje kliniczne, wskazujące na brak znaczących efektów systemowych po aplikacji miejscowej.
absorpcja ogólnoustrojowa, aplikacja miejscowa, biodostępność miejscowa, deksopantenol, dystrybucja do tkanek, działanie ogólnoustrojowe, działanie terapeutyczne, farmakokinetyka, kwas pantotenowy, penetracja przez skórę, profil bezpieczeństwa, warstwa rogowa naskórka, wchłanianie z przewodu pokarmowego, właściwości farmakokinetyczne, wydalanie z kałem, wydalanie z moczem - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Calcium pantothenicum Jelfa 100 mg
Calcium Pantothenicum Jelfa (100 mg) zawiera wapnia pantotenian, który po podaniu doustnym jest łatwo wchłaniany z przewodu pokarmowego, umożliwiając szybkie wprowadzenie kwasu pantotenowego do krwiobiegu. Substancja czynna dystrybuuje się do wszystkich tkanek, osiągając stężenia w zakresie 2-45 μg/g tkanki, a także przenika do mleka matki, co jest istotne w kontekście stosowania u kobiet karmiących. Metabolizm kwasu pantotenowego nie został szczegółowo opisany w charakterystyce produktu, co stanowi lukę w pełnym zrozumieniu farmakokinetyki preparatu. Eliminacja kwasu pantotenowego odbywa się głównie przez układ moczowy (70% w postaci niezmienionej) oraz przewód pokarmowy (30% z kałem). Taki profil wydalania podkreśla znaczenie funkcji nerek i przewodu pokarmowego w usuwaniu substancji czynnej, co ma kluczowe znaczenie przy planowaniu terapii, zwłaszcza u pacjentów z dysfunkcją tych narządów. Znajomość tych parametrów farmakokinetycznych jest niezbędna do optymalizacji dawkowania i minimalizacji ryzyka działań niepożądanych podczas stosowania Calcium Pantothenicum Jelfa.
- Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Bepanthen Plus (50 mg + 5 mg)/g
Bepanthen Plus to krem do stosowania miejscowego zawierający dwie substancje czynne: dekspantenol (50 mg/g) oraz chlorheksydyny chlorowodorek (5 mg/g). Dekspantenol, po aplikacji, jest szybko absorbowany i przekształcany do kwasu pantotenowego, który odgrywa kluczową rolę w syntezie białek strukturalnych skóry oraz stymuluje procesy regeneracyjne, przyspieszając gojenie się ran. Chlorheksydyna wykazuje działanie przeciwbakteryjne, szczególnie skuteczne wobec bakterii Gram-dodatnich, zwłaszcza Staphylococcus aureus, które są najczęstszą przyczyną zakażeń skóry. Preparat należy do grupy leków odkażających i antyseptycznych (ATC: D08AC52), łącząc właściwości regeneracyjne z działaniem przeciwbakteryjnym, co czyni go efektywnym w leczeniu uszkodzeń skóry z ryzykiem infekcji.
bakteria Gram-dodatnia, bakteria Gram-ujemna, chlorheksydyny chlorowodorek, dekspantenol, działanie przeciwbakteryjne, działanie regeneracyjne, gojenie rany, infekcja bakteryjna, integralność skóry, kwas pantotenowy, preparat złożony, proces regeneracyjny, Proteus, Pseudomonas, Staphylococcus aureus, tkanka skórna, właściwość odkażająca, zakażenie skóry - Leksykon substancji czynnych
Kwas pantotenowy – Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
Kwas pantotenowy (witamina B5), obecny w preparatach takich jak Soluvit N (16,5 mg sodu pantotenianu, odpowiadającego 15,0 mg kwasu pantotenowego) oraz Viantan (15,0 mg kwasu pantotenowego w postaci 14,0 mg deksopantenolu), nie wykazuje istotnego wpływu na funkcje psychomotoryczne, w tym czas reakcji i koordynację, kluczowe dla bezpiecznego prowadzenia pojazdów mechanicznych i obsługi maszyn. Dostępne dane kliniczne potwierdzają, że stosowanie tych preparatów w zalecanych dawkach terapeutycznych nie powoduje działań niepożądanych wpływających na zdolności poznawcze czy świadomość, a ewentualne działania niepożądane dotyczą głównie układu pokarmowego lub reakcji alergicznych, które nie upośledzają funkcji psychomotorycznych.
czas reakcji, dawka terapeutyczna, deksopantenol, dolegliwość żołądkowo-jelitowa, funkcja poznawcza, funkcja psychomotoryczna, kompleks witamin B, koordynacja psychoruchowa, kwas pantotenowy, preparat multiwitaminowy, reakcja anafilaktoidalna, suplementacja witaminowa, witamina rozpuszczalna w wodzie, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Corneregel 50 mg/g
Preparat Corneregel, zawierający 50 mg/g dekspantenolu, wykazuje bardzo dobry profil bezpieczeństwa potwierdzony licznymi badaniami przedklinicznymi i klinicznymi. Dekspantenol, będący pochodną kwasu pantotenowego, charakteryzuje się minimalną toksycznością, co potwierdzają badania ostrej toksyczności u zwierząt, gdzie dawki toksyczne wynosiły kilka gramów po podaniu doustnym, znacznie przekraczając dawki terapeutyczne stosowane w Corneregel. Badania miejscowej tolerancji 5% kropli do oczu na królikach (n=40) oraz u 300 pacjentów wykazały brak istotnych działań niepożądanych, a jedynie 2 pacjentów zgłosiło złą tolerancję. Dodatkowo, przewlekłe podawanie dawki 2 mg/dobę u szczurów nie wywołało negatywnych skutków zdrowotnych, co potwierdza bezpieczeństwo stosowania preparatu w dłuższym okresie.
badanie przedkliniczne, Corneregel, dekspantenol, działanie mutagenne, działanie niepożądane, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, krople do oczu, kwas pantotenowy, model zwierzęcy, pantotenian wapnia, preparat oczny, przenikanie przez łożysko, substancja czynna, toksyczność ostra, toksyczność przewlekła, toksyczny wpływ na płód, tolerancja miejscowa, wpływ na reprodukcję - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Calcium pantothenicum Jelfa 100 mg
Preparat Calcium Pantothenicum Jelfa w dawce 100 mg wapnia pantotenianu jest przeciwwskazany u pacjentów z potwierdzoną nadwrażliwością na substancję czynną lub na substancje pomocnicze, w tym laktozę jednowodną (38 mg na tabletkę). Szczególną ostrożność należy zachować u osób z nietolerancją laktozy, galaktozy, niedoborem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy, mimo że nietolerancja laktozy nie jest formalnym przeciwwskazaniem. Przed rozpoczęciem terapii wskazane jest przeprowadzenie szczegółowego wywiadu alergologicznego, zwłaszcza u pacjentów z historią reakcji alergicznych na pochodne kwasu pantotenowego lub preparaty zawierające wapnia pantothenian.
interakcja lekowa, kwas pantotenowy, laktoza jednowodna, nadwrażliwość na substancję czynną, niedobór laktazy, nietolerancja cukru, nietolerancja galaktozy, nietolerancja laktozy, pantotenian wapnia, reakcja alergiczna, reakcja nadwrażliwości, witamina B5, wywiad alergologiczny, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Skład i postać leku – Viantan –
Viantan to preparat do infuzji w postaci proszku o charakterystycznej żółtopomarańczowej barwie, zawierający kompleks witamin: A (0,99 mg retinolu, 3300 IU), D3 (0,005 mg, 200 IU), E (9,11 mg), K1 (0,15 mg), C (200 mg), oraz witamin z grupy B (B1 6 mg, B2 3,6 mg, B6 6 mg, B12 0,005 mg, B9 0,6 mg, B5 15 mg, B7 0,06 mg, B3 40 mg). Produkt zawiera do 2 mmol (46 mg) sodu na fiolkę, co jest istotne u pacjentów z ograniczeniem sodu. Substancje pomocnicze to m.in. glicyna, kwas solny, sodu glikocholan i fosfatydylocholina sojowa, które stabilizują preparat i ułatwiają rozpuszczanie witamin rozpuszczalnych w tłuszczach. Viantan jest pakowany w fiolki z oranżowego szkła, przeznaczone do jednorazowego użytku, z okresem ważności 2 lata w lodówce (2-8°C) lub 3 miesiące w temperaturze poniżej 25°C.
biotyna, cholekalcyferol, cyjanokobalamina, emulsja tłuszczowa, fitomenadion, fosfatydylocholina, glicyna, kwas askorbowy, kwas foliowy, kwas pantotenowy, kwas solny, mieszanina żywieniowa, niezgodność farmaceutyczna, nikotynamid, pirydoksyna, retynol, retynol palmitynian, roztwór do infuzji, ryboflawina, technika aseptyczna, tiamina, tokoferol, wodorosiarczan, żywienie pozajelitowe - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Acodin 150 Junior (50 mg + 7,5 mg)/5 ml
Acodin 150 Junior to syrop przeciwkaszlowy zawierający dwie substancje czynne: dekstrometorfan bromowodorek (7,5 mg/5 ml) oraz dekspantenol (50 mg/5 ml). Dekstrometorfan działa ośrodkowo, podwyższając próg odruchu kaszlowego w rdzeniu przedłużonym, co skutkuje zmniejszeniem częstotliwości i intensywności kaszlu bez hamowania czynności oddechowej czy zaburzeń funkcji aparatu rzęskowego oskrzeli. Początek działania przeciwkaszlowego następuje po 15-30 minutach, a efekt terapeutyczny utrzymuje się przez 5-6 godzin. Preparat należy do grupy alkaloidów opioidowych (kod ATC: R05DA09).
alkaloid opioidowy, aparat rzęskowy oskrzeli, błona śluzowa dróg oddechowych, czynność oddechowa, dekspantenol, dekstrometorfan bromowodorek, działanie przeciwkaszlowe, koenzym A, kwas pantotenowy, leczenie kaszlu, lek przeciwkaszlowy, oczyszczanie dróg oddechowych, odruch kaszlowy, ośrodek kaszlu, ośrodkowy układ nerwowy, proces regeneracyjny, rdzeń przedłużony - Leksykon leków
Skład i postać leku – Multi-Sanostol –
Multi-Sanostol to wieloskładnikowy preparat witaminowo-mineralny w formie syropu, przeznaczony do uzupełniania diety w niezbędne mikro- i makroelementy. Każde 10 ml syropu zawiera m.in. witaminę A (2400 j.m.), witaminę D3 (200 j.m.), witaminy z grupy B: B1 (2 mg), B2 (2 mg), B6 (1 mg), witaminę C (100 mg), witaminę E (2 mg), witaminę PP (10 mg), dekspantenol (4 mg) oraz wapń w postaci glukonianu i fosforomleczanu (po 50 mg). Preparat zawiera także substancje pomocnicze, takie jak sacharoza (6,55 g), syrop glukozowy (1,31 g), konserwanty: benzoesan sodu (15,04 mg) i kwas sorbowy (10 mg), które należy uwzględnić przy kwalifikacji pacjenta do terapii, zwłaszcza w przypadku alergii lub nietolerancji.
cytrynian, działanie przeciwgrzybicze, fosforomleczan wapnia, glukonian wapnia, kwas pantotenowy, makroelementy, pirydoksyna, polisacharydy, preparat witaminowo-mineralny, retynol, ryboflawina, substancja aktywna, substancje zagęszczające, suplement diety, tiamina, tokoferol, witamina C, witamina D3, witamina PP, witaminy rozpuszczalne w tłuszczach