przebieg typu rapid-cycling
Przebieg typu rapid-cycling (szybka zmiana faz) to specyficzna postać choroby afektywnej dwubiegunowej, charakteryzująca się występowaniem co najmniej czterech epizodów afektywnych (maniakalnych, hipomaniakalnych, depresyjnych lub mieszanych) w ciągu 12 miesięcy. Jest to istotne kryterium diagnostyczne wyróżnione w klasyfikacjach psychiatrycznych DSM-5 i ICD-10.
U pacjentów z przebiegiem typu rapid-cycling obserwuje się częstsze nawroty choroby, które mogą następować bezpośrednio po sobie lub być przedzielone okresami remisji. Ta postać choroby afektywnej dwubiegunowej występuje u około 10-20% pacjentów z ChAD, częściej u kobiet niż u mężczyzn. Czynnikami ryzyka rozwoju rapid-cycling są m.in. niedoczynność tarczycy, stosowanie niektórych leków (np. przeciwdepresyjnych), nadużywanie substancji psychoaktywnych oraz predyspozycje genetyczne.
Leczenie pacjentów z przebiegiem typu rapid-cycling stanowi szczególne wyzwanie terapeutyczne ze względu na mniejszą skuteczność standardowych leków normotymicznych. W terapii stosuje się najczęściej kombinacje leków stabilizujących nastrój (lit, walproiniany, karbamazepina, lamotrygina), atypowe leki przeciwpsychotyczne oraz niekiedy leki przeciwdepresyjne (z ostrożnością, ze względu na ryzyko indukcji fazy maniakalnej). Ważnym elementem postępowania jest również psychoedukacja, psychoterapia oraz regulacja rytmów biologicznych.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Tractiva 10 mg
Tractiva (arypiprazol) to lek psycholeptyczny z grupy innych leków przeciwpsychotycznych (kod ATC: N05AX12), dostępny w tabletkach o dawkach 5 mg, 10 mg, 15 mg, 20 mg i 30 mg. Jego mechanizm działania opiera się na częściowej agonistyce receptorów dopaminowych D2 i serotoninowych 5HT1a oraz antagonistyce receptorów 5HT2a, co potwierdzają badania in vitro i modele zwierzęce. Arypiprazol wykazuje wysokie powinowactwo do receptorów D2, D3, 5HT1a i 5HT2a oraz umiarkowane do D4, 5HT2c, 5HT7, alfa-1 adrenergicznych i H1 histaminowych, bez istotnego wpływu na receptory muskarynowe. Badania PET wykazały dawkozależne zmniejszenie wiązania ligandu receptora D2/D3 w jądrze ogoniastym i skorupie po podaniu dawki od 0,5 mg do 30 mg przez 2 tygodnie. Skuteczność arypiprazolu w leczeniu schizofrenii potwierdzono w trzech badaniach klinicznych z udziałem 1228 pacjentów, wykazując istotną poprawę objawów psychotycznych w porównaniu z placebo oraz skuteczność w podtrzymaniu poprawy klinicznej przez 52 tygodnie, porównywalną do haloperydolu (77% vs 73% utrzymania poprawy). Arypiprazol istotnie zmniejsza częstość nawrotów schizofrenii (34% vs 57% placebo) i nie powoduje klinicznie istotnego przyrostu masy ciała (13% pacjentów z przyrostem ≥7% masy ciała vs 33% przy olanzapinie). Nie obserwowano istotnych zmian lipidogramu ani znaczącego wzrostu prolaktyny (0,3% vs 0,2% placebo).
W leczeniu epizodów maniakalnych w zaburzeniu afektywnym dwubiegunowym typu I arypiprazol wykazuje skuteczność potwierdzoną w dwóch 3-tygodniowych badaniach kontrolowanych placebo, wykazując istotne zmniejszenie objawów maniakalnych zarówno u pacjentów z objawami psychotycznymi, jak i bez nich, oraz u pacjentów z przebiegiem rapid-cycling i bez. Jednakże jedno 3-tygodniowe badanie ze stałą dawką nie potwierdziło przewagi nad placebo. Dwa 12-tygodniowe badania kontrolowane placebo oraz porównujące arypiprazol z litem i haloperydolem wykazały, że arypiprazol jest skuteczniejszy niż placebo w 3. tygodniu, a w 12. tygodniu jego skuteczność w leczeniu podtrzymującym jest porównywalna do litu i haloperydolu. Arypiprazol wykazuje korzystny profil bezpieczeństwa i tolerancji, co czyni go wartościową opcją terapeutyczną w leczeniu schizofrenii oraz epizodów maniakalnych w zaburzeniu afektywnym dwubiegunowym typu I.
cholesterol HDL, cholesterol LDL, epizod maniakalny, epizod mieszany, farmakoterapia, hiperaktywność dopaminergiczna, hiperprolaktynemia, hipoaktywność dopaminergiczna, hipoprolaktynemia, lek przeciwpsychotyczny, lek psycholeptyczny, nawrót choroby, objawy maniakalne, objawy pozytywne i negatywne, objawy psychotyczne, parametry lipidowe, pozytonowa tomografia emisyjna, przebieg typu rapid-cycling, przyrost masy ciała, receptor dopaminowy D2, receptor serotoninowy 5HT1a, receptor serotoninowy 5HT2a, schizofrenia, skala Montgomery-Åsberg, skala PANSS, stężenie prolaktyny, zaburzenie afektywne dwubiegunowe