zator tętnicy wieńcowej
Zator tętnicy wieńcowej to krytyczny stan medyczny polegający na nagłym zablokowaniu przepływu krwi w jednej z tętnic wieńcowych, które zaopatrują mięsień sercowy w tlen i składniki odżywcze. Najczęściej powstaje wskutek przemieszczenia się materiału zatorowego (skrzepliny, fragmentu blaszki miażdżycowej, rzadziej materiału pochodzenia infekcyjnego) z innego miejsca układu krążenia.
Klinicznie zator tętnicy wieńcowej objawia się jako ostry zespół wieńcowy, najczęściej zawał serca. Charakterystycznymi objawami są silny ból w klatce piersiowej (dławicowy), promieniujący do lewego ramienia, żuchwy lub pleców, duszność, niepokój, pocenie się oraz nudności. W badaniu EKG widoczne są typowe zmiany odcinka ST oraz załamka T, a w badaniach laboratoryjnych wzrost stężenia markerów martwicy mięśnia sercowego.
Diagnostyka zatoru tętnicy wieńcowej obejmuje badanie EKG, oznaczenie biomarkerów sercowych (troponina, CK-MB) oraz badania obrazowe, w tym pilną koronarografię, która stanowi jednocześnie metodę terapeutyczną. Leczenie polega na jak najszybszym przywróceniu przepływu krwi poprzez pierwotną angioplastykę wieńcową (PCI) z implantacją stentu lub trombolizę farmakologiczną, jeśli PCI nie jest dostępna w odpowiednim czasie.
Zator tętnicy wieńcowej wymaga natychmiastowej interwencji medycznej, gdyż każda minuta opóźnienia zwiększa obszar martwicy mięśnia sercowego. Rokowanie zależy od czasu, jaki upłynął od początku objawów do reperfuzji, lokalizacji zatoru oraz ogólnego stanu pacjenta. Profilaktyka obejmuje leczenie przeciwkrzepliwe u osób z czynnikami ryzyka zatoru, takimi jak migotanie przedsionków, sztuczne zastawki serca czy przebyty zawał.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Choroba wieńcowa – Etiologia i przyczyny
Choroba wieńcowa (CHD/CAD) jest przewlekłym schorzeniem sercowo-naczyniowym, którego główną patogenezę stanowi miażdżyca tętnic wieńcowych. Proces ten rozpoczyna się uszkodzeniem śródbłonka pod wpływem czynników takich jak nadciśnienie tętnicze, palenie tytoniu, hipercholesterolemia (zwłaszcza podwyższony poziom LDL i lipoproteiny(a)) oraz cukrzyca, prowadząc do odkładania się blaszek miażdżycowych złożonych z lipidów, komórek zapalnych i macierzy pozakomórkowej. Niestabilne blaszki, charakteryzujące się cienką pokrywą włóknistą i dużym rdzeniem lipidowym, są podatne na pęknięcie, co wywołuje aktywację płytek i powstawanie zakrzepów, skutkując ostrymi zespołami wieńcowymi, w tym zawałem mięśnia sercowego. Oprócz miażdżycy, inne rzadsze etiologie choroby wieńcowej obejmują skurcz tętnicy wieńcowej, dysfunkcję śródbłonka, rozwarstwienie tętnicy, zatory, zapalenia naczyń oraz wady wrodzone.
bezdech senny, białko C-reaktywne, blaszka miażdżycowa, cholesterol HDL, cholesterol LDL, choroba autoimmunologiczna, choroba wieńcowa, cukrzyca, dysfunkcja śródbłonka, hipercholesterolemia, lipoproteina a, miażdżyca, mięsień sercowy, nadciśnienie tętnicze, niestabilna dławica piersiowa, ostry zespół wieńcowy, palenie tytoniu, przewlekła choroba nerek, rodzinna hipercholesterolemia, rozwarstwienie tętnicy wieńcowej, skurcz tętnicy wieńcowej, tętnica wieńcowa, tlenek węgla, trójglicerydy, zaburzenie tarczycy, zapalenie tętnic, zator tętnicy wieńcowej, zawał serca - Leksykon chorób i schorzeń
Zawał serca – Patofizjologia i mechanizm
Zawał serca (infarctus myocardii) jest wynikiem nieodwracalnej martwicy kardiomiocytów spowodowanej przedłużającym się niedokrwieniem mięśnia sercowego, najczęściej w przebiegu choroby wieńcowej. Patomechanizm obejmuje zaburzenie równowagi między zapotrzebowaniem na tlen a jego dostawą, prowadzące do hipoksji, dysfunkcji metabolicznej, skurczowej i rozkurczowej mięśnia sercowego oraz martwicy rozpływnej. W około 90% przypadków zawał jest konsekwencją pęknięcia lub erozji niestabilnej blaszki miażdżycowej, co inicjuje aktywację płytek i kaskadę krzepnięcia, skutkującą zakrzepicą i zamknięciem tętnicy wieńcowej. Typowe biomarkery to podwyższone troponiny I/T oraz CK-MB. Wyróżnia się zawały STEMI (z uniesieniem odcinka ST) i NSTEMI (bez uniesienia ST), a także MINOCA, gdzie nie stwierdza się istotnej choroby wieńcowej. Dysfunkcja mikrokrążenia wieńcowego (średnica 50-200 μm) oraz uszkodzenie reperfuzyjne stanowią dodatkowe mechanizmy patogenetyczne, wpływające na przebieg i rokowanie.
blaszka miażdżycowa, bliznowacenie, choroba wieńcowa, czynnik martwicy nowotworów, dławica naczynioskurczowa, dysfunkcja mikrokrążenia wieńcowego, dysfunkcja śródbłonka, hipoksja, kardiomiocyt, kaskada niedokrwienna, martwica mięśnia sercowego, martwica rozpływna, miażdżyca, mikro-RNA, MINOCA, niedokrwienie, pęknięcie blaszki miażdżycowej, przebudowa serca, reaktywne formy tlenu, rezerwa przepływu wieńcowego, rozwarstwienie tętnicy wieńcowej, skurcz tętnicy wieńcowej, troponina, uszkodzenie reperfuzyjne, zakrzepica tętnicy, zator tętnicy wieńcowej, zawał NSTEMI, zawał serca, zawał STEMI - Leksykon chorób i schorzeń
Ischemia mięśnia sercowego – Etiologia i przyczyny
Niedokrwienie mięśnia sercowego jest wynikiem zmniejszonego przepływu krwi przez tętnice wieńcowe, co prowadzi do niedostatecznego zaopatrzenia mięśnia sercowego w tlen i składniki odżywcze. Główne przyczyny to miażdżyca tętnic wieńcowych (odpowiedzialna za około 90% zawałów), zakrzepy powstające na pękniętej blaszce miażdżycowej oraz skurcz tętnicy wieńcowej. Inne etiologie obejmują rozwarstwienie tętnicy, zator, dysfunkcję mikronaczyniową, użycie substancji psychoaktywnych, niedokrwistość, zaburzenia rytmu i ciśnienia krwi, kardiomiopatię przerostową oraz stenozę zastawki aortalnej. Warto zwrócić uwagę na syndromy MINOCA i INOCA, charakteryzujące się niedokrwieniem lub zawałem bez istotnych (>50%) zwężeń w tętnicach wieńcowych, gdzie etiologia może być zarówno naczyniowa epikardialna, jak i mikronaczyniowa. Czynniki ryzyka obejmują m.in. wiek, płeć męską, palenie tytoniu, nadciśnienie, hipercholesterolemię, cukrzycę, otyłość, stres, choroby autoimmunologiczne oraz zaburzenia krzepnięcia.
bezdech senny, blaszka miażdżycowa, choroba autoimmunologiczna, choroba wieńcowa, cukrzyca, dysfunkcja mikronaczyniowa, dysfunkcja śródbłonka, dyslipidemia, hipercholesterolemia, hiperhomocysteinemia, hipotensja, ischemia mięśnia sercowego, kardiomiopatia przerostowa, kardiomiopatia Takotsubo, miażdżyca tętnic wieńcowych, nadciśnienie tętnicze, nadczynność tarczycy, nagła śmierć sercowa, neuropatia autonomiczna, niedokrwienie mięśnia sercowego, niedokrwistość, niewydolność serca, ostry zespół wieńcowy, pomostowanie tętnic wieńcowych, przewlekła choroba nerek, przezskórna interwencja wieńcowa, rewaskularyzacja wieńcowa, rozwarstwienie tętnicy wieńcowej, skurcz tętnicy wieńcowej, stabilna dławica piersiowa, stan przedrzucawkowy, stenoza zastawki aortalnej, tętnica wieńcowa, zaburzenie krzepnięcia krwi, zaburzenie rytmu serca, zakrzep krwi, zapalenie mięśnia sercowego, zator tętnicy wieńcowej, zawał serca