dysfunkcja ścięgna piszczelowego tylnego
Dysfunkcja ścięgna piszczelowego tylnego (posterior tibial tendon dysfunction, PTTD) to progresywne schorzenie, które prowadzi do osłabienia i zapalenia ścięgna mięśnia piszczelowego tylnego. Ścięgno to ma kluczowe znaczenie dla utrzymania prawidłowego łuku stopy i stabilizacji stawu skokowego. Dysfunkcja ścięgna piszczelowego tylnego jest jedną z najczęstszych przyczyn nabytej płaskostopia u dorosłych.
Patologia ta rozwija się w kilku stadiach: od zapalenia ścięgna (tendinitis), przez jego wydłużenie i częściowe uszkodzenie, aż po całkowite zerwanie. W miarę postępu choroby dochodzi do stopniowego zapadania się łuku podłużnego stopy i deformacji, która może prowadzić do koślawości tyłostopia. Przyczyny obejmują urazy, nadmierne obciążenie, czynniki metaboliczne (cukrzyca, dna moczanowa), choroby autoimmunologiczne oraz predyspozycje anatomiczne.
Diagnostyka opiera się na badaniu klinicznym, gdzie charakterystycznym objawem jest ból za kostką przyśrodkową, obrzęk oraz zaburzenie funkcji stopy. Kluczowym testem jest ocena zdolności pacjenta do wykonania wspięcia na palce na jednej nodze. Badania obrazowe obejmują USG, rezonans magnetyczny oraz zdjęcia rentgenowskie wykonywane pod obciążeniem. Leczenie zależy od stadium zaawansowania i obejmuje metody zachowawcze (wkładki ortopedyczne, ortezy, fizykoterapia) oraz chirurgiczne (rekonstrukcja ścięgna, artrodeza, osteotomie).
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Stopy płaskie – Epidemiologia
Stopa płaska (pes planus) charakteryzuje się spłaszczeniem przyśrodkowego łuku stopy i występuje u 20-37% populacji, z przewagą elastycznej formy u dzieci. Częstość występowania jest zmienna w zależności od wieku, płci i grupy etnicznej – u dzieci w wieku 2-6 lat wynosi od 21% do 57%, a u dorosłych od 5% do 30%. Czynniki ryzyka obejmują komponent genetyczny (OR 8,06; 95% CI: 4,55-15,25), otyłość (3-6-krotnie zwiększone ryzyko), wiek, poziom aktywności fizycznej, nadciśnienie tętnicze (częstość stopy płaskiej 51,6% u pacjentów z nadciśnieniem), a także czynniki środowiskowe, takie jak miejsce zamieszkania i rodzaj obuwia. Stopa płaska może być bezobjawowa, jednak u około 10% pacjentów występują dolegliwości bólowe, najczęściej w okolicy pięty i łuku stopy, które nasilają się podczas aktywności fizycznej. Schorzenie może prowadzić do przewlekłych problemów stawowych i deformacji, takich jak fasciopatia podeszwowa, dysfunkcja ścięgna piszczelowego tylnego czy paluch koślawy.
dysfunkcja ścięgna piszczelowego tylnego, elastyczna stopa płaska, fizjoterapeuta, kwestionariusz SF-36, łuk podłużny stopy, łuk przyśrodkowy stopy, ostroga kostna, paluch koślawy, pielęgniarka ortopedyczna, podiatra, porażenie mózgowe, pronacja przodostopia, protetyk, ścięgno piszczelowe tylne, stopa płaska, stopa płaska nabyta, wskaźnik Chippaux-Smirak, wskaźnik łuku Staheliego, zapalenie okostnej piszczeli, zapalenie stawów, zespół Ehlersa-Danlosa, zespół kanału stępu, zespół Marfana, złamanie przeciążeniowe - Leksykon chorób i schorzeń
Stopy płaskie – Patofizjologia i mechanizm
Pes planus, czyli płaskostopie, to deformacja stopy charakteryzująca się utratą przyśrodkowego łuku podłużnego, co prowadzi do kontaktu tej części stopy z podłożem. Przyśrodkowy łuk podłużny, zbudowany z kości piętowej, łódkowatej, skokowej, trzech kości klinowatych oraz pierwszych trzech kości śródstopia, jest podtrzymywany przez więzadła (m.in. więzadło sprężyste, więzadło deltoidalne) oraz mięśnie (np. mięsień piszczelowy tylny). Dysfunkcja tych struktur, zwłaszcza ścięgna piszczelowego tylnego (PTT), prowadzi do nabytego płaskostopia dorosłych (AAFD), które objawia się spłaszczeniem łuku, odwiedzeniem przodostopia i koślawością tyłostopia. Patomechanizm obejmuje rozciągnięcie więzadeł i ścięgien, zwiększoną aktywność enzymów proteolitycznych rozkładających tkanki ścięgniste oraz zaburzenia biomechaniczne, które wpływają na cykl chodu i stabilność stopy. Czynniki ryzyka to m.in. otyłość, wiek powyżej 40 lat, kobieca płeć, cukrzyca i nadciśnienie. Płaskostopie może być elastyczne (łuk pojawia się przy odciążeniu) lub sztywne (trwałe spłaszczenie łuku), a także może mieć podłoże genetyczne lub nabyte.
dysfunkcja ścięgna piszczelowego tylnego, elastyczne płaskostopie, enzymy proteolityczne, koalicja stępu, koślawość tyłostopia, mięsień strzałkowy długi, mięsień trójgłowy łydki, pes planus, powięź podeszwowa, rozcięgno podeszwowe, ścięgno Achillesa, ścięgno piszczelowe tylne, supinacja, sztywne płaskostopie, więzadło deltoidalne, więzadło sprężyste, wiotkość więzadłowa, zapalenie ścięgna, zapalenie stawów