zaćma tylna podtorebkowa
Zaćma tylna podtorebkowa (posterior subcapsular cataract, PSC) to specyficzny rodzaj zmętnienia soczewki oka, zlokalizowany w tylnej części torebki soczewki lub bezpośrednio pod nią. Ta postać zaćmy charakteryzuje się powstawaniem nieprzejrzystych złogów w centralnej części tylnej powierzchni soczewki, co prowadzi do znacznego pogorszenia ostrości widzenia.
W przeciwieństwie do zaćmy jądrowej czy korowej, zaćma tylna podtorebkowa często rozwija się szybciej i powoduje bardziej dokuczliwe objawy, nawet przy mniejszym stopniu zmętnienia. Pacjenci zazwyczaj zgłaszają problemy z czytaniem, widzeniem w jasnym świetle oraz oślepianie przez światła samochodów podczas prowadzenia pojazdu w nocy.
Czynniki ryzyka rozwoju zaćmy tylnej podtorebkowej obejmują długotrwałe stosowanie kortykosteroidów, cukrzycę, wysoką krótkowzroczność, przewlekłe choroby zapalne oczu oraz ekspozycję na promieniowanie. Leczenie polega na chirurgicznym usunięciu zmętniałej soczewki i wszczepieniu sztucznej soczewki wewnątrzgałkowej, co obecnie jest jedną z najczęściej wykonywanych procedur okulistycznych na świecie.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Działania niepożądane – Predasol 1000 mg
Predasol, zawierający prednizolonu sodu bursztynian, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, których częstość i nasilenie są ściśle związane z dawką oraz czasem terapii. Do najważniejszych należą maskowanie objawów infekcji oraz ryzyko wystąpienia, pogorszenia lub reaktywacji zakażeń wirusowych, bakteryjnych, grzybiczych i pasożytniczych, w tym oportunistycznych, ze szczególnym uwzględnieniem strongyloidozy. W zakresie układu immunologicznego obserwuje się reakcje alergiczne od wysypki polekowej po ciężkie anafilaksje z zaburzeniami rytmu serca i zapaścią krążeniową. Morfologia krwi może wykazywać umiarkowaną leukocytozę, limfopenię, eozynopenię oraz policytemię. Długotrwałe stosowanie prednizolonu prowadzi do supresji czynności nadnerczy i zespołu Cushinga, a także zaburzeń metabolicznych takich jak retencja sodu z obrzękami, hipokaliemia, wzrost masy ciała, cukrzyca, hipercholesterolemia i hipertriglicerydemia. Ponadto, terapia może indukować szerokie spektrum zaburzeń psychiatrycznych, w tym psychozy, manię, stany lękowe oraz myśli samobójcze.
bradykardia, eozynopenia, hipercholesterolemia, hipertriglicerydemia, hirsutyzm, impotencja, jałowa martwica kości, jaskra, krwawienie z przewodu pokarmowego, leukocytoza, limfopenia, maskowanie objawów infekcji, miażdżyca, miopatia, morfologia krwi, nadciśnienie tętnicze, osteoporoza, owrzodzenie rogówki, padaczka, patogeny oportunistyczne, policytemia, prednizolon sodu bursztynian, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, rozstępy, rzekomy guz mózgu, skurcz oskrzeli, strongyloidoza, tolerancja glukozy, trądzik różowaty, trądzik steroidowy, twardzina układowa, twardzinowy przełom nerkowy, twarz księżycowata, wrzód żołądka, wybroczyny, wydalanie potasu, zaćma, zaćma tylna podtorebkowa, zahamowanie czynności nadnerczy, zakrzepica, zanik mięśni, zapalenie naczyń, zapalenie ścięgna, zapalenie trzustki, zapaść krążeniowa, zatrzymanie sodu, zespół Cushinga - Leksykon leków
Działania niepożądane – Predasol 10 mg
Prednizolon, stosowany w dawkach substytucyjnych, cechuje się niskim ryzykiem działań niepożądanych, jednak przewlekła terapia lub wyższe dawki znacząco zwiększają spektrum powikłań. Lek może maskować objawy infekcji oraz sprzyjać ich reaktywacji, w tym aktywacji strongyloidozy i zakażeń oportunistycznych. W badaniach hematologicznych obserwuje się umiarkowaną leukocytozę, limfopenię, eozynopenię oraz policytemię. Reakcje alergiczne mogą mieć charakter od łagodnych wysypek po ciężkie anafilaksje z zaburzeniami rytmu serca, skurczem oskrzeli i zapaścią krążeniową. Długotrwałe stosowanie prednizolonu prowadzi do zahamowania czynności nadnerczy i jatrogennego zespołu Cushinga, manifestującego się m.in. twarzą księżycowatą, otyłością tułowia i hiperwolemią. Metabolicznie lek powoduje zatrzymanie sodu i obrzęki, hipokaliemię z ryzykiem arytmii, wzrost masy ciała, obniżoną tolerancję glukozy, hipercholesterolemię i hipertriglicerydemię.
bradykardia, brak miesiączki, dawka substytucyjna, eozynopenia, hipercholesterolemia, hipertriglicerydemia, hiperwolemia, hipokaliemia, hirsutyzm, impotencja, jałowa martwica kości, jaskra, krwawienie z przewodu pokarmowego, leukocytoza, limfopenia, maskowanie infekcji, miażdżyca, miopatia, nietolerancja glukozy, osteoporoza, owrzodzenie rogówki, patogen oportunistyczny, policytemia, prednizolon, reakcja anafilaktyczna, rozstępy, rzekomy guz mózgu, skurcz oskrzeli, strongyloidoza, teleangiektazja, trądzik różowaty, trądzik steroidowy, twardzina układowa, twardzinowy przełom nerkowy, wrzód żołądka, zaćma tylna podtorebkowa, zakażenie bakteryjne, zakażenie grzybicze, zakażenie pasożytnicze, zakażenie wirusowe, zakrzepica, zapalenie naczyń, zapalenie trzustki, zatrzymanie sodu, zespół Cushinga - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Solu-Medrol
Metyloprednizolon (Solu-Medrol) znacząco zwiększa ryzyko zakażeń różnego pochodzenia, w tym wirusowych, bakteryjnych, grzybiczych, pierwotniakowych i pasożytniczych, zwłaszcza przy dawkach immunosupresyjnych. Kortykosteroidy mogą maskować objawy infekcji i sprzyjać ich progresji, a ryzyko zakażeń rośnie proporcjonalnie do dawki. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z aktywną lub utajoną gruźlicą, stosując profilaktykę przeciwgruźliczą podczas długotrwałej terapii. Metyloprednizolon jest przeciwwskazany do stosowania szczepionek żywych u pacjentów na dawkach immunosupresyjnych, a odpowiedź na szczepionki inaktywowane może być ograniczona. W terapii wstrząsu septycznego stosowanie kortykosteroidów jest kontrowersyjne, jednak dłuższe schematy (5-11 dni) w małych dawkach mogą zmniejszać śmiertelność u pacjentów zależnych od wazopresorów.
bloker nerwowo-mięśniowy, centralna chorioretinopatia surowicza, ciśnienie śródczaszkowe, ciśnienie wewnątrzgałkowe, glikokortykosteroid, gruźlica aktywna, guz chromochłonny, kardiomiopatia przerostowa, lek immunosupresyjny, marskość wątroby, miastenia, mięsak Kaposiego, niewydolność kory nadnerczy, oś podwzgórzowo-przysadkowo-nadnerczowa, ospa wietrzna, ostra miopatia, ostre zapalenie trzustki, patogen, podatność na zakażenia, reakcja anafilaktyczna, stwardnienie rozsiane, szczepionka żywa atenuowana, tłuszczakowatość nadtwardówkowa, twardzina układowa, twardzinowa kryza nerkowa, urazowe uszkodzenie mózgu, uszkodzenie wątroby, wirus herpes simplex, wrzodziejące zapalenie jelita, wstrząs septyczny, zaćma tylna podtorebkowa, zespół Cushinga, zespół niewydolności oddechowej, zespół odstawienia steroidów, zespół rozpadu guza, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Działania niepożądane – Predasol 20 mg
Prednizolon, jako glikokortykosteroid, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, których częstość i nasilenie są ściśle zależne od dawki oraz czasu trwania terapii. Wśród najważniejszych działań ubocznych wymienia się maskowanie objawów infekcji oraz ryzyko ich reaktywacji, w tym aktywację strongyloidozy i zakażeń oportunistycznych. Długotrwałe stosowanie prednizolonu może prowadzić do zahamowania czynności nadnerczy oraz rozwoju zespołu Cushinga, objawiającego się m.in. twarzą księżycowatą, otyłością tułowia i hiperwolemią. Zaburzenia metaboliczne obejmują zatrzymanie sodu z obrzękami, zwiększone wydalanie potasu (z ryzykiem arytmii), hiperglikemię, cukrzycę, hipercholesterolemię i hipertriglicerydemię. W badaniach laboratoryjnych obserwuje się leukocytozę, limfopenię, eozynopenię oraz policytemię. Prednizolon może także indukować zaburzenia psychiczne (depresja, psychoza, mania, myśli samobójcze), neurologiczne (rzekomy guz mózgu, zwiększona skłonność do drgawek) oraz okulistyczne (zaćma tylna podtorebkowa, jaskra, nieostre widzenie).
bradykardia, eozynopenia, glikokortykosteroid, hipercholesterolemia, hipertriglicerydemia, hiperwolemia, hirsutyzm, impotencja, jałowa martwica kości, jaskra, krwawienie z przewodu pokarmowego, łamliwość naczyń włosowatych, leczenie substytucyjne, leukocytoza, limfopenia, maskowanie objawów infekcji, miażdżyca, miopatia, nadciśnienie tętnicze, obniżenie tolerancji glukozy, osteoporoza, owrzodzenie rogówki, padaczka utajona, patogen oportunistyczny, policytemia, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, rozstępy skórne, rzekomy guz mózgu, skurcz oskrzeli, teleangiektazja, tłuszczakowatość nadtwardówkowa, trądzik różowaty, trądzik steroidowy, twardzina układowa, twardzinowy przełom nerkowy, twarz księżycowata, wrzód żołądka i jelit, wybroczyna, wydalanie potasu, wysypka polekowa, zaćma, zaćma tylna podtorebkowa, zahamowanie czynności nadnerczy, zakrzepica, zanik mięśni, zanik skóry, zapalenie naczyń, zapalenie oka, zapalenie ścięgien, zapalenie trzustki, zapaść krążeniowa, zatrzymanie sodu, zespół Cushinga - Leksykon substancji czynnych
Fludrokortyzon – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Fludrokortyzon, silny mineralokortykoid o działaniu glikokortykotropowym, stosowany jest głównie w terapii zastępczej. Ze względu na jego silne działanie mineralokortykotropowe, konieczne jest ścisłe monitorowanie pacjenta, kontrola dawkowania oraz spożycia soli, aby zapobiec nadciśnieniu, obrzękom i przyrostowi masy ciała. W trakcie długotrwałej terapii zaleca się regularne badanie stężenia elektrolitów w surowicy oraz ewentualne wprowadzenie diety niskosodowej i zwiększenie podaży potasu. Fludrokortyzon powinien być stosowany w najmniejszych skutecznych dawkach i przez możliwie najkrótszy czas, z uwagi na ryzyko zaniku kory nadnerczy i konieczność stopniowego odstawiania leku. W sytuacjach stresowych (uraz, zabieg, ciężka choroba) może być konieczne leczenie wspomagające kortykosteroidami. Lek może maskować objawy zakażeń i obniżać odporność, co wymaga szczególnej ostrożności, zwłaszcza w przypadku chorób zakaźnych takich jak ospa wietrzna, półpasiec czy odra, gdzie wskazane jest stosowanie immunoglobulin (VZIG lub IG) oraz unikanie szczepień żywymi szczepionkami wirusowymi.
aminoglikozyd, centralna chorioretinopatia surowicza, chlorek benzalkoniowy, choroba wrzodowa, choroba zakrzepowo-zatorowa, dieta niskosodowa, działanie glikokortykotropowe, działanie mineralokortykotropowe, elektrolity w surowicy, fludrokortyzon, immunoglobulina Varicella zoster, jaskra, kortykosteroidy, miastenia, nadciśnienie oczne, niewydolność kory nadnerczy, opryszczka oka, ospa wietrzna, perforacja błony bębenkowej, perforacja rogówki, półpasiec, siarczan neomycyny, terapia zastępcza, ujemny bilans azotowy, układ immunologiczny, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaburzenia psychiczne, zaćma tylna podtorebkowa, zakażenie, zakrzepowe zapalenie żył, zanik kory nadnerczy, zapalenie uchyłków, zatrzymywanie sodu, zespół suchego oka, żywa szczepionka wirusowa - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Depo-Medrol
Metyloprednizolon octan (Depo-Medrol) wymaga ścisłego przestrzegania zasad bezpieczeństwa, w tym unikania stosowania fiolki jako wielodawkowej oraz nieprzekraczania zalecanych dawek, aby ograniczyć ryzyko zaniku skóry i tkanki podskórnej. Zaleca się wykonywanie wielokrotnych wstrzyknięć małych dawek, szczególnie unikając podawania do mięśnia naramiennego. Kortykosteroidy mogą maskować objawy infekcji i zwiększać podatność na zakażenia wirusowe, bakteryjne, grzybicze i pasożytnicze, co wymaga ostrożności, zwłaszcza przy ostrych zakażeniach i u pacjentów immunosupresyjnych. Szczepienia żywymi atenuowanymi wirusami są przeciwwskazane u pacjentów na immunosupresyjnych dawkach kortykosteroidów. W przypadku gruźlicy stosowanie kortykosteroidów jest ograniczone do ciężkich postaci i wymaga jednoczesnej terapii przeciwgruźliczej oraz ścisłej obserwacji. Długotrwała terapia może prowadzić do zahamowania osi podwzgórzowo-przysadkowo-nadnerczowej, a nagłe odstawienie grozi ostrą niedoczynnością nadnerczy.
centralna chorioretinopatia surowicza, choroba wrzodowa żołądka, ciśnienie śródgałkowe, cukrzyca, drgawki, dyslipidemia, działanie immunosupresyjne, glikokortykosteroid, guz chromochłonny, jaskra, kortykosteroidoterapia, metyloprednizolonu octan, miastenia, mięsak Kaposiego, nadciśnienie tętnicze, niedoczynność nadnerczy, niedoczynność tarczycy, niedowład czterokończynowy, nieostre widzenie, niewydolność nerek, niewydolność serca, odwarstwienie siatkówki, opryszczka oczna, oś podwzgórzowo-przysadkowo-nadnerczowa, osteoporoza, ostra miopatia, ostre zapalenie trzustki, ostre zapalenie wątroby, perforacja rogówki, półpasiec, reakcja anafilaktyczna, tłuszczakowatość nadtwardówkowa, twardzina układowa, twardzinowa kryza nerkowa, urazowe uszkodzenie mózgu, wrzód trawienny, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, wstrząs septyczny, wstrzyknięcie dostawowe, zaburzenie zakrzepowo-zatorowe, zaćma tylna podtorebkowa, zakażenie wirusowe, zapalenie otrzewnej, zapalenie uchyłków, zespół Cushinga, zespół odstawienia, zespół rozpadu guza, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Fludrocortisone Adamed
Fludrokortyzon, zawarty w leku Fludrocortisone Adamed, jest silnym mineralokortykoidem o działaniu kortykosteroidowym, stosowanym głównie w terapii zastępczej. Zaleca się stosowanie najmniejszych skutecznych dawek, aby minimalizować ryzyko działań niepożądanych, zwłaszcza związanych z aktywnością glikokortykotropową. Lek jest przeciwwskazany u pacjentów z nieleczoną niewydolnością serca. W trakcie terapii konieczna jest regularna kontrola elektrolitów i sodu, aby zapobiec nadciśnieniu tętniczemu, obrzękom i przyrostowi masy ciała; w razie potrzeby wskazana jest dieta niskosodowa i zwiększone spożycie potasu. Fludrokortyzon może powodować fałszywie ujemne wyniki testu z błękitem nitrotetrazolowym.
błękit nitrotetrazolowy, centralna chorioretinopatia surowicza, choroba nowotworowa, choroba wrzodowa, choroba zakrzepowo-zatorowa, cukrzyca, drgawki, działanie glikokortykotropowe, działanie kortykosteroidowe, działanie mineralokortykotropowe, fludrokortyzon, jaskra, marskość wątroby, miastenia, mineralokortykoid, nadciśnienie tętnicze, niedoczynność tarczycy, niewydolność nerek, niewydolność serca, opryszczka oczna, ospa wietrzna, osteoporoza, perforacja rogówki, półpasiec, terapia zastępcza, ujemny bilans azotowy, węgorek jelitowy, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, wykwit skórny, zaburzenie psychiczne, zaćma tylna podtorebkowa, zakrzepowe zapalenie żył, zapalenie nerek, zapalenie uchyłków, zespół Cushinga, zespolenie jelitowe