zaburzenia wydzielania hormonów płciowych
Zaburzenia wydzielania hormonów płciowych to grupa schorzeń endokrynologicznych dotyczących nieprawidłowej produkcji, sekrecji lub działania hormonów odpowiedzialnych za rozwój i funkcjonowanie układu rozrodczego. Obejmują one zarówno hormony płciowe żeńskie (estrogeny, progesteron) jak i męskie (androgeny, głównie testosteron).
Przyczyny tych zaburzeń mogą być wielorakie i obejmować dysfunkcje na poziomie podwzgórza, przysadki mózgowej, gonad (jajników lub jąder) lub tkanek docelowych. Mogą być wrodzone (np. zespoły genetyczne jak zespół Turnera, Klinefeltera) lub nabyte (np. guzy, uszkodzenia pourazowe, autoimmunologiczne zapalenie gonad).
Objawy kliniczne zależą od rodzaju zaburzenia, wieku pacjenta i płci. U kobiet mogą manifestować się jako zaburzenia miesiączkowania, niepłodność, hirsutyzm, trądzik, otyłość, zmiany nastroju. U mężczyzn objawy obejmują zaburzenia potencji, niepłodność, ginekomastię, zmiany w rozmieszczeniu tkanki tłuszczowej, osteoporozę.
Diagnostyka opiera się na badaniach laboratoryjnych poziomów hormonów (FSH, LH, estradiol, testosteron, prolaktyna), badaniach obrazowych (USG, MRI) oraz testach genetycznych. Leczenie jest ukierunkowane na przyczynę zaburzenia i może obejmować terapię hormonalną zastępczą, leczenie operacyjne lub farmakologiczne.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Oramorph
Preparat Oramorph 2 mg/ml, zawierający morfinę siarczan w roztworze doustnym, wymaga ścisłej kontroli lekarskiej ze względu na ryzyko poważnych działań niepożądanych, zwłaszcza u pacjentów z obturacyjnymi zaburzeniami oddechowymi, zmniejszoną rezerwą oddechową, cor pulmonale, podwyższonym ciśnieniem śródczaszkowym, zaburzeniami świadomości oraz padaczką. Morfina może indukować ośrodkowy bezdech senny (CSA) i hipoksemię, a ryzyko CSA wzrasta wraz z dawką. Należy monitorować objawy zespołu odstawiennego, który pojawia się zwykle 36-72 godziny po nagłym przerwaniu terapii. Szczególną ostrożność wymaga jednoczesne stosowanie Oramorph z lekami uspokajającymi (np. benzodiazepinami) ze względu na ryzyko sedacji, depresji oddechowej i zgonu. Dawkowanie powinno być indywidualnie dostosowane u pacjentów w podeszłym wieku, z niewydolnością serca, wątroby lub nerek, a także u osób z chorobami przewlekłymi, takimi jak zapalenie trzustki, niedoczynność tarczycy czy przerost prostaty.
benzodiazepina, chordotomia, choroba Addisona, cor pulmonale, depresja oddechowa, guz chromochłonny, hiperalgezja, hipoksemia, kifoskolioza, kortyzol, morfina siarczan, niedoczynność tarczycy, niedokrwistość sierpowatokrwinkowa, niedrożność jelit, niewydolność nadnerczy, niewydolność serca, obrzęk śluzowaty, ośrodkowy bezdech senny, ostra uogólniona osutka krostkowa, ostry zespół klatki piersiowej, padaczka, podwyższone ciśnienie śródczaszkowe, prolaktyna, przerost prostaty, rozedma płuc, serce płucne, skurcz zwieracza Oddiego, zaburzenia czynności wątroby, zaburzenia oddychania związane ze snem, zaburzenia wydzielania hormonów płciowych, zaburzenie związane z używaniem opioidów, zapalenie trzustki, zespół odstawienny, zmniejszona rezerwa oddechowa