Działania niepożądane leku Predasol (prednizolon)

Prednizolon, jako glikokortykosteroid, powoduje szereg działań niepożądanych, których częstość występowania oraz nasilenie są ściśle zależne od stosowanej dawki oraz czasu trwania terapii. Należy zaznaczyć, że ryzyko wystąpienia działań niepożądanych jest znacznie mniejsze podczas stosowania leczenia substytucyjnego w porównaniu do farmakoterapii wyższymi dawkami. ¹

Występujące działania niepożądane są w dużym stopniu uzależnione od dawki oraz czasu trwania leczenia, co uniemożliwia precyzyjne określenie częstości ich występowania. ²

Zakażenia i zaburzenia układu odpornościowego

Prednizolon może maskować objawy infekcji, co prowadzi do utrudnienia diagnostyki. Terapia tym lekiem może również powodować wystąpienie, pogorszenie lub reaktywację różnych zakażeń, w tym wirusowych, grzybiczych, bakteryjnych oraz pasożytniczych. Szczególnie niebezpieczna jest aktywacja strongyloidozy oraz rozwój zakażeń patogenami oportunistycznymi. ³

Prednizolon może wywoływać reakcje alergiczne takie jak wysypka polekowa, a także ciężkie reakcje anafilaktyczne objawiające się zaburzeniami rytmu serca, skurczem oskrzeli, wahaniami ciśnienia tętniczego, zapaścią krążeniową, a nawet zatrzymaniem pracy serca. Długotrwałe stosowanie tego leku prowadzi do osłabienia funkcjonowania układu odpornościowego. ⁴

Zaburzenia hematologiczne

W badaniach laboratoryjnych podczas terapii prednizolonem można zaobserwować umiarkowaną leukocytozę, limfopenię, eozynopenię oraz policytemię. ⁵

Zaburzenia endokrynologiczne i metaboliczne

Długotrwałe stosowanie prednizolonu może prowadzić do zahamowania czynności nadnerczy oraz wywołania zespołu Cushinga, którego charakterystycznymi objawami są twarz księżycowata, otyłość tułowia oraz hiperwolemia. ⁶

Do zaburzeń metabolicznych związanych ze stosowaniem prednizolonu należą: zatrzymanie sodu z towarzyszącym powstawaniem obrzęków, zwiększone wydalanie potasu (mogące prowadzić do arytmii), przyrost masy ciała, obniżenie tolerancji glukozy, rozwój cukrzycy, hipercholesterolemia, hipertriglicerydemia oraz zwiększenie apetytu. ⁷

Zaburzenia psychiczne i neurologiczne

Prednizolon może wywoływać szereg zaburzeń psychicznych, w tym:

• depresję
• drażliwość
• euforię
• zwiększenie napędu psychoruchowego
• psychozę
• manię
• halucynacje
• chwiejność emocjonalną
• lęk
• zaburzenia snu
• myśli samobójcze

⁸

W zakresie układu nerwowego lek może powodować pojawienie się rzekomego guza mózgu, objawów utajonej padaczki, a u pacjentów z rozpoznaną padaczką zwiększać skłonność do wystąpienia drgawek. ⁹

Zaburzenia narządu wzroku

Prednizolon może powodować rozwój zaćmy, szczególnie typu zaćmy tylnej podtorebkowej, jaskrę, nasilenie objawów owrzodzenia rogówki oraz zwiększenie ryzyka wirusowych, grzybiczych i bakteryjnych zapaleń oka. Pacjenci mogą także doświadczać nieostrego widzenia. ¹⁰

Zaburzenia układu sercowo-naczyniowego

Stosowanie dużych dawek prednizolonu może powodować bradykardię. ¹¹

Wśród działań niepożądanych ze strony układu naczyniowego wymienia się nadciśnienie tętnicze, zwiększone ryzyko rozwoju miażdżycy i zakrzepicy, zapalenie naczyń (mogące wystąpić także jako zespół odstąpienia po długotrwałym leczeniu) oraz zwiększoną łamliwość naczyń włosowatych. ¹²

Zaburzenia żołądkowo-jelitowe

Prednizolon może przyczynić się do rozwoju wrzodów żołądka i jelit, krwawień z przewodu pokarmowego oraz zapalenia trzustki. ¹³

Zaburzenia skórne

Podczas terapii prednizolonem mogą wystąpić:

• rozstępy skórne
• zanik skóry
• teleangiektazje (rozszerzenia naczyń krwionośnych widoczne na skórze)
• wybroczyny i wylewy krwi
• nadmierne owłosienie
• trądzik steroidowy
• zapalenie skóry (wokół ust) przypominające trądzik różowaty
• zmiany pigmentacji skóry

¹⁴

Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe

Prednizolon może wywoływać zanik i osłabienie mięśni, miopatię, osteoporozę (nawet podczas krótkotrwałego stosowania, w zależności od dawki), jałową martwicę kości, zaburzenia w obrębie ścięgien (zapalenie, zerwanie), tłuszczakowatość nadtwardówkową oraz zahamowanie wzrostu u dzieci. ¹⁵

Należy zwrócić uwagę, że zbyt szybkie zmniejszanie dawki po długotrwałym leczeniu może prowadzić do wystąpienia objawów takich jak bóle mięśni i stawów. ¹⁶

Zaburzenia nerkowe

U pacjentów z twardziną układową prednizolon może wywołać twardzinowy przełom nerkowy. Ryzyko jego wystąpienia różni się w zależności od podgrupy pacjentów: największe jest u osób z uogólnioną postacią twardziny układowej, natomiast najmniejsze u pacjentów z ograniczoną postacią twardziny układowej (2%) oraz z młodzieńczą postacią twardziny układowej (1%). ¹⁷

Zaburzenia układu rozrodczego

Prednizolon może powodować zaburzenia wydzielania hormonów płciowych, prowadzące do braku krwawień miesiączkowych, hirsutyzmu (nadmiernego owłosienia typu męskiego u kobiet) oraz impotencji. ¹⁸

Inne działania niepożądane

Stosowanie prednizolonu może również przyczyniać się do opóźnionego gojenia się ran. ¹⁹

Tabela działań niepożądanych prednizolonu

Zgłaszanie działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych, gdyż umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Personel medyczny powinien zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych. ²⁰

Dane kontaktowe:

• Adres: Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa
• Tel.: + 48 22 49 21 301
• Faks: + 48 22 49 21 309
• Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl

²¹

Działania niepożądane można również zgłaszać podmiotowi odpowiedzialnemu za wprowadzenie leku do obrotu. ²²