wymioty wywołane cytostatykami
Wskazanie

Wymioty wywołane cytostatykami to jeden z najczęstszych i najbardziej uciążliwych objawów niepożądanych towarzyszących chemioterapii przeciwnowotworowej. Są one spowodowane działaniem leków cytostatycznych na ośrodek wymiotny w mózgu oraz podrażnieniem receptorów serotoninowych w przewodzie pokarmowym. Nasilenie wymiotów zależy od rodzaju zastosowanego cytostatyku, jego dawki, schematu podawania oraz indywidualnej wrażliwości pacjenta.

W zależności od czasu wystąpienia, wymioty indukowane chemioterapią dzieli się na ostre (do 24 godzin po podaniu), późne (po 24 godzinach) oraz wyprzedzające (przed podaniem kolejnego cyklu, mające charakter odruchowy). Szczególnie trudne do opanowania są wymioty wywołane przez leki o wysokim potencjale emetogennym, takie jak cisplatyna, karboplatyna w wysokich dawkach czy cyklofosfamid.

W leczeniu i profilaktyce wymiotów wywołanych cytostatykami stosuje się kilka grup leków. Podstawowymi preparatami są antagoniści receptora 5-HT3, dostępne w Polsce pod nazwami handlowymi: Ondansetron (Zofran, Setronon, Ondansetron Kabi), Granisetron (Granolok, Sancuso) oraz Palonosetron (Aloxi). Drugą ważną grupą są antagoniści receptora NK1, jak Aprepitant (Emend) i Netupitant (w preparacie złożonym Akynzeo). Standardowo stosuje się również kortykosteroidy, najczęściej deksametazon (Dexaven, Pabi-Dexamethason).

Największą trudnością w leczeniu wymiotów wywołanych cytostatykami jest oporność na standardową terapię przeciwwymiotną, zwłaszcza w przypadku wymiotów późnych i wyprzedzających. Dodatkowym wyzwaniem jest konieczność indywidualnego doboru leków przeciwwymiotnych w zależności od schematu chemioterapii, historii wymiotów u pacjenta oraz chorób współistniejących. Wymaga to często stosowania złożonych schematów przeciwwymiotnych oraz modyfikowania ich w trakcie kolejnych cykli leczenia. Istotnym problemem jest również wpływ długotrwałych nudności i wymiotów na stan odżywienia pacjenta i jego jakość życia, co może prowadzić do przerwania leczenia przeciwnowotworowego.