odrzucenie przeszczepu
Wskazanie

Odrzucenie przeszczepu to immunologiczna reakcja organizmu biorcy na tkanki lub narządy dawcy, będąca naturalną odpowiedzią układu odpornościowego na rozpoznane jako obce antygeny. Może wystąpić w różnych okresach po transplantacji i dzieli się na odrzucenie nadostre (w ciągu minut do godzin), ostre (dni do tygodni) oraz przewlekłe (miesiące do lat). Odrzucenie przeszczepu pozostaje jednym z głównych wyzwań w transplantologii, pomimo znaczących postępów w leczeniu immunosupresyjnym.

W zapobieganiu i leczeniu odrzucenia przeszczepu stosuje się leki immunosupresyjne, które hamują odpowiedź immunologiczną organizmu. Najczęściej stosowane w Polsce leki to: inhibitory kalcyneuryny (Prograf, Advagraf, Envarsus, Sandimmun Neoral), antymetabolity (CellCept, Myfortic), inhibitory mTOR (Certican, Rapamune), leki steroidowe (Encorton, Solu-Medrol) oraz przeciwciała monoklonalne i poliklonalne (Simulect, Thymoglobuline). Standardem jest stosowanie terapii wielolekowej, aby zwiększyć efektywność przy jednoczesnym zmniejszeniu działań niepożądanych poszczególnych leków.

Największe trudności w leczeniu odrzucenia przeszczepu obejmują znalezienie optymalnego schematu immunosupresji, który zapewni skuteczną ochronę przeszczepu przy minimalizacji działań niepożądanych. Wyzwaniem jest również balansowanie między ryzykiem odrzucenia a zwiększoną podatnością na infekcje i nowotwory wynikającą z immunosupresji. U niektórych pacjentów występuje odrzucenie oporne na standardowe leczenie, wymagające stosowania intensywnych terapii ratunkowych. Dodatkowo, długotrwałe stosowanie leków immunosupresyjnych wiąże się z licznymi działaniami niepożądanymi, w tym nefrotoksycznością, zaburzeniami metabolicznymi i sercowo-naczyniowymi.

Nowoczesne podejście do zapobiegania odrzuceniu przeszczepu obejmuje również indywidualizację terapii immunosupresyjnej w oparciu o monitoring stężenia leków we krwi, ocenę polimorfizmów genetycznych oraz monitorowanie biomarkerów odrzucenia. W przypadkach opornego odrzucenia stosuje się terapie eksperymentalne, w tym nowe przeciwciała monoklonalne, inhibitory proteasomu (Velcade) czy procedury immunoadsorbcji. Kluczowe znaczenie ma też właściwa kwalifikacja i przygotowanie pacjenta do transplantacji, dobór immunologiczny dawcy i biorcy oraz przestrzeganie zaleceń dotyczących przyjmowania leków.

Lista leków z tym wskazaniem

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl