choroby ziarniniakowe
Wskazanie

Choroby ziarniniakowe to grupa schorzeń charakteryzujących się powstawaniem ziarniniaków, czyli skupisk komórek zapalnych, głównie makrofagów, które tworzą charakterystyczne struktury w odpowiedzi na różne czynniki. Do najczęstszych chorób ziarniniakowych należą sarkoidoza, gruźlica, trąd, ziarniniakowatość z zapaleniem naczyń (dawniej ziarniniakowatość Wegenera) oraz choroba Leśniowskiego-Crohna.

Objawy chorób ziarniniakowych są bardzo zróżnicowane i zależą od lokalizacji ziarniniaków oraz podstawowego schorzenia. W sarkoidozie najczęściej zajęte są płuca i węzły chłonne śródpiersia, co objawia się kaszlem, dusznością i zmęczeniem. Ziarniniaki mogą jednak tworzyć się w każdym narządzie, powodując specyficzne objawy narządowe. Rozpoznanie opiera się na obrazie klinicznym, badaniach obrazowych oraz biopsji zajętych tkanek.

W leczeniu chorób ziarniniakowych stosuje się różne grupy leków w zależności od etiologii. W przypadku sarkoidozy podstawę stanowią glikokortykosteroidy (Encorton, Metypred), a w cięższych przypadkach leki immunosupresyjne jak metotreksat (Metex, Ebetrexat) czy azatiopryna (Imuran). W ziarniniakowatości z zapaleniem naczyń stosuje się cyklofosfamid (Endoxan), rytuksymab (MabThera), a także glikokortykosteroidy. W gruźlicy kluczowe są leki przeciwprątkowe jak izoniazyd (Nidrazid), rifampicyna (Rifamazid), etambutol (Ethambutol) i pyrazynamid (Pyrazinamid).

Największe trudności w leczeniu chorób ziarniniakowych związane są z przewlekłym charakterem tych schorzeń, koniecznością długotrwałej terapii i poważnymi działaniami niepożądanymi stosowanych leków. W sarkoidozie wyzwaniem jest ustalenie optymalnego czasu leczenia i dawkowania glikokortykosteroidów, aby uniknąć ich licznych działań niepożądanych. W przypadku ziarniniakowatości z zapaleniem naczyń trudnością jest wysokie ryzyko nawrotów oraz powikłania infekcyjne związane z intensywną immunosupresją. W gruźlicy problematyczna jest długotrwałość leczenia (minimum 6 miesięcy), co wpływa na compliance pacjentów, oraz narastająca lekooporność prątków.

Nowoczesne podejście do leczenia chorób ziarniniakowych obejmuje również leki biologiczne, szczególnie w przypadkach opornych na standardowe leczenie. Stosuje się inhibitory TNF-alfa (infliksymab – Remicade, Remsima; adalimumab – Humira, Hyrimoz), tocilizumab (RoActemra) czy leki hamujące interleukiny. Istotnym elementem terapii jest także leczenie wspomagające i objawowe, które poprawia jakość życia pacjentów z tymi przewlekłymi schorzeniami.

Lista leków z tym wskazaniem

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl