stany stresowe po długotrwałej terapii kortykosteroidami
Wskazanie

Stany stresowe po długotrwałej terapii kortykosteroidami to powikłanie występujące u pacjentów, którzy przez dłuższy czas przyjmowali kortykosteroidy systemowe, a następnie zostali narażeni na sytuację stresową lub nagle odstawili leki. Długotrwała terapia kortykosteroidami prowadzi do supresji osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, co skutkuje zmniejszoną zdolnością organizmu do wytwarzania endogennych kortykosteroidów w odpowiedzi na stres.

Objawy stanów stresowych mogą obejmować znaczne osłabienie, zmęczenie, nudności, wymioty, bóle brzucha, hipotonię, hipoglikemię, a w skrajnych przypadkach prowadzić do przełomu nadnerczowego zagrażającego życiu. Ryzyko wystąpienia powikłań jest szczególnie wysokie u pacjentów przyjmujących ponad 20 mg prednizonu (lub równoważnika) dziennie przez okres dłuższy niż 3 tygodnie, choć może wystąpić również przy niższych dawkach stosowanych długoterminowo.

W leczeniu stosuje się przede wszystkim suplementację kortykosteroidami. W Polsce najczęściej wykorzystywane preparaty to Hydrocortison (hydrokortyzon), Metypred (metyloprednizolon), Dexaven (deksametazon) oraz Encorton (prednizon). W sytuacjach nagłych podaje się hydrokortyzon dożylnie, a następnie dostosowuje dawkę i drogę podania w zależności od stanu pacjenta.

Największą trudnością w leczeniu jest właściwa ocena stopnia supresji osi podwzgórze-przysadka-nadnercza oraz indywidualne dostosowanie dawki kortykosteroidów do sytuacji stresowej. Zbyt mała dawka może być niewystarczająca do zapobieżenia przełomowi nadnerczowemu, podczas gdy zbyt duża dawka naraża pacjenta na działania niepożądane kortykosteroidów. Dodatkowym wyzwaniem jest edukacja pacjentów odnośnie konieczności zwiększania dawki leków w sytuacjach stresowych, jak infekcje, zabiegi operacyjne czy urazy oraz noszenia przy sobie informacji o stosowanym leczeniu kortykosteroidami.

Lista leków z tym wskazaniem

  1. 11.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl