profilaktyka i leczenie wymiotów wywołanych cytostatykami
Wskazanie

Profilaktyka i leczenie wymiotów wywołanych cytostatykami stanowią istotny element terapii wspomagającej u pacjentów onkologicznych. Cytostatyki, jako leki przeciwnowotworowe, często powodują nudności i wymioty, które mogą znacząco obniżać jakość życia pacjentów oraz utrudniać kontynuowanie leczenia. Wymioty indukowane chemioterapią (CINV – Chemotherapy Induced Nausea and Vomiting) dzielą się na ostre (występujące w ciągu pierwszych 24 godzin po podaniu leku), opóźnione (po 24 godzinach) oraz antycypacyjne (wynikające z wcześniejszych negatywnych doświadczeń z chemioterapią).

W profilaktyce i leczeniu wymiotów stosuje się kilka grup leków przeciwwymiotnych, dobieranych w zależności od potencjału emetogennego zastosowanych cytostatyków. Do najczęściej stosowanych należą antagoniści receptora 5-HT3 (setrony), takie jak Ondansetron (Zofran, Setronon), Granisetron (Granirex) czy Palonosetron (Aloxi). Kolejną ważną grupę stanowią antagoniści receptora NK1, jak Aprepitant (Emend) oraz Netupitant (składnik preparatu Akynzeo). Standardowo stosuje się również kortykosteroidy, głównie Deksametazon (Dexaven, Pabi-Dexamethason).

W przypadku chemioterapii o wysokim potencjale emetogennym stosuje się zazwyczaj kombinację trzech leków: antagonisty receptora 5-HT3, antagonisty receptora NK1 oraz deksametazonu. Przy umiarkowanym ryzyku wymiotów często wystarcza podanie setronu i deksametazonu. Leczenie uzupełniające może obejmować benzodiazepiny (np. Lorazepam), leki przeciwpsychotyczne (np. Olanzapina – Zolafren, Zalasta) oraz leki przeciwhistaminowe.

Największe trudności w leczeniu wymiotów wywołanych cytostatykami dotyczą wymiotów opóźnionych oraz antycypacyjnych. Wymioty opóźnione są trudniejsze do kontrolowania i mogą utrzymywać się przez kilka dni po chemioterapii. Wymioty antycypacyjne, będące reakcją warunkową, słabo reagują na standardowe leki przeciwwymiotne i często wymagają interwencji behawioralnych. Dodatkowym wyzwaniem jest personalizacja leczenia przeciwwymiotnego, gdyż podatność na wymioty zależy nie tylko od rodzaju cytostatyku, ale również od czynników indywidualnych, takich jak płeć, wiek czy wcześniejsze doświadczenia z chorobą lokomocyjną.

Optymalne leczenie przeciwwymiotne wymaga oceny ryzyka wymiotów przed każdym cyklem chemioterapii i odpowiedniego dostosowania schematu profilaktyki. Postępowanie zgodne z aktualnymi wytycznymi (MASCC/ESMO, NCCN, ASCO) pozwala na skuteczne zapobieganie wymiotom u większości pacjentów, poprawiając tolerancję leczenia przeciwnowotworowego i zwiększając szanse na jego ukończenie.

Lista leków z tym wskazaniem

  1. 11.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl