orbitopatia endokrynologiczna
Wskazanie

Orbitopatia endokrynologiczna (oftalmopatia tarczycowa, orbitopatia Gravesa-Basedowa) to autoimmunologiczne schorzenie oczodołu, najczęściej związane z chorobą Gravesa-Basedowa, rzadziej z przewlekłym autoimmunologicznym zapaleniem tarczycy (chorobą Hashimoto). Charakteryzuje się zapaleniem i naciekiem tkanek oczodołu, prowadzącym do szeregu objawów ocznych – od łagodnych (uczucie piasku pod powiekami, łzawienie, światłowstręt) po ciężkie (wytrzeszcz, zaburzenia ruchomości gałek ocznych, neuropatia nerwu wzrokowego).

Rozpoznanie orbitopatii opiera się na ocenie klinicznej, badaniach laboratoryjnych (hormony tarczycy, przeciwciała przeciwtarczycowe) oraz obrazowych (USG, TK lub MRI oczodołów). Kluczowa jest klasyfikacja nasilenia choroby wg skali CAS (Clinical Activity Score) oraz ocena wpływu na jakość życia pacjenta, co determinuje wybór metody leczenia.

W farmakoterapii orbitopatii endokrynologicznej stosuje się przede wszystkim glikokortykosteroidy (metyloprednizolon – Solu-Medrol, Depo-Medrol; prednizon – Encorton). W Polsce wykorzystuje się również leki immunosupresyjne (cyklosporyna – Sandimmun Neoral, azatiopryna – Imuran, metotreksat – Metex, Ebetrexat), selenin (Selenadiet, Selenium Espefa) w łagodnej orbitopatii oraz nowe terapie biologiczne jak teprotumumab (Tepezza) – bloker receptora IGF-1, który jednak nie jest jeszcze powszechnie dostępny w Polsce.

Największym wyzwaniem w leczeniu orbitopatii endokrynologicznej jest dobór odpowiedniej terapii w zależności od fazy choroby – aktywnej zapalnej lub nieaktywnej włóknistej. Leczenie immunosupresyjne jest skuteczne głównie w fazie aktywnej, podczas gdy w fazie nieaktywnej często konieczne jest leczenie chirurgiczne. Dodatkową trudnością jest konieczność jednoczesnego utrzymywania eutyreozy, gdyż zarówno niedoczynność jak i nadczynność tarczycy mogą pogarszać przebieg orbitopatii. Pacjenci wymagają często opieki wielospecjalistycznej (endokrynolog, okulista, radioterapeuta, chirurg), a leczenie bywa długotrwałe i nie zawsze w pełni skuteczne.

Istotnym elementem terapii jest również modyfikacja stylu życia – bezwzględne zaprzestanie palenia tytoniu (które drastycznie pogarsza przebieg i rokowanie) oraz ochrona powierzchni oka (sztuczne łzy – Hylo-Comod, Starazolin Hydrobalance, Systane Ultra), zwłaszcza przy niepełnym zamykaniu powiek. W najcięższych przypadkach z zagrożeniem wzroku stosuje się pilną wysokodawkową steroidoterapię dożylną, a przy braku poprawy – dekompresję chirurgiczną oczodołu.

Lista leków z tym wskazaniem

  1. 12.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl