niedobór ACTH
Wskazanie

Niedobór ACTH (hormonu adrenokortykotropowego) jest rzadkim schorzeniem endokrynologicznym, które może prowadzić do wtórnej niedoczynności kory nadnerczy. ACTH jest hormonem produkowanym przez przysadkę mózgową, który stymuluje produkcję kortyzolu przez korę nadnerczy. Jego niedobór może być spowodowany uszkodzeniem przysadki (np. po urazach, operacjach, udarach przysadki), chorobami autoimmunologicznymi, nowotworami, jak również stosowaniem glikokortykosteroidów w długotrwałej terapii.

Objawy niedoboru ACTH obejmują przewlekłe zmęczenie, osłabienie, utratę apetytu, spadek masy ciała, nudności, wymioty, bóle brzucha, obniżenie ciśnienia tętniczego oraz hipoglikemię. W przeciwieństwie do pierwotnej niedoczynności nadnerczy (choroby Addisona), niedobór ACTH zazwyczaj nie powoduje hiperpigmentacji skóry ani zwiększonego zapotrzebowania na mineralokortykoidy.

W leczeniu niedoboru ACTH stosuje się przede wszystkim substytucję glikokortykosteroidami. W Polsce dostępne są preparaty takie jak Hydrocortisonum (Hydrokortyzon WZF), Cortineff (fludrokortyzon), Dexamethasone (Dexaven, Pabi-Dexamethason), oraz Prednisonum (Encorton). Dawkowanie jest dobierane indywidualnie, zwykle naśladując fizjologiczny rytm wydzielania kortyzolu, z większą dawką rano i mniejszą wieczorem.

Największym wyzwaniem w leczeniu pacjentów z niedoborem ACTH jest właściwe dostosowanie dawki glikokortykosteroidów, aby uniknąć zarówno objawów niedoboru, jak i działań niepożądanych wynikających z przedawkowania. Pacjenci wymagają edukacji odnośnie konieczności zwiększenia dawki leków w sytuacjach stresowych, takich jak choroba, uraz czy zabieg operacyjny, co może zapobiec rozwojowi przełomu nadnerczowego. Istotne jest również regularne monitorowanie pacjentów pod kątem potencjalnych powikłań długotrwałej terapii glikokortykosteroidami, takich jak osteoporoza, cukrzyca, nadciśnienie tętnicze czy zwiększona podatność na infekcje.

Lista leków z tym wskazaniem

  1. 11.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl