oparzenia przełyku substancjami żrącymi
Wskazanie
Oparzenia przełyku substancjami żrącymi to poważny stan medyczny wymagający natychmiastowej interwencji. Dochodzi do nich na skutek przypadkowego lub celowego spożycia substancji o silnym działaniu korozyjnym, takich jak kwasy (np. kwas solny, siarkowy) lub zasady (np. ług sodowy, amoniak). Szczególnie niebezpieczne są substancje zasadowe, które powodują głębsze uszkodzenia tkanek niż kwasy, prowadząc do martwicy rozpływnej.
Diagnostyka obejmuje wywiad, badanie przedmiotowe oraz endoskopię górnego odcinka przewodu pokarmowego, która powinna być wykonana w ciągu 12-24 godzin od ekspozycji. Endoskopia pozwala ocenić stopień uszkodzenia śluzówki, co ma kluczowe znaczenie dla dalszego postępowania. Oparzenia klasyfikuje się w skali od I do III stopnia, gdzie III stopień oznacza najpoważniejsze uszkodzenia z martwicą pełnej grubości ściany przełyku.
W leczeniu oparzeń przełyku stosuje się płynoterapię, leki przeciwbólowe (Ketonal, Dexak, Morphini Sulfas) oraz inhibitory pompy protonowej (Controloc, Nolpaza, IPP). W przypadku poważnych oparzeń może być konieczne odżywianie pozajelitowe lub przez zgłębnik nosowo-żołądkowy. W Polsce wykorzystuje się m.in. preparaty do żywienia pozajelitowego jak Aminoven, Smoflipid czy Nutriflex.
Kontrowersyjne jest stosowanie kortykosteroidów (Dexaven, Solu-Medrol), które tradycyjnie zalecano w celu zmniejszenia ryzyka zwężeń, jednak ich skuteczność jest kwestionowana. W przypadku rozwoju zwężeń przełyku stosuje się zabiegi endoskopowego rozszerzania z użyciem rozszerzadeł Savary’ego-Gillarda lub balonowych (system CRE).
Największe trudności w leczeniu pacjentów z oparzeniami przełyku obejmują zapobieganie powikłaniom późnym, szczególnie zwężeniom przełyku, które mogą wymagać wielokrotnych zabiegów dylatacyjnych. Poważnym wyzwaniem jest również leczenie perforacji przełyku, która może wystąpić jako bezpośrednie powikłanie oparzenia lub w trakcie procedur dylatacyjnych. W przypadkach najcięższych oparzeń konieczna może być rekonstrukcja chirurgiczna przełyku z wykorzystaniem wstawki jelitowej lub żołądkowej, co stanowi bardzo złożoną procedurę medyczną obarczoną wysokim ryzykiem powikłań.