samoistna plamica małopłytkowa
Wskazanie

Samoistna plamica małopłytkowa (ITP – immune thrombocytopenia) to choroba autoimmunologiczna charakteryzująca się zmniejszoną liczbą płytek krwi (trombocytopenia) bez uchwytnej przyczyny. W ITP przeciwciała skierowane przeciwko własnym płytkom krwi prowadzą do ich niszczenia w śledzionie i wątrobie, a także zaburzają ich produkcję w szpiku kostnym. Głównym objawem choroby jest skłonność do krwawień, która manifestuje się jako wybroczyny skórne, krwawienia z dziąseł, przedłużające się krwawienia po drobnych urazach lub krwotoki z nosa.

Leczenie ITP zależy od liczby płytek krwi, nasilenia objawów krwotocznych oraz indywidualnych czynników ryzyka. W Polsce stosuje się kilka linii terapii. W pierwszej linii najczęściej stosowane są glikokortykosteroidy (Encorton, Metypred, Dexaven) oraz dożylne immunoglobuliny (Kiovig, Octagam, Privigen) w przypadkach nagłych. W drugiej linii często stosuje się agonistów receptora trombopoetyny – eltrombopag (Revolade) i romiplostym (Nplate), które stymulują produkcję płytek krwi. Alternatywnie stosuje się rytuksymab (MabThera, Rixathon), który hamuje aktywność limfocytów B odpowiedzialnych za produkcję autoprzeciwciał.

W przypadkach opornych na leczenie farmakologiczne rozważa się splenektomię (usunięcie śledziony), która jest skuteczna u około 60-70% pacjentów. Nowsze terapie obejmują fostamatynib (Tavalisse) – inhibitor kinazy śledzionowej, który hamuje niszczenie płytek, oraz awatrombopad (Doptelet) – kolejny agonista receptora trombopoetyny.

Największe trudności w leczeniu samoistnej plamicy małopłytkowej związane są z opornością na standardowe leczenie, którą obserwuje się u około 30% pacjentów. Wyzwaniem jest również przewlekły charakter choroby wymagający długotrwałej terapii, co wiąże się z działaniami niepożądanymi leków (np. immunosupresja, zwiększone ryzyko infekcji, osteoporoza przy długotrwałym stosowaniu steroidów). Istotnym problemem jest też nieprzewidywalny przebieg choroby z okresami zaostrzeń i remisji, co utrudnia planowanie leczenia. U części pacjentów występuje również ryzyko powikłań zakrzepowych, szczególnie podczas stosowania agonistów receptora trombopoetyny, co wymaga starannego monitorowania.