wrodzony przerost nadnerczy
Wskazanie

Wrodzony przerost nadnerczy (WPN) to grupa dziedzicznych zaburzeń enzymatycznych prowadzących do nieprawidłowej produkcji hormonów steroidowych przez nadnercza. Najczęstszą przyczyną (ponad 90% przypadków) jest niedobór enzymu 21-hydroksylazy, co prowadzi do zmniejszonej produkcji kortyzolu i aldosteronu oraz nadmiernej produkcji androgenów nadnerczowych. WPN występuje w postaci klasycznej (ciężkiej) z objawami pojawiającymi się przy urodzeniu oraz postaci nieklasycznej (łagodnej) ujawniającej się później w życiu.

W postaci klasycznej z utratą soli dochodzi do zagrażających życiu przełomów nadnerczowych z hiponatremią, hiperkaliemią i wstrząsem hipowolemicznym. U dziewczynek może wystąpić wirylizacja zewnętrznych narządów płciowych (powiększenie łechtaczki, zrośnięcie warg sromowych). U chłopców choroba może przebiegać bezobjawowo lub z przedwczesnym dojrzewaniem płciowym. W postaci nieklasycznej objawy pojawiają się później i obejmują hirsutyzm, trądzik, zaburzenia miesiączkowania i niepłodność u kobiet.

W leczeniu WPN stosuje się głównie glikokortykosteroidy, które hamują nadmierną produkcję androgenów i uzupełniają niedobór kortyzolu. W Polsce najczęściej stosowanymi preparatami są Hydrocortison (hydrokortyzon), Dexaven (deksametazon) oraz Encorton (prednizon). W przypadku postaci z utratą soli konieczne jest również podawanie mineralokortykosteroidów – w Polsce dostępny jest Cortineff (fludrokortyzon). W sytuacjach nagłych stosuje się dożylnie Hydrocortison WZF lub Hydrocortisonum hemisuccinatum.

Największą trudnością w leczeniu WPN jest precyzyjne dobranie dawki leków, która zapewni odpowiednią supresję ACTH i normalizację stężenia androgenów, nie powodując jednocześnie działań niepożądanych związanych z nadmiarem glikokortykosteroidów (otyłość, osteoporoza, nadciśnienie tętnicze). Dodatkowo wyzwaniem jest regularne monitorowanie skuteczności leczenia poprzez oznaczanie 17-hydroksyprogesteronu i androgenów. U pacjentów z postacią z utratą soli istnieje ryzyko przełomów nadnerczowych w sytuacjach stresowych (infekcje, urazy, zabiegi operacyjne), co wymaga dostosowania dawek leków i edukacji pacjentów w zakresie postępowania w takich sytuacjach.

U dziewczynek z wirylizacją często konieczne jest przeprowadzenie korekcji chirurgicznej zewnętrznych narządów płciowych. Istotnym aspektem jest również opieka psychologiczna nad pacjentami, szczególnie w przypadku zaburzeń identyfikacji płciowej. Nowe kierunki terapeutyczne obejmują badania nad lekami blokującymi syntezę androgenów (abirateron) oraz terapię genową, która w przyszłości może stać się metodą leczenia przyczynowego.

Lista leków z tym wskazaniem

  1. 12.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl