Wrodzony przerost nadnerczy – Rokowania, prognozy i postęp choroby

Wrodzony przerost nadnerczy
Rokowania, prognozy i postęp choroby

Wrodzony przerost nadnerczy (WPN) to autosomalnie recesywne zaburzenie genetyczne charakteryzujące się defektem biosyntezy kortyzolu, najczęściej spowodowane niedoborem 21-hydroksylazy. Wczesna diagnoza i odpowiednia terapia zastępcza glikokortykosteroidami (GKS) są kluczowe dla poprawy rokowania i jakości życia pacjentów. Leczenie jest dożywotnie, a przerwanie farmakoterapii prowadzi do nawrotu objawów i ryzyka przełomów nadnerczowych z hipoglikemią, które są główną przyczyną zwiększonej śmiertelności. Długoterminowe powikłania obejmują ograniczenie ostatecznego wzrostu, zaburzenia płodności, ryzyko kardiometaboliczne oraz problemy neurokognitywne i psychospołeczne, co podkreśla konieczność wielodyscyplinarnego monitorowania i wsparcia psychologicznego od dzieciństwa do dorosłości.

Wrodzony przerost nadnerczy – Prognoza i przewidywanie wyników

Ogólne rokowanie
Długoterminowe problemy zdrowotne
Śmiertelność i ryzyko przełomów nadnerczowych
Ryzyko kardiometaboliczne
Wzrost końcowy
Płodność
Rozwój psychospołeczny
Znaczenie wczesnego wykrywania i odpowiedniego leczenia

Zalecenia dotyczące opieki długoterminowej

Kolejne rozdziały

Wrodzony przerost nadnerczy – Prognoza i przewidywanie wyników

Wrodzony przerost nadnerczy (WPN) to grupa zaburzeń genetycznych dziedziczonych autosomalnie recesywnie, charakteryzujących się upośledzeniem biosyntezy kortyzolu. Odpowiednie leczenie i monitorowanie jest kluczowe dla poprawy długoterminowych wyników pacjentów z WPN.¹ Wczesne wykrycie i właściwe leczenie mogą znacząco poprawić jakość życia osób dotkniętych tą chorobą. Ogólnie rokowanie dla osób z WPN jest pozytywne, zwłaszcza przy wczesnej diagnozie i leczeniu.²

Ogólne rokowanie

Dzięki wczesnemu wykryciu i odpowiedniej farmakoterapii osoby z WPN mogą prowadzić zdrowe i produktywne życie.³ Większość pacjentów z WPN cieszy się dobrym zdrowiem, chociaż mogą doświadczać pewnych komplikacji. Pacjenci z klasyczną postacią WPN będą musieli przyjmować leki codziennie przez całe życie. Przerwanie farmakoterapii prowadzi do nawrotu objawów.³

Badania wykazały, że dzieci i młodzież z WPN wykazują dobrą ogólną adaptację, jednak mogą występować u nich zwiększone problemy społeczne, które wymagają dalszych badań.⁴ Te ustalenia podkreślają znaczenie długoterminowej obserwacji aż do wieku dorosłego i monitorowania dobrostanu psychicznego pacjentów. Włączenie wsparcia emocjonalnego i psychologicznego do ogólnego postępowania klinicznego w WPN powinno stanowić integralną część procesu opieki.⁴

Długoterminowe problemy zdrowotne

Długoterminowe problemy zdrowotne u dorosłych z WPN dotyczą zarówno mężczyzn, jak i kobiet. Problemy te mogą wynikać z samej choroby lub z leczenia steroidami i mogą wpływać na końcowy wzrost, płodność, ryzyko kardiometaboliczne, metabolizm kostny, rozwój neurokognitywny oraz jakość życia.¹ W miarę jak dzięki dostępności leczenia zastępczego glikokortykosteroidami (GKS) pacjenci dożywają wieku dorosłego, długoterminowe skutki tej choroby i jej leczenia stały się ważnym problemem.¹

Śmiertelność i ryzyko przełomów nadnerczowych

Pacjenci z WPN są narażeni na zagrażające życiu przełomy nadnerczowe z hipoglikemią, najczęściej wyzwalane przez choroby zakaźne i zaostrzane przez niedobór adrenaliny.⁵ Badania wykazały zwiększoną śmiertelność u pacjentów z wrodzonym przerostem nadnerczy spowodowanym niedoborem 21-hydroksylazy.⁵ Słaba przestrzeganie zaleceń terapeutycznych wiąże się ze zwiększoną śmiertelnością, depresją i kosztami opieki zdrowotnej u pacjentów z WPN.⁶

Ryzyko kardiometaboliczne

U pacjentów z WPN istnieje zwiększone ryzyko kardiometaboliczne. Systematyczne przeglądy i meta-analizy potwierdziły zwiększoną zachorowalność kardiometaboliczną u pacjentów z niedoborem 21-hydroksylazy.⁶ Regularne monitorowanie różnych czynników ryzyka i powikłań jest niezbędne, aby identyfikować problemy i wdrażać wsparcie oraz leczenie na wczesnym etapie.⁷

Wzrost końcowy

Ostateczny wzrost dorosłych jest często ograniczony u dzieci z wrodzonym przerostem nadnerczy.⁸ Większość osób z WPN ma dobre zdrowie, ale mogą być niższe niż inne osoby dorosłe.³ Jednakże, badania wykazały, że dzieci z WPN otrzymujące bliskie fizjologicznemu leczenie glikokortykosteroidami osiągają wzrost końcowy, który jest zbliżony do normalnego.⁹

Wyniki badań wskazują, że leczenie hormonem wzrostu (GH) z lub bez analogów LHRH może poprawić ostateczny wzrost dorosłych u pacjentów z WPN.⁸ Jednakże, inne badania sugerują, że wiek kostny może nie być najlepszym markerem kontroli metabolicznej u pacjentów z WPN w okresie adrenarche, a dodatkowe leczenie wspomagające wzrost u pacjentów z dobrze kontrolowanym WPN wydaje się niepotrzebne.⁹

Płodność

W niektórych przypadkach wrodzony przerost nadnerczy może wpływać na płodność.³ Problemy z płodnością mogą dotyczyć zarówno kobiet, jak i mężczyzn z WPN. U mężczyzn z klasycznym niedoborem 21-hydroksylazy obserwowano zaburzenia osi gonadotropowej, funkcji jąder i płodności.⁶ Całkowita objętość nadnerczy, ale nie objętość guzów resztkowych nadnerczy w jądrach, jest związana z kontrolą hormonalną u pacjentów z niedoborem 21-hydroksylazy.⁶

Znajomość fenotypu i genotypu może pomóc w prognozowaniu niektórych wyników, takich jak płodność/płodność u kobiet z WPN.⁷ Pomimo potencjalnych problemów z płodnością, przy odpowiedniej opiece, dziewczęta z WPN mogą normalnie rosnąć i rozwijać się, mieć regularne cykle miesiączkowe i mieć dzieci.²

Rozwój psychospołeczny

Dzieci/młodzież z WPN wykazywały dobrą ogólną adaptację, jednak badania wskazują na więcej problemów społecznych u dzieci i młodzieży z WPN, a także potencjalnie więcej problemów związanych z wycofaniem i depresją u dzieci/młodzieży leczonych deksametazonem (DEX) oraz więcej problemów społecznych u chłopców leczonych DEX, według relacji ich rodziców.⁴

Pomimo tych wyzwań, przy odpowiedniej opiece, osoby z WPN mogą w pełni uczestniczyć w codziennych czynnościach, w tym w szkole i wydarzeniach towarzyskich.²

Znaczenie wczesnego wykrywania i odpowiedniego leczenia

Badania przesiewowe noworodków w kierunku WPN w ścisłej współpracy między laboratorium przesiewowym a klinicystami mogą poprawić długoterminowe wyniki.⁷ Nowe metody leczenia i ulepszone monitorowanie podczas obserwacji mogą dodatkowo poprawić długoterminowe zdrowie pacjentów z WPN.⁷

Okołodobowa terapia zastępcza glikokortykosteroidami i dodatkowe terapie nieglikokortykosteroidowe obiecują umożliwić zmniejszenie dawki glikokortykosteroidów; ponadto trwają prace nad rozwojem spersonalizowanych terapii genowych i komórkowych.⁵

Zalecenia dotyczące opieki długoterminowej

Pacjenci z WPN powinni być regularnie monitorowani od dzieciństwa do dorosłości przez wielodyscyplinarne zespoły posiadające wiedzę na temat WPN. Optymalna terapia zastępcza, ścisłe monitorowanie kliniczne i laboratoryjne, wczesne interwencje dotyczące stylu życia, wczesna i regularna ocena płodności oraz ciągłe zarządzanie psychologiczne są niezbędne do poprawy wyników.¹

Integracja wsparcia emocjonalnego i psychologicznego w ogólne zarządzanie kliniczne WPN powinna stanowić integralną część procesu opieki, a pacjenci powinni być obserwowani aż do wieku dorosłego z regularnym screeningiem dobrostanu psychicznego.⁴

Pomimo dożywotniego zapotrzebowania na leki, większość osób z WPN utrzymuje dobre zdrowie i prowadzi produktywne życie.²

Kolejne rozdziały

Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.

Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.

Materiały źródłowe

#1 Congenital adrenal hyperplasia: Treatment and outcomes
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3830282/
Congenital adrenal hyperplasia (CAH) describes a group of autosomal recessive disorders where there is impairment of cortisol biosynthesis. […] Important long-term health issues for adults with CAH affect both men and women. These issues may either be due to the disease or to steroid treatment and may affect final height, fertility, cardiometabolic risk, bone metabolism, neuro-cognitive development and the quality-of-life. […] With the availability of GC replacement allowing patients to reach adulthood, long-term effect of this disease and its treatment have become an important issue. Data concerning CAH adults have reported conflicting results. Most of the problems relate to final height, fertility, cardiometabolic risk, bone metabolism and psychoneurological issues. […] We conclude that adult patients with CAH have a number of issues due either to the disease or to its treatment. Most of the problems relate to final height, fertility, cardiometabolic risk, bone metabolism and psychoneurological issues. Patients with CAH should be regularly followed up from childhood to adulthood by multidisciplinary teams who have knowledge of CAH. Optimal replacement therapy, close clinical and laboratory monitoring, early life-style interventions, early and regular fertility assessment and continuous psychological management are needed to improve outcome.
#2 Congenital adrenal hyperplasia â Overview of Information and Clinical Research
https://clinicaltrials.eu/disease/congenital-adrenal-hyperplasia/
Understanding Congenital Adrenal Hyperplasia (CAH) is a genetic disorder affecting the adrenal glands, which are responsible for producing essential hormones. While there is no cure for CAH, early detection and proper treatment can significantly improve the quality of life for those affected. Individuals with CAH can lead full lives, although they may face certain challenges related to their condition. […] The prognosis for individuals with CAH is generally positive, especially with early diagnosis and treatment. Most people with CAH enjoy good health, although they may experience some complications such as shorter stature and potential fertility issues. Despite these challenges, with appropriate care, individuals with CAH can live long and healthy lives. […] With proper treatment, individuals with CAH can participate fully in daily activities, including school and social events. Girls with CAH can grow and develop normally, have regular menstrual cycles, and have children. Despite the lifelong need for medication, most people with CAH maintain good health and lead productive lives.
#3 Congenital Adrenal Hyperplasia (CAH): Symptoms, Causes & Treatment
https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/17817-congenital-adrenal-hyperplasia
With early detection and medication, you can lead a healthy, productive life with CAH. […] If you have classic CAH, you’ll need to take your medications daily for life. If you stop taking your medications, your symptoms will return. […] Most people with CAH have good health, but you may be shorter than other adults. In some cases, congenital adrenal hyperplasia can affect your fertility. […] Learning your child has a genetic condition may seem overwhelming. But children born with congenital adrenal hyperplasia (CAH) have a good prognosis with early detection and treatment. CAH can have some difficult complications, so early treatment is vital.
#4
https://link.springer.com/article/10.1007/s12020-020-02244-1
Children/adolescents with CAH showed good overall adjustment. […] The clinical significance of the parentally perceived increase in social problems in children/adolescents with CAH requires further investigation. […] Our results indicate, however, more social problems in children and adolescents with CAH, as well as possibly more withdrawn-depressed problems in DEX-treated children/adolescents and more social problems in DEX-treated boys, as reported by their parents (CBCL). […] These findings highlight the importance of follow-up until adult age and screening of mental well-being. […] Integrating emotional and psychological support into the overall clinical management of CAH should be an integral part of the care process.
#5 Management challenges and therapeutic advances in congenital adrenal hyperplasia | Nature Reviews Endocrinology
https://www.nature.com/articles/s41574-022-00655-w
Treatment for congenital adrenal hyperplasia (CAH) was introduced in the 1950s following the discovery of the structure and function of adrenocortical hormones. […] The clinical outcomes of CAH can include life-threatening adrenal crises, altered growth and early puberty, and adverse effects on metabolic, cardiovascular, bone and reproductive health. […] Patients are at risk of life-threatening adrenal crises with hypoglycaemia, most often triggered by infectious illnesses and exacerbated by adrenaline deficiency. […] Circadian glucocorticoid replacement and adjunct non-glucocorticoid therapies promise to enable glucocorticoid dose reduction; furthermore, the development of personalized gene and cellular therapies is under way. […] Increased mortality in patients with congenital adrenal hyperplasia due to 21-hydroxylase deficiency.
#6 Management challenges and therapeutic advances in congenital adrenal hyperplasia | Nature Reviews Endocrinology
https://www.nature.com/articles/s41574-022-00655-w
Poor compliance and increased mortality, depression and healthcare costs in patients with congenital adrenal hyperplasia. […] Cardiovascular and metabolic outcomes in congenital adrenal hyperplasia: a systematic review and meta-analysis. […] Increased cardiovascular and metabolic morbidity in patients with 21-hydroxylase deficiency: a Swedish population-based national cohort study. […] Reproductive and perinatal outcomes in women with congenital adrenal hyperplasia: a population-based cohort study. […] Total adrenal volume but not testicular adrenal rest tumor volume is associated with hormonal control in patients with 21-hydroxylase deficiency. […] Clinical outcome, hormonal status, gonadotrope axis, and testicular function in 219 adult men born with classic 21-hydroxylase deficiency.
#7 Long-Term Outcomes of Congenital Adrenal Hyperplasia
https://www.e-enm.org/journal/view.php?doi=10.3803/EnM.2022.1528
Due to its complex nature, congenital adrenal hyperplasia (CAH) and its treatment may result in several negative long-term outcomes. […] Regular monitoring of various risk factors and complications is essential to identify problems and institute support and treatment at an early stage. […] A plethora of negative long-term outcomes have been associated with congenital adrenal hyperplasia (CAH). […] The aim of this review is to discuss different long-term outcomes in patients with CAH. […] Knowing the pheno- and genotype may help to prognosticate some outcomes such as fertility/fecundity in women with CAH. […] Neonatal screening for CAH with close collaboration between the screening laboratory and clinicians may improve the long-term outcome. […] New treatments and improved monitoring during follow-up may further improve the long-term health.
#8 Growth Hormone Treatment in Children with Congenital Adrenal Hyperplasia | SpringerLink
https://link.springer.com/chapter/10.1007/978-1-4419-8002-1_23
Final adult height is often compromised in children with congenital adrenal hyperplasia (CAH). […] Our results indicate that GH treatment with or without LHRHa can improve final adult height in patients with CAH.
#9 Bone Age and Growth Prediction in Congenital Adrenal Hyperplasia – Endocrinology Advisor
https://www.endocrinologyadvisor.com/news/children-and-growth-disorders-and-congenital-adrenal-hyperplasia-and-bone-age-and-prediction-and-treatment/
Children with well-controlled congenital adrenal hyperplasia may not need additional growth-promoting therapies. […] Researchers concluded children with CAH receiving near-physiologic glucocorticoid treatment [achieved] a final height that is close to normal. […] [Bone age] may not be the best marker of metabolic control in CAH patients during the period of adrenarche, the researchers added, and additional growth-promoting treatments in otherwise well-controlled CAH patients seem unnecessary.