stan po obustronnym usunięciu nadnerczy
Wskazanie

Stan po obustronnym usunięciu nadnerczy (adrenalektomii) to sytuacja kliniczna, w której pacjent ma chirurgicznie usunięte oba nadnercza. Adrenalektomia obustronna może być wykonywana w przypadku obustronnych guzów nadnerczy, chorób autoimmunologicznych lub jako element leczenia w niektórych nowotworach hormonalnie czynnych. Zabieg ten prowadzi do pierwotnej niedoczynności nadnerczy (choroby Addisona), gdyż organizm traci zdolność produkcji hormonów kory nadnerczy – glikokortykosteroidów (głównie kortyzolu) oraz mineralokortykosteroidów (głównie aldosteronu).

Pacjenci po obustronnej adrenalektomii wymagają dożywotniej terapii substytucyjnej. W leczeniu stosuje się hydrokortyzon (Hydrocortison WZF, Cortef) jako substytucję kortyzolu, zazwyczaj w dawce podzielonej 15-20 mg rano, 5-10 mg po południu. Mineralokortykosteroidy uzupełnia się podając fludrokortyzon (Cortineff). Niektórzy pacjenci mogą wymagać również suplementacji androgenów nadnerczowych, szczególnie u kobiet – dehydroepiandrosteron (DHEA).

Największym wyzwaniem w prowadzeniu pacjentów po obustronnej adrenalektomii jest właściwe dostosowanie dawek leków w odpowiedzi na sytuacje stresowe. W przypadku chorób, urazów, zabiegów operacyjnych czy intensywnego wysiłku fizycznego konieczne jest zwiększenie dawki glikokortykosteroidów, aby zapobiec przełomowi nadnerczowemu. Każdy pacjent powinien posiadać zestaw ratunkowy z hydrokortyzonem do podania domięśniowego oraz dokument informujący o schorzeniu (kartę chorego).

Istotnym problemem jest również balansowanie między skuteczną substytucją a unikaniem przedawkowania hormonów, które może prowadzić do objawów zespołu Cushinga, osteoporozy, cukrzycy czy nadciśnienia. Monitorowanie leczenia wymaga regularnych badań laboratoryjnych oraz wnikliwej oceny klinicznej. Szczególne trudności sprawia odpowiednie dobranie dawki w przypadku współistniejących chorób metabolicznych, sercowo-naczyniowych czy przy stosowaniu leków wpływających na metabolizm steroidów.