ostra niewydolność kory nadnerczy
Wskazanie

Ostra niewydolność kory nadnerczy (przełom nadnerczowy) jest stanem bezpośredniego zagrożenia życia, wymagającym natychmiastowej interwencji medycznej. Stan ten charakteryzuje się gwałtownym niedoborem hormonów steroidowych (głównie kortyzolu) produkowanych przez korę nadnerczy. Najczęstszymi przyczynami są: nagłe odstawienie przewlekłej steroidoterapii, stres (infekcja, zabieg operacyjny, uraz) u pacjentów z niewydolnością nadnerczy, krwawienie do nadnerczy (np. w przebiegu zespołu antyfosfolipidowego) lub obustronne usunięcie nadnerczy.

Objawy przełomu nadnerczowego obejmują: znaczne osłabienie, odwodnienie, hipotensję lub wstrząs oporny na katecholaminy, nudności, wymioty, bóle brzucha, gorączkę, zaburzenia świadomości do śpiączki włącznie. W badaniach laboratoryjnych obserwuje się hiponatremię, hiperkaliemię, hipoglikemię, hiperkalcemię, kwasicę metaboliczną oraz eozynofilię.

Leczenie ostrej niewydolności kory nadnerczy wymaga natychmiastowego podania glikokortykosteroidów dożylnie. W Polsce stosuje się najczęściej hydrokortyzon (Hydrocortison WZF, Corhydron) w dawce 100-200 mg i.v., a następnie kontynuuje się wlew ciągły 200-300 mg/24h lub podaje 50-100 mg co 6-8 godzin. Alternatywnie można zastosować deksametazon (Dexaven, Dexamethasone) 4-8 mg i.v. Równocześnie konieczne jest uzupełnianie niedoborów płynowych (0,9% NaCl) oraz leczenie hipoglikemii (glukoza). Po ustabilizowaniu stanu pacjenta przechodzi się na leczenie doustne hydrokortyzonem (Hydrocortisone, Cortef) oraz mineralokortykoidy (Cortineff).

Największą trudnością w leczeniu ostrej niewydolności nadnerczy jest jej wczesne rozpoznanie, gdyż objawy mogą być niespecyficzne i przypominać wstrząs septyczny lub inne stany nagłe. Opóźnienie leczenia znacząco zwiększa śmiertelność. Innym wyzwaniem jest właściwe monitorowanie i dostosowanie dawek glikokortykosteroidów – zbyt mała dawka nie zapewnia wystarczającego zastąpienia funkcji nadnerczy, podczas gdy przedawkowanie może prowadzić do powikłań, takich jak hiperglikemia, nadciśnienie czy zwiększone ryzyko infekcji. U pacjentów w ciężkim stanie klinicznym trudnością może być również właściwe bilansowanie elektrolitów i gospodarki wodno-elektrolitowej.