toksyczność u młodych zwierząt
Toksyczność u młodych zwierząt odnosi się do zwiększonej wrażliwości organizmów młodych (noworodków, niemowląt, młodzieży) na działanie substancji toksycznych w porównaniu do organizmów dorosłych. Zjawisko to wynika z niedojrzałości mechanizmów detoksykacyjnych, głównie wątrobowych, oraz z różnic w dystrybucji, metabolizmie i wydalaniu ksenobiotyków.
Kluczowe mechanizmy odpowiedzialne za zwiększoną podatność młodych zwierząt na toksyny obejmują: niedojrzałość bariery krew-mózg, mniejszą aktywność enzymów wątrobowych fazy I i II biotransformacji, zmniejszoną wydajność filtracji nerkowej oraz odmienną farmakokinetykę substancji. Dodatkowo, młode organizmy charakteryzują się zwiększonym stosunkiem powierzchni ciała do masy, co może prowadzić do szybszej absorpcji toksyn.
W praktyce klinicznej szczególną ostrożność należy zachować przy stosowaniu farmakoterapii u młodych zwierząt, zwłaszcza w przypadku leków o wąskim indeksie terapeutycznym. Badania toksyczności rozwojowej stanowią istotny element oceny bezpieczeństwa nowych związków chemicznych, w tym leków weterynaryjnych, pestycydów i dodatków do żywności, przed ich dopuszczeniem do obrotu.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Dimethyl fumarate Teva 240 mg
Przedkliniczne badania fumaranu dimetylu nie wykazały potencjału genotoksycznego, co potwierdzają ujemne wyniki testu Amesa, badań aberracji chromosomalnych oraz testu mikrojąderkowego in vivo. W dwuletnich badaniach rakotwórczych na myszach i szczurach zaobserwowano zwiększoną częstość raka komórek kanalikowych nerek przy dawkach od 75 mg/kg mc./dobę u myszy oraz 100 mg/kg mc./dobę u szczurów, co odpowiada ekspozycji zbliżonej lub dwukrotnie wyższej niż zalecana dawka u ludzi (AUC). Dodatkowo u myszy i szczurów stwierdzono zmiany w przedżołądku, jednak ich znaczenie kliniczne jest ograniczone ze względu na brak anatomicznego odpowiednika tego narządu u ludzi. W badaniach toksykologicznych na różnych gatunkach zwierząt obserwowano zmiany w nerkach, takie jak regeneracja nabłonka kanalików nerkowych oraz rozrost kanalików, przy dawkach wielokrotnie przekraczających zalecane dawki u ludzi. W nerkach małp dawki 2-6-krotnie wyższe niż u ludzi powodowały martwicę komórek i włóknienie śródmiąższowe, jednak znaczenie tych obserwacji dla pacjentów pozostaje nieustalone.
aberracja chromosomalna, brodawczak płaskonabłonkowy, densytometria kości, działanie neurobehawioralne, działanie niepożądane, fumaran dimetylu, fumaran monometylu, genotoksyczność, gęstość kości, gruczolak jąder z komórek Leydiga, hiperkeratoza, hiperplazja, martwica pojedynczych komórek, opóźnienie kostnienia, organogeneza, poronienie, potencjał mutagenny, potencjał rakotwórczy, przedżołądek, rak komórek kanalikowych nerek, regeneracja nabłonka kanalików nerkowych, rozrost kanalików nerkowych, rozrost komórek płaskonabłonkowych, stan zapalny, test Amesa, test mikrojąderkowy, toksyczne działanie na matkę, toksyczność u młodych zwierząt, włóknienie śródmiąższowe, zanik kory, zwyrodnienie nabłonka plemnikotwórczego - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Bulgaplin 100 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa pregabaliny, substancji czynnej Bulgaplinu, wykazały dobrą tolerancję w dawkach odpowiadających klinicznym u ludzi, jednak wielokrotne podawanie u szczurów i małp ujawniło wpływ na ośrodkowy układ nerwowy, manifestujący się zmianami aktywności i ataksją. U starszych szczurów albinotycznych, przy dawkach przekraczających 5-krotnie ekspozycję kliniczną, zaobserwowano zwiększoną częstość zaniku siatkówki. Pregabalina nie wykazywała działania teratogennego u myszy, szczurów i królików, choć toksyczność płodowa pojawiła się przy dawkach znacznie wyższych niż stosowane u ludzi. Zaburzenia rozwojowe u młodych szczurów występowały przy ekspozycji ponad dwukrotnie przekraczającej maksymalną zalecaną u ludzi, a negatywny wpływ na płodność obserwowano jedynie przy bardzo wysokich dawkach, uznany za klinicznie nieistotny. Kompleksowe testy genotoksyczności nie wykazały działania genotoksycznego pregabaliny.
ataksja, badania farmakologiczne bezpieczeństwa, bruksizm, działanie genotoksyczne, działanie teratogenne, naczyniakomięsak krwionośny, nadreaktywność, ośrodkowy układ nerwowy, płytki krwi, potencjał genotoksyczny, potencjał rakotwórczy, pregabalina, proliferacja komórek śródbłonka, toksyczność prenatalna i pourodzeniowa, toksyczność u młodych zwierząt, toksyczność wielokrotnych dawek, zanik siatkówki - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Aprepitant Viatris 80 mg/125 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa aprepitantu nie wykazały istotnych zagrożeń dla człowieka w zakresie farmakologii, toksyczności po podaniu pojedynczym i wielokrotnym, genotoksyczności, rakotwórczości oraz wpływu na reprodukcję i rozwój potomstwa. Ekspozycja systemowa u gryzoni była zbliżona lub niższa niż u pacjentów stosujących dawki terapeutyczne 125 mg/80 mg, co ogranicza bezpośrednią translację wyników na ludzi. W badaniach reprodukcyjnych nie stwierdzono negatywnego wpływu przy poziomach ekspozycji porównywalnych do ludzkich, jednak modele zwierzęce mają ograniczoną zdolność przewidywania ryzyka u ludzi. W toksykologii pediatrycznej u młodych szczurów zaobserwowano efekty zależne od dawki, takie jak przedwczesne otwarcie pochwy przy dawkach ≥250 mg/kg oraz opóźnienie separacji napletka przy dawkach ≥10 mg/kg, bez wpływu na płodność i przeżywalność zarodków.
aprepitant, badanie przedkliniczne, dawka terapeutyczna, działanie rakotwórcze, ekspozycja systemowa, granica narażenia, komórka Leydiga, narząd rozrodczy, obrzęk pochwy, otwarcie pochwy, potencjał genotoksyczny, profil bezpieczeństwa, przerost macicy, różnica międzygatunkowa, separacja napletka, szyjka macicy, toksyczność u młodych zwierząt - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Xanirva 2,5 mg
Rywaroksaban przeszedł szeroką ocenę bezpieczeństwa w badaniach przedklinicznych, obejmujących farmakologiczne bezpieczeństwo, toksyczność po podaniu jednokrotnym i wielokrotnym, fototoksyczność, genotoksyczność, potencjalne działanie rakotwórcze oraz toksyczność u młodych zwierząt. Nie stwierdzono specyficznych zagrożeń dla człowieka przy stosowaniu terapeutycznym. W badaniach toksyczności wielokrotnej zaobserwowano wzrost stężeń immunoglobulin IgG i IgA w osoczu szczurów, co może wskazywać na wpływ na układ immunologiczny, jednak bez negatywnych skutków klinicznych. Nie wykazano negatywnego wpływu na płodność samców i samic szczurów, a parametry rozrodcze i rozwój potomstwa pozostawały w normie.
aberracja chromosomowa, badanie przedkliniczne, działanie rakotwórcze, fototoksyczność, genotoksyczność, IgA, IgG, immunoglobulina, inhibitor czynnika Xa, kancerogeneza, kaskada krzepnięcia, mechanizm działania farmakologiczny, ośrodkowy układ nerwowy, poronienie, powikłanie krwotoczne, rozwój zarodka i płodu, szczur, toksyczność po podaniu wielokrotnym, toksyczność rywaroksabanu, toksyczność u młodych zwierząt, układ immunologiczny, układ sercowo-naczyniowy, wada rozwojowa, zaburzenie kostnienia, zmiana łożyskowa, zmiana wątrobowa - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Wasedoc 150 mg
Dane przedkliniczne dotyczące bezpieczeństwa dabigatranu eteksylanu, uzyskane w standardowych badaniach farmakologicznych, toksyczności po wielokrotnym podaniu oraz genotoksyczności, nie wskazują na szczególne zagrożenie dla człowieka. Efekty toksyczne obserwowane po wielokrotnym podaniu były związane z farmakodynamicznym działaniem inhibitora trombiny, co potwierdza mechanizm przeciwzakrzepowy leku. W badaniach na zwierzętach wykazano wpływ na płodność samic przy dawce 70 mg/kg, co stanowi 5-krotnie wyższą ekspozycję niż u pacjentów. Toksyczność rozwojowa objawiała się zmniejszeniem masy i przeżywalności płodów oraz zwiększeniem wad rozwojowych przy dawkach 5-10-krotnie wyższych niż u ludzi. Zwiększona umieralność płodów była obserwowana przy dawkach 4-krotnie wyższych niż ekspozycja kliniczna.
aktywność farmakologiczna, badanie farmakologiczne, badanie toksykologiczne, dabigatran eteksylat, dabigatran eteksylat mezylanu, dawka toksyczna, działanie farmakodynamiczne, działanie guzotwórcze, działanie rakotwórcze, efekt przeciwzakrzepowy, genotoksyczność, incydent krwawienia, inhibitor trombiny, profil bezpieczeństwa leku, toksyczność, toksyczność dabigatranu, toksyczność specyficzna, toksyczność u młodych zwierząt, utrata pre-implantacyjna, utrata zapłodnionego jaja, wady rozwojowe płodu, zagnieżdżenie zapłodnionego jaja - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Pregabalin Stada 150 mg
Pregabalina wykazuje korzystny profil bezpieczeństwa w badaniach przedklinicznych, potwierdzając tolerancję dawek odpowiadających stosowanym klinicznie u ludzi. W badaniach toksyczności wielokrotnych dawek u szczurów i małp zaobserwowano efekty neurologiczne, takie jak zmniejszenie aktywności ruchowej, nadmierna aktywność oraz ataksja, zgodne z farmakologicznym działaniem leku na ośrodkowy układ nerwowy. W dawkach co najmniej 5-krotnie przekraczających maksymalne dawki kliniczne u ludzi odnotowano u starszych szczurów albinotycznych zwiększoną częstość zaniku siatkówki. Badania teratogenności na myszach, szczurach i królikach nie wykazały działania teratogennego, a toksyczność płodów pojawiła się jedynie przy dawkach znacznie przekraczających terapeutyczne. Podobnie, niekorzystny wpływ na płodność i męskie narządy rozrodcze obserwowano wyłącznie przy ekspozycji znacznie przekraczającej dawki stosowane u ludzi, a efekty te miały charakter przemijający i nie są uznawane za klinicznie istotne.
ataksja, badanie toksyczności, bruksizm, działanie teratogenne, genotoksyczność, naczyniakomięsak krwionośny, osłabienie reakcji na dźwięk, ośrodkowy układ nerwowy, parametry nasienia, płodność, płytki krwi, pregabalina, proliferacja komórek śródbłonka, toksyczność płodowa, toksyczność prenatalna, toksyczność u młodych zwierząt, zaburzenie rozwojowe, zanik siatkówki - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Risperon 2 mg
Badania przedkliniczne rysperydonu wykazały dawkozależne efekty na układ rozrodczy i gruczoły piersiowe u szczurów i psów, związane ze wzrostem stężenia prolaktyny w surowicy, wynikającym z blokady receptorów dopaminergicznych D2. Rysperydon nie wykazywał działania teratogennego u szczurów i królików, jednak u szczurów zaobserwowano zaburzenia zachowań rodzicielskich, zmniejszenie masy urodzeniowej oraz obniżoną przeżywalność potomstwa. Ekspozycja płodowa wiązała się z deficytami funkcji poznawczych u dorosłych zwierząt, co jest zgodne z obserwacjami dotyczącymi innych antagonistów dopaminy. W badaniach na młodych szczurach i psach stwierdzono zwiększoną śmiertelność potomstwa oraz opóźnienie dojrzewania płciowego, przy czym wpływ na kości długie i dojrzewanie płciowe pojawiał się przy ekspozycji 15-krotnie przekraczającej maksymalną ekspozycję u młodzieży (1,5 mg/dobę). Rysperydon nie wykazywał działania genotoksycznego w testach mutagenności.
antagonista dopaminy, badanie toksyczności, bezpieczeństwo kardiologiczne, częstoskurcz komorowy torsade de pointes, deficyt funkcji poznawczych, dojrzewanie płciowe, działanie genotoksyczne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, gruczoł piersiowy, gruczolak gruczołu mlecznego, gruczolak przysadki, gruczolak trzustki, hiperprolaktynemia, kość długa, prolaktyna, receptor dopaminergiczny D2, toksyczność u młodych zwierząt, układ rozrodczy, wydłużenie odstępu QT - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Pregabalin Stada 75 mg
Pregabalina wykazuje korzystny profil bezpieczeństwa w badaniach przedklinicznych, obejmujących farmakologię, toksykologię, teratogenezę, reprodukcję oraz karcynogenność. W modelach zwierzęcych tolerancja leku była dobra przy dawkach odpowiadających klinicznym, choć obserwowano dawkozależne zmiany w aktywności OUN, takie jak ataksja i zmiany w zachowaniu. Długoterminowa ekspozycja na dawki ≥5-krotnie przekraczające maksymalne dawki kliniczne (600 mg/dobę) wiązała się z zanikiem siatkówki u starszych szczurów, jednak przy ekspozycjach znacznie przewyższających terapeutyczne stężenia u ludzi. Badania teratogenności na myszach, szczurach i królikach nie wykazały potencjału teratogennego, choć przy dawkach znacznie przekraczających terapeutyczne odnotowano toksyczność płodową. Wpływ na płodność i rozwój młodych zwierząt pojawiał się jedynie przy ekspozycjach wielokrotnie wyższych niż u ludzi, a zmiany te miały charakter przemijający lub minimalne znaczenie kliniczne.
ataksja, badania farmakologiczne, badania genotoksyczności, badania karcynogenności, badania przedkliniczne, badania reprodukcyjne, badania teratogenne, badania toksykologiczne, bruksizm, męskie narządy rozrodcze, naczyniakomięsak krwionośny, ośrodkowy układ nerwowy, parametry nasienia, płodność samców, płytki krwi, pregabalina, proliferacja komórek śródbłonka, toksyczność pourodzeniowa, toksyczność prenatalna, toksyczność u młodych zwierząt, zanik siatkówki - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Dabigatran Etexilate Adamed 150 mg
Dane przedkliniczne dotyczące dabigatranu eteksylanu wskazują na brak istotnego zagrożenia dla człowieka w kontekście bezpieczeństwa stosowania w dawkach terapeutycznych. Badania farmakologiczne i toksykologiczne wykazały, że obserwowane efekty uboczne wynikają głównie z mechanizmu działania leku jako inhibitora trombiny, co skutkuje nasilonym działaniem przeciwzakrzepowym. W badaniach na szczurach i królikach dawki toksyczne, odpowiadające 4-10-krotnej ekspozycji w porównaniu do dawek terapeutycznych u ludzi, powodowały zmniejszenie masy ciała płodów, obniżoną przeżywalność oraz zwiększoną liczbę wad rozwojowych. Ponadto, przy dawce 70 mg/kg (5-krotna ekspozycja względem ludzi) zaobserwowano negatywny wpływ na płodność samic, objawiający się zmniejszeniem liczby zagnieżdżeń i zwiększoną utratą zapłodnionych jaj przed implantacją.
aktywność farmakologiczna, badania prenatalne i postnatalne, badanie farmakologiczne bezpieczeństwa, badanie toksyczności, dabigatran eteksylat, dysfagia, działanie guzotwórcze, genotoksyczność, incydent krwawienia, inhibitor trombiny, potencjał rakotwórczy, ryzyko środowiskowe, toksyczność dla matek, toksyczność u młodych zwierząt, umieralność płodów, wada rozwojowa płodu, wpływ na płodność