martwica pojedynczych komórek
Martwica pojedynczych komórek (nekroza pojedynczych komórek) to forma śmierci komórkowej, w której dochodzi do obumarcia pojedynczych komórek w tkance bez wywoływania uogólnionej reakcji zapalnej. Jest to proces patologiczny, odmienny od apoptozy, która stanowi zaprogramowaną śmierć komórki.
W obrazie histopatologicznym martwica pojedynczych komórek charakteryzuje się obkurczeniem komórki, zagęszczeniem cytoplazmy, kondensacją i fragmentacją jądra komórkowego. Komórki martwicze są następnie fagocytowane przez makrofagi tkankowe bez inicjowania rozległej odpowiedzi zapalnej, co odróżnia ten proces od klasycznej nekrozy obejmującej większe obszary tkanki.
Martwica pojedynczych komórek może być spowodowana różnymi czynnikami, w tym niedotlenieniem, działaniem toksyn, promieniowaniem, zakażeniami wirusowymi lub procesami autoimmunologicznymi. Jest często obserwowana w wątrobie (jako martwica hepatocytów), nerkach oraz w tkankach limfatycznych. Identyfikacja tego typu zmian ma istotne znaczenie diagnostyczne w ocenie stopnia uszkodzenia tkanki i dynamiki procesu chorobowego.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Dimethyl fumarate Teva 240 mg
Przedkliniczne badania fumaranu dimetylu nie wykazały potencjału genotoksycznego, co potwierdzają ujemne wyniki testu Amesa, badań aberracji chromosomalnych oraz testu mikrojąderkowego in vivo. W dwuletnich badaniach rakotwórczych na myszach i szczurach zaobserwowano zwiększoną częstość raka komórek kanalikowych nerek przy dawkach od 75 mg/kg mc./dobę u myszy oraz 100 mg/kg mc./dobę u szczurów, co odpowiada ekspozycji zbliżonej lub dwukrotnie wyższej niż zalecana dawka u ludzi (AUC). Dodatkowo u myszy i szczurów stwierdzono zmiany w przedżołądku, jednak ich znaczenie kliniczne jest ograniczone ze względu na brak anatomicznego odpowiednika tego narządu u ludzi. W badaniach toksykologicznych na różnych gatunkach zwierząt obserwowano zmiany w nerkach, takie jak regeneracja nabłonka kanalików nerkowych oraz rozrost kanalików, przy dawkach wielokrotnie przekraczających zalecane dawki u ludzi. W nerkach małp dawki 2-6-krotnie wyższe niż u ludzi powodowały martwicę komórek i włóknienie śródmiąższowe, jednak znaczenie tych obserwacji dla pacjentów pozostaje nieustalone.
aberracja chromosomalna, brodawczak płaskonabłonkowy, densytometria kości, działanie neurobehawioralne, działanie niepożądane, fumaran dimetylu, fumaran monometylu, genotoksyczność, gęstość kości, gruczolak jąder z komórek Leydiga, hiperkeratoza, hiperplazja, martwica pojedynczych komórek, opóźnienie kostnienia, organogeneza, poronienie, potencjał mutagenny, potencjał rakotwórczy, przedżołądek, rak komórek kanalikowych nerek, regeneracja nabłonka kanalików nerkowych, rozrost kanalików nerkowych, rozrost komórek płaskonabłonkowych, stan zapalny, test Amesa, test mikrojąderkowy, toksyczne działanie na matkę, toksyczność u młodych zwierząt, włóknienie śródmiąższowe, zanik kory, zwyrodnienie nabłonka plemnikotwórczego - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – JAXTERAN 240 mg
Przedkliniczne badania fumaranu dimetylu, substancji czynnej JAXTERAN, wykazały brak działania mutagennego zarówno in vitro (test Amesa, aberracje chromosomalne), jak i in vivo (test mikrojąderkowy u szczurów). Długoterminowe badania rakotwórczości u myszy i szczurów ujawniły zwiększoną częstość raka komórek kanalikowych nerek oraz brodawczaka płaskonabłonkowego i raka w przedżołądku, przy dawkach od 25 do 400 mg/kg m.c./dobę (myszy) i 25 do 150 mg/kg m.c./dobę (szczury). Warto podkreślić, że u ludzi nie występuje anatomiczny odpowiednik przedżołądka gryzoni, co ogranicza translacyjność tych wyników. W badaniach toksykologicznych obserwowano zmiany w nerkach (regeneracja nabłonka kanalików, rozrost kanalików u szczurów) oraz zwyrodnienie nabłonka plemnikotwórczego w jądrach szczurów i psów, przy dawkach zbliżonych lub wyższych od zalecanych u ludzi (AUC). Znaczenie tych efektów dla oceny ryzyka u pacjentów pozostaje nie w pełni poznane.
aberracja chromosomalna, brodawczak płaskonabłonkowy, densytometria kości, działanie mutagenne, działanie niepożądane, działanie rakotwórcze, fumaran dimetylu, fumaran monometylu, gruczolak jąder z komórek Leydiga, hiperkeratoza, martwica pojedynczych komórek, mineralizacja kości, opóźnienie dojrzałości płciowej, opóźnienie kostnienia, przenikanie przez łożysko, rak komórek kanalikowych nerek, regeneracja nabłonka kanalików nerkowych, test Amesa, test mikrojąderkowy, włóknienie śródmiąższowe, zanik kory, zwyrodnienie nabłonka plemnikotwórczego - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Dimethyl fumarate Reddy 240 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa fumaranu dimetylu obejmują szeroki zakres analiz genotoksyczności, rakotwórczości, toksykologii ogólnej oraz wpływu na reprodukcję i rozwój. Testy genotoksyczności (Ames, aberracje chromosomalne, test mikrojąderkowy in vivo) nie wykazały działania mutagennego. W badaniach rakotwórczych u myszy i szczurów zaobserwowano zwiększoną częstość raka komórek kanalikowych nerek przy dawkach 75 mg/kg m.c./dobę u myszy (ekspozycja AUC porównywalna z dawką terapeutyczną u ludzi) oraz 100 mg/kg m.c./dobę u szczurów (około 2-krotnie wyższa ekspozycja niż u ludzi). Dodatkowo u myszy i szczurów stwierdzono zmiany nowotworowe w przedżołądku, jednak brak odpowiednika anatomicznego u ludzi ogranicza kliniczne znaczenie tych obserwacji. W badaniach toksyczności przewlekłej u różnych gatunków zwierząt obserwowano uszkodzenia nerek, w tym regenerację nabłonka kanalików nerkowych oraz rozrost kanalików, przy dawkach wielokrotnie przekraczających zalecaną dawkę terapeutyczną (np. u psów dawka graniczna zanik kory nerki była 3-krotnie wyższa niż dawka terapeutyczna, u małp martwica komórek przy dawce 2-krotnie wyższej, a włóknienie i zanik kory przy dawce 6-krotnie wyższej). W jądrach szczurów i psów obserwowano zwyrodnienie nabłonka plemnikotwórczego przy dawkach od poziomu terapeutycznego do 3-krotnie wyższego, bez jasnego znaczenia klinicznego.
aberracja chromosomalna, badanie genotoksyczności, błona łożyskowa, brodawczak płaskonabłonkowy, densytometria kości, fumaran dimetylu, fumaran diroksymel, fumaran monometylu, gruczolak jąder z komórek Leydiga, hiperkeratoza, hiperplazja, martwica pojedynczych komórek, nabłonek kanalików nerkowych, NOAEL, opóźnione kostnienie, organogeneza, potencjał mutagenny, potencjał rakotwórczy, przedżołądek, rak komórek kanalikowych nerek, rozrost kanalików nerkowych, rozrost komórek płaskonabłonkowych, test mikrojąderkowy, włóknienie śródmiąższowe, zanik kory nerki, zwyrodnienie nabłonka plemnikotwórczego - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Dimethyl fumarate Reddy 120 mg
Przedkliniczne badania fumaranu dimetylu wykazały brak działania genotoksycznego w testach in vitro (Amesa, aberracji chromosomalnych) oraz in vivo (test mikrojąderkowy na szczurach). W badaniach rakotwórczości u myszy i szczurów zaobserwowano zwiększoną częstość raka komórek kanalikowych nerek przy dawkach odpowiadających lub wyższych niż zalecane u ludzi (myszy: 75 mg/kg mc./dobę; szczury: 100 mg/kg mc./dobę). Dodatkowo u myszy i szczurów stwierdzono zmiany w przedżołądku (hiperplazja, hiperkeratoza, brodawczaki, rak), jednak brak anatomicznego odpowiednika przedżołądka u ludzi ogranicza znaczenie tych obserwacji. W badaniach toksyczności przewlekłej u różnych gatunków zwierząt (myszy, szczury, psy, małpy) odnotowano uszkodzenia nerek, w tym regenerację nabłonka kanalików nerkowych oraz rozrost kanalików u szczurów, przy dawkach wielokrotnie przekraczających zalecane u ludzi (np. u psów dawka graniczna zanik kory nerki była 3-krotnie wyższa niż dawka kliniczna). W jądrach szczurów i psów obserwowano zwyrodnienie nabłonka plemnikotwórczego, przy czym u szczurów zmiany występowały już przy dawkach zbliżonych do klinicznych.
aberracja chromosomalna, badanie toksykologiczne, brodawczak płaskonabłonkowy, densytometria kości, działanie genotoksyczne, ester kwasu fumarowego, fumaran dimetylu, fumaran diroksymel, fumaran monometylu, gruczolak jąder z komórek Leydiga, hiperkeratoza, hiperplazja, hydroksypropylometyloceluloza, martwica pojedynczych komórek, opóźnienie kostnienia, przedżołądek, rak komórek kanalikowych nerek, rakotwórczość, regeneracja nabłonka kanalików nerkowych, rozrost kanalików nerkowych, rozrost komórek płaskonabłonkowych, test mikrojąderkowy, włóknienie śródmiąższowe, zanik kory nerki, zwyrodnienie nabłonka plemnikotwórczego - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Dimethyl fumarate Teva 120 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa fumaranu dimetylu wykazały brak genotoksyczności zarówno in vitro (test Amesa, test aberracji chromosomalnych), jak i in vivo (test mikrojąderkowy u szczurów). Badania rakotwórczości na myszach i szczurach, prowadzonych do 2 lat, wykazały zwiększoną częstość raka komórek kanalikowych nerek przy dawkach 75 mg/kg mc./dobę u myszy (odpowiadającej dawce klinicznej) oraz 100 mg/kg mc./dobę u szczurów (około 2-krotność dawki klinicznej). Dodatkowo u myszy i szczurów zaobserwowano zmiany nowotworowe w przedżołądku, jednakże u ludzi brak jest odpowiednika anatomicznego tej struktury. W badaniach toksyczności narządem docelowym były nerki, gdzie obserwowano uszkodzenia nabłonka kanalików nerkowych i ich regenerację u wszystkich gatunków zwierząt, a u małp przy dawkach 2-6-krotnie wyższych niż kliniczne stwierdzono martwicę pojedynczych komórek oraz włóknienie śródmiąższowe i zanik kory nerek. W jądrach szczurów i psów odnotowano zwyrodnienie nabłonka plemnikotwórczego, przy czym u szczurów efekt ten pojawiał się przy dawkach zbliżonych do klinicznych, a u psów przy dawkach trzykrotnie wyższych (w oparciu o AUC).
aberracja chromosomalna, błona łożyskowa, brodawczak płaskonabłonkowy, demineralizacja kości, densytometria kości, działanie neurobehawioralne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, fumaran dimetylu, fumaran monometylu, genotoksyczność, gruczolak jąder z komórek Leydiga, hiperkeratoza, martwica pojedynczych komórek, opóźnienie kostnienia, rak komórek kanalikowych nerek, regeneracja nabłonka kanalików nerkowych, rozrost kanalików nerkowych, rozrost komórek płaskonabłonkowych, stan zapalny, test Amesa, test mikrojąderkowy, toksyczność reprodukcyjna, toksyczność rozwojowa, włóknienie śródmiąższowe, zanik kory nerki, zwyrodnienie nabłonka plemnikotwórczego - Leksykon substancji czynnych
Atazanawir – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Atazanawir, stosowany w dawce 400 mg raz na dobę, wykazuje w badaniach przedklinicznych toksyczność głównie w obrębie wątroby, manifestującą się minimalnym do umiarkowanego wzrostem bilirubiny, podwyższoną aktywnością enzymów wątrobowych, wakuolizacją i hipertrofią hepatocytów oraz obumieraniem pojedynczych komórek wątroby u samic myszy. Ekspozycja zwierząt na dawki wywołujące te zmiany była porównywalna lub wyższa niż u ludzi. Dodatkowo, u szczurów zaobserwowano nieznaczne do umiarkowanego podwyższenie stężenia cholesterolu i glukozy. W badaniach kardiotoksyczności atazanawir hamował kanał potasowy hERG o 15% przy stężeniu 30 μM, co odpowiada 30-krotnej ekspozycji wolnego leku u ludzi, oraz wydłużał czas trwania potencjału czynnościowego (APD90) o 13% w modelu króliczym. Zmiany w EKG (bradykardia, wydłużenie odstępów PR, QT i zespołu QRS) obserwowano jedynie w krótkotrwałym badaniu u psów, natomiast długotrwałe podawanie nie wykazało istotnych zaburzeń. Kliniczne znaczenie tych obserwacji pozostaje niejasne, jednak nie można wykluczyć ryzyka wydłużenia odstępu PR, zwłaszcza przy przedawkowaniu.
aberracje chromosomalne, atazanawir, badanie toksyczności, bradykardia zatokowa, działanie drażniące, działanie teratogenne, ekspozycja na atazanawir, enzymy wątrobowe, gruczolak wątroby, hipertrofia komórek wątrobowych, kanał potasowy hERG, martwica pojedynczych komórek, mikrojądra w szpiku, naprawa DNA, odstęp PR, odstęp QT, potencjał rakotwórczy, stężenie bilirubiny, test Amesa, uszkodzenie DNA, wakuolizacja komórek wątrobowych, włókna Purkinjego, zespół QRS, zmętnienie rogówki