opóźnienie dojrzałości płciowej
Opóźnienie dojrzałości płciowej (hipogonadyzm późny, pubertas tarda) definiuje się jako brak lub niepełny rozwój cech płciowych wtórnych u dziewcząt po ukończeniu 13. roku życia lub u chłopców po ukończeniu 14. roku życia. W ujęciu klinicznym oznacza to brak powiększenia jąder u chłopców lub brak rozwoju gruczołów piersiowych u dziewcząt do tego wieku.
Etiologia opóźnienia dojrzałości płciowej jest zróżnicowana i obejmuje przyczyny konstytucjonalne (najczęstsze, stanowiące około 60-95% przypadków), hipogonadyzm hipogonadotropowy (niedobór gonadoliberyny lub gonadotropin), hipogonadyzm hipergonadotropowy (pierwotna niewydolność gonad) oraz zaburzenia ogólnoustrojowe (przewlekłe choroby, niedożywienie, intensywny wysiłek fizyczny).
Diagnostyka opóźnionego dojrzewania powinna obejmować dokładny wywiad (rozwój płciowy w rodzinie, choroby przewlekłe), badanie fizykalne (ocena dojrzałości płciowej według skali Tannera), badania hormonalne (FSH, LH, testosteron/estradiol), badania obrazowe (USG miednicy mniejszej, rezonans magnetyczny przysadki) oraz badania genetyczne w wybranych przypadkach.
Leczenie zależy od przyczyny opóźnienia dojrzałości płciowej. W przypadku konstytucjonalnego opóźnienia dojrzewania stosuje się obserwację i wsparcie psychologiczne, ewentualnie krótkotrwałą terapię hormonalną. W hipogonadyzmie hipogonadotropowym konieczna jest hormonalna terapia zastępcza i indukcja dojrzewania płciowego. W hipogonadyzmie hipergonadotropowym również stosuje się terapię hormonalną zastępczą, dostosowaną do płci pacjenta.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – JAXTERAN 240 mg
Przedkliniczne badania fumaranu dimetylu, substancji czynnej JAXTERAN, wykazały brak działania mutagennego zarówno in vitro (test Amesa, aberracje chromosomalne), jak i in vivo (test mikrojąderkowy u szczurów). Długoterminowe badania rakotwórczości u myszy i szczurów ujawniły zwiększoną częstość raka komórek kanalikowych nerek oraz brodawczaka płaskonabłonkowego i raka w przedżołądku, przy dawkach od 25 do 400 mg/kg m.c./dobę (myszy) i 25 do 150 mg/kg m.c./dobę (szczury). Warto podkreślić, że u ludzi nie występuje anatomiczny odpowiednik przedżołądka gryzoni, co ogranicza translacyjność tych wyników. W badaniach toksykologicznych obserwowano zmiany w nerkach (regeneracja nabłonka kanalików, rozrost kanalików u szczurów) oraz zwyrodnienie nabłonka plemnikotwórczego w jądrach szczurów i psów, przy dawkach zbliżonych lub wyższych od zalecanych u ludzi (AUC). Znaczenie tych efektów dla oceny ryzyka u pacjentów pozostaje nie w pełni poznane.
aberracja chromosomalna, brodawczak płaskonabłonkowy, densytometria kości, działanie mutagenne, działanie niepożądane, działanie rakotwórcze, fumaran dimetylu, fumaran monometylu, gruczolak jąder z komórek Leydiga, hiperkeratoza, martwica pojedynczych komórek, mineralizacja kości, opóźnienie dojrzałości płciowej, opóźnienie kostnienia, przenikanie przez łożysko, rak komórek kanalikowych nerek, regeneracja nabłonka kanalików nerkowych, test Amesa, test mikrojąderkowy, włóknienie śródmiąższowe, zanik kory, zwyrodnienie nabłonka plemnikotwórczego - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Jaxteran 120 mg
Dane przedkliniczne dotyczące fumaranu dimetylu (JAXTERAN) obejmują szeroki zakres badań toksykologicznych, genotoksycznych, rakotwórczych oraz wpływu na rozrodczość, przeprowadzonych na różnych gatunkach zwierząt. Badania genotoksyczności wykazały brak mutagenności zarówno in vitro (test Amesa, aberracje chromosomalne), jak i in vivo (test mikrojąderkowy u szczurów). W badaniach rakotwórczości u myszy i szczurów zaobserwowano zwiększoną częstość raka komórek kanalikowych nerek (myszy przy dawce 75 mg/kg m.c./dobę, szczury przy 100 mg/kg m.c./dobę), brodawczaka płaskonabłonkowego i raka przedżołądka, przy czym u ludzi brak odpowiednika przedżołądka gryzoni ogranicza znaczenie kliniczne tych obserwacji. Toksyczność nerkowa była obserwowana u wszystkich gatunków, z regeneracją nabłonka kanalików nerkowych, a zmiany takie jak zanik kory nerek i włóknienie śródmiąższowe występowały przy dawkach 2-6 razy wyższych niż zalecana dawka u ludzi (AUC). Zwyrodnienie nabłonka plemnikotwórczego w jądrach stwierdzono u szczurów przy dawce odpowiadającej dawce klinicznej oraz u psów przy dawce trzykrotnie wyższej (AUC).
aberracja chromosomalna, badanie toksykologiczne, błona łożyskowa, brodawczak płaskonabłonkowy, demineralizacja kości, działanie mutagenne, fumaran dimetylu, fumaran diroksymel, fumaran monometylu, gruczolak jąder z komórek Leydiga, hiperkeratoza, hiperplazja, martwica komórek, okres międzyrujowy, opóźnienie dojrzałości płciowej, opóźnienie kostnienia, potencjał genotoksyczny, potencjał rakotwórczy, rak komórek kanalikowych nerek, regeneracja nabłonka kanalików nerkowych, rozrost kanalików nerkowych, rozrost komórek płaskonabłonkowych, test Amesa, test mikrojąderkowy in vivo, włóknienie śródmiąższowe, zanik kory nerki, zwyrodnienie nabłonka plemnikotwórczego