wstrząs anafilaktyczny
Wskazanie

Wstrząs anafilaktyczny to ciężka, zagrażająca życiu, ogólnoustrojowa reakcja nadwrażliwości, która charakteryzuje się nagłym początkiem i gwałtownym przebiegiem. Dochodzi do niego w wyniku kontaktu z alergenem u osób uczulonych, co prowadzi do masowego uwolnienia mediatorów zapalnych z komórek tucznych i bazofilów. Najczęstszymi czynnikami wywołującymi są pokarmy (orzechy, skorupiaki, mleko, jaja), leki (antybiotyki β-laktamowe, NLPZ), jad owadów błonkoskrzydłych oraz środki kontrastowe.

Objawy wstrząsu anafilaktycznego rozwijają się gwałtownie, zwykle w ciągu minut od ekspozycji na alergen. Obejmują one: pokrzywkę, obrzęk naczynioruchowy (szczególnie niebezpieczny w obrębie krtani), świąd, duszność, świszczący oddech, hipotensję, tachykardię, zaburzenia świadomości, a w skrajnych przypadkach zatrzymanie krążenia. Kluczowym patofizjologicznym elementem jest rozszerzenie naczyń krwionośnych prowadzące do znacznego spadku oporu obwodowego i ciśnienia tętniczego.

Leczenie wstrząsu anafilaktycznego wymaga natychmiastowego działania. Lekiem pierwszego rzutu jest adrenalina podawana domięśniowo w dawce 0,3-0,5 mg (0,3-0,5 ml roztworu 1:1000). W Polsce dostępne są gotowe ampułkostrzykawki z adrenaliną: Adrenalina WZF, EpiPen, Anapen, Emerade. Oprócz adrenaliny stosuje się tlenoterapię, płynoterapię (krystaloidy), leki przeciwhistaminowe (np. Clemastin, Fenistil), glikokortykosteroidy (np. Dexaven, Solu-Medrol) oraz w razie potrzeby leki bronchodylatacyjne (np. Ventolin, Berodual).

Największe trudności w leczeniu wstrząsu anafilaktycznego wiążą się z jego gwałtownym przebiegiem, wymagającym błyskawicznej interwencji. Opóźnienie podania adrenaliny znacząco zwiększa ryzyko zgonu. Problemem jest również prawidłowe rozpoznanie wstrząsu, gdyż jego objawy mogą być mylone z innymi stanami nagłymi, takimi jak ciężki atak astmy czy wstrząs kardiogenny. Dodatkowym wyzwaniem jest identyfikacja czynnika wywołującego, co jest kluczowe dla profilaktyki kolejnych epizodów. U niektórych pacjentów występuje oporność na standardowe dawki adrenaliny, co wymaga intensyfikacji terapii, a czasem przedłużonej hospitalizacji z powodu reakcji dwufazowych, które mogą wystąpić po 8-12 godzinach od początkowego epizodu.

Lista leków z tym wskazaniem

  1. 12.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl