ucisk pępowiny
Wskazanie

Ucisk pępowiny to stan zagrażający życiu płodu, który może wystąpić podczas ciąży lub porodu, gdy pępowina zostaje ściśnięta, ograniczając przepływ krwi i tlenu do płodu. Sytuacja ta może prowadzić do niedotlenienia płodu (hipoksji), a w konsekwencji do trwałych uszkodzeń neurologicznych lub śmierci wewnątrzmacicznej. Ucisk pępowiny może mieć charakter ostry (np. wypadnięcie pępowiny podczas porodu) lub przewlekły (np. w przypadku okręcenia pępowiny wokół części ciała płodu).

Rozpoznanie ucisku pępowiny opiera się głównie na monitorowaniu tętna płodu, które wykazuje charakterystyczne zmiany – najczęściej obserwuje się zmienną decelerację, czyli nagłe zwolnienie akcji serca płodu. W diagnostyce pomocne są również badania USG z oceną przepływów dopplerowskich w naczyniach pępowinowych oraz kardiotokografia (KTG).

W przypadku ostrego ucisku pępowiny podczas porodu, podstawowym postępowaniem jest natychmiastowe zakończenie porodu, najczęściej poprzez cięcie cesarskie. W Polsce stosuje się wówczas leki tokolityczne, takie jak Fenoterol (Partusisten), Atosiban (Tractocile) czy siarczan magnezu (Magnezin), które zmniejszają czynność skurczową macicy. W przypadku wystąpienia hipoksji płodu podaje się również tlen matce oraz zmienia się jej pozycję, by zmniejszyć ucisk na pępowinę.

W sytuacjach przewlekłego ucisku, zwłaszcza w ciąży zaawansowanej, może być konieczne wcześniejsze rozwiązanie ciąży. Pomocne w poprawie przepływów łożyskowych mogą być leki rozkurczające naczynia, takie jak Solvetan (pentoksyfilina) czy Actavigin (aktywatory perfuzji tkankowej).

Największą trudnością w przypadku ucisku pępowiny jest krótki czas, jaki ma zespół medyczny na podjęcie skutecznej interwencji. Od momentu rozpoznania ostrego całkowitego ucisku pępowiny do wystąpienia nieodwracalnych zmian u płodu może upłynąć zaledwie kilka minut. Dlatego kluczowe jest szybkie rozpoznanie problemu i natychmiastowe działanie. Dodatkowym wyzwaniem jest właściwa interpretacja zapisów KTG, gdyż nie wszystkie deceleracje oznaczają stan zagrożenia płodu wymagający natychmiastowej interwencji, co może prowadzić zarówno do niepotrzebnych cięć cesarskich, jak i do opóźnienia interwencji w sytuacjach rzeczywistego zagrożenia.