wymioty wywołane stosowaniem cytostatyków
Wskazanie
Wymioty wywołane stosowaniem cytostatyków (leków przeciwnowotworowych) są jednym z najczęstszych i najbardziej uciążliwych działań niepożądanych chemioterapii. Występują u 70-80% pacjentów poddawanych leczeniu przeciwnowotworowemu, szczególnie po zastosowaniu wysoko emetogennych leków, takich jak cisplatyna, karboplatyna czy cyklofosfamid. Nudności i wymioty mogą pojawić się w trzech fazach: ostrej (w ciągu pierwszych 24 godzin), opóźnionej (po 24 godzinach) oraz wyprzedzającej (przed podaniem kolejnego cyklu chemioterapii).
W leczeniu wymiotów wywołanych cytostatykami stosuje się kilka grup leków. Podstawową grupą są antagoniści receptora 5-HT3, takie jak ondansetron (Zofran, Ondansetron Accord, Setronon), granisetron (Granisol) czy palonosetron (Aloxi). Drugą istotną grupą są antagoniści receptora NK1, jak aprepitant (Emend) czy netupitant (składnik preparatu złożonego Akynzeo). Powszechnie stosowane są także kortykosteroidy, głównie deksametazon (Dexaven, Pabi-Dexamethason). W przypadkach opornych można zastosować również olanzapinę (Zolafren, Zolaxa, Zalasta) czy metoklopramid (Metoclopramidum).
Największym wyzwaniem w leczeniu wymiotów wywołanych cytostatykami jest indywidualizacja terapii przeciwwymiotnej. Pacjenci różnie reagują na poszczególne leki, a skuteczność profilaktyki przeciwwymiotnej zależy od wielu czynników, takich jak rodzaj cytostatyku, dawka, schemat podawania, a także indywidualne predyspozycje pacjenta (płeć żeńska, młodszy wiek, wcześniejsze epizody choroby lokomocyjnej zwiększają ryzyko). Problematyczne są zwłaszcza wymioty opóźnione i wyprzedzające, które trudniej poddają się standardowemu leczeniu przeciwwymiotnemu.
Dodatkową trudnością jest odpowiednie nawodnienie pacjentów, którzy z powodu wymiotów są narażeni na odwodnienie i zaburzenia elektrolitowe. Wymioty mogą również prowadzić do przerwania leczenia przeciwnowotworowego lub zmniejszenia dawek cytostatyków, co wpływa negatywnie na skuteczność terapii zasadniczej. W ciężkich przypadkach może być konieczna hospitalizacja w celu stosowania leczenia dożylnego i intensywnego monitorowania stanu pacjenta.