pierwotna niedomoga kory nadnerczy
Wskazanie

Pierwotna niedoczynność kory nadnerczy (choroba Addisona) to rzadkie schorzenie endokrynologiczne charakteryzujące się niewystarczającym wydzielaniem hormonów kory nadnerczy – głównie kortyzolu i aldosteronu. Najczęstszą przyczyną jest autoimmunologiczne zniszczenie kory nadnerczy, ale może też wynikać z zakażeń (np. gruźlica), nowotworów czy przyczyn genetycznych.

Objawy rozwijają się powoli i obejmują postępujące osłabienie, zmęczenie, utratę masy ciała, hipotensję ortostatyczną, hiperpigmentację skóry (szczególnie w miejscach narażonych na tarcie), nudności, wymioty oraz bóle brzucha. Charakterystyczne są również zaburzenia elektrolitowe – hiponatremia i hiperkaliemia, które mogą prowadzić do zaburzeń rytmu serca.

W leczeniu stosuje się substytucję hormonalną. Hydrokortyzon (Hydrocortisone WZF, Cortef) jest podstawowym lekiem zastępującym kortyzol, podawanym zazwyczaj w dwóch lub trzech dawkach dziennie, naśladując dobowy rytm wydzielania. W przypadku niedoboru aldosteronu stosuje się fludrokortyzon (Cortineff), który reguluje gospodarkę wodno-elektrolitową. W sytuacjach zwiększonego zapotrzebowania na kortyzol (infekcje, stres, zabiegi operacyjne) konieczne jest zwiększenie dawki hydrokortyzonu.

Największym wyzwaniem w leczeniu pierwotnej niedoczynności kory nadnerczy jest dostosowanie dawki leków do indywidualnych potrzeb pacjenta oraz edukacja chorych w zakresie modyfikacji dawkowania w sytuacjach stresowych. Pacjenci muszą być świadomi konieczności zwiększenia dawki hydrokortyzonu podczas choroby, gorączki czy intensywnego wysiłku fizycznego. Krytycznym zagrożeniem jest przełom nadnerczowy – stan zagrażający życiu, wymagający natychmiastowego podania hydrokortyzonu parenteralnie. Każdy pacjent powinien posiadać zestaw do samodzielnego podania hydrokortyzonu domięśniowo oraz kartę informującą o chorobie.

Monitorowanie leczenia obejmuje regularne badania kliniczne oraz laboratoryjne (elektrolity, ciśnienie krwi), a także ocenę jakości życia pacjenta. Wyzwaniem pozostaje uniknięcie objawów przedawkowania glikokortykosteroidów przy jednoczesnym zapewnieniu adekwatnej substytucji hormonalnej. Obecnie prowadzone są badania nad nowymi preparatami o zmodyfikowanym uwalnianiu, które lepiej naśladują fizjologiczny rytm wydzielania kortyzolu.

Lista leków z tym wskazaniem

  1. 16.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl