wstrząs pooparzeniowy
Wskazanie

Wstrząs pooparzeniowy to stan zagrożenia życia będący konsekwencją rozległych oparzeń termicznych lub chemicznych. Pojawia się zwykle w ciągu pierwszych 24-48 godzin po oparzeniu i jest wywołany gwałtowną utratą płynów z przestrzeni śródnaczyniowej do tkanek (przesięk), prowadzącą do hipowolemii, zaburzeń mikrokrążenia oraz hipoperfuzji narządowej. Występuje najczęściej przy oparzeniach obejmujących powyżej 20% całkowitej powierzchni ciała u dorosłych i powyżej 10% u dzieci i osób starszych.

Leczenie wstrząsu pooparzeniowego opiera się przede wszystkim na intensywnej płynoterapii, która musi być rozpoczęta jak najszybciej. Do podawania płynów stosuje się w Polsce preparaty takie jak Plasmalyte, PWE (Płyn Wieloelektrolitowy), Optilyte, Ringery (np. Ringerfundin). W pierwszej dobie typowo stosuje się resuscytację płynową zgodnie z regułą Parklanda (4 ml x kg masy ciała x % oparzonej powierzchni). W ciężkich przypadkach konieczne może być zastosowanie leków wazoaktywnych jak Levonor, Noradrenalina WZF czy Dopamina WZF.

Największe trudności w leczeniu wstrząsu pooparzeniowego stanowi właściwe zbilansowanie płynoterapii. Niewystarczająca podaż płynów prowadzi do pogłębienia wstrząsu i niewydolności wielonarządowej, natomiast nadmierna płynoterapia może skutkować obrzękiem płuc, zespołem przedziałów powięziowych czy zespołem cieśni brzusznej. Dodatkowym wyzwaniem jest monitorowanie odpowiedzi na leczenie, gdyż standardowe parametry hemodynamiczne mogą być zawodne u pacjentów oparzonych. Ponadto leczenie powikłane jest przez towarzyszące zaburzenia elektrolitowe, kwasicę metaboliczną oraz często występujące zakażenia ran oparzeniowych.

W dalszym etapie leczenia istotne jest również wdrożenie odpowiedniego żywienia (często pozajelitowego, np. Olimel, Smofkabiven), profilaktyki przeciwzakrzepowej (Clexane, Fraxiparine) oraz kontrola bólu (Morphini Sulfas WZF, Fentanyl WZF, Ketonal). U pacjentów z rozległymi oparzeniami konieczne jest również leczenie miejscowe ran oraz wczesne leczenie chirurgiczne, co stanowi integralną część postępowania zmniejszającą ryzyko powikłań systemowych.