substrat OATP1B1 i BCRP
Substraty OATP1B1 i BCRP to związki chemiczne, w tym leki, które są transportowane przez białka transportowe OATP1B1 (Organic Anion Transporting Polypeptide 1B1) oraz BCRP (Breast Cancer Resistance Protein). Białka te odgrywają kluczową rolę w farmakokinetyce wielu leków.
OATP1B1 (kodowany przez gen SLCO1B1) jest transporterem występującym głównie w błonie sinusoidalnej hepatocytów i odpowiada za wychwyt wielu leków z krwi do wątroby. Do substratów OATP1B1 należą statyny (szczególnie rozuwastatyna, atorwastatyna), niektóre leki przeciwnowotworowe, leki przeciwwirusowe oraz wiele innych związków endogennych, jak bilirubina.
BCRP (kodowany przez gen ABCG2) to transporter z rodziny ABC, znajdujący się w jelicie cienkim, wątrobie, łożysku i barierze krew-mózg. Odpowiada za aktywne usuwanie substancji z komórek, ograniczając ich wchłanianie lub ułatwiając ich wydalanie. Substraty BCRP obejmują leki przeciwnowotworowe (np. topotekan, imatynib), inhibitory kinazy tyrozynowej, niektóre statyny oraz sulfonamidy.
Polimorfizmy genów kodujących OATP1B1 i BCRP mogą znacząco wpływać na farmakokinetykę leków będących ich substratami, prowadząc do zmienności w odpowiedzi terapeutycznej i ryzyku działań niepożądanych. Interakcje lekowe na poziomie tych transporterów są istotnym mechanizmem interakcji farmakokinetycznych i mogą prowadzić do klinicznie istotnych zmian w stężeniach leków we krwi.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Interakcje leku – Eltrombopag Glenmark 50 mg
Eltrombopag Glenmark wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne, głównie poprzez hamowanie transporterów OATP1B1 i BCRP, co prowadzi do istotnego zwiększenia stężeń statyn (np. rozuwastatyny: ↑Cmax o 103%, ↑AUC o 55% przy dawce 75 mg eltrombopagu). Podobne ryzyko dotyczy metotreksatu i topotekanu, wymagając ostrożności i monitorowania toksyczności. Eltrombopag nie istotnie wpływa na metabolizm substratów enzymów CYP450 1A2, 2C19, 2C9 i 3A4, choć hamuje CYP2C8 i CYP2C9 in vitro. Jednoczesne stosowanie z cyklosporyną obniża ekspozycję na eltrombopag (Cmax ↓25-39%, AUC ↓18-24%), co może wymagać dostosowania dawki i monitorowania liczby płytek krwi. Chelatowanie przez wielowartościowe kationy (np. wapń, żelazo, magnez) znacząco obniża biodostępność eltrombopagu (↓AUC i Cmax o 70%), dlatego zaleca się przyjmowanie eltrombopagu co najmniej 2 godziny przed lub 4 godziny po produktach zawierających te kationy.
azatiopryna, biodostępność, boceprevir, chelatacja, chelatowanie, cyklosporyna, danazol, działanie niepożądane, eltrombopag z olaminą, enzym CYP450, fluwoksamina, hepatotoksyczność, immunoglobulina anty-D, immunoglobulina dożylna, indukcja enzymatyczna, induktor CYP1A2, induktor enzymatyczny, inhibitor BCRP, inhibitor CYP1A2, inhibitor enzymatyczny, inhibitor i induktor CYP1A2 i CYP2C8, inhibitor proteazy WZW C, inhibitor reduktazy HMG-CoA, interakcja farmakokinetyczna, interakcja lekowa, kation wielowartościowy, kortykosteroid, lopinawir, metotreksat, mikrosom wątrobowy, pierwotna małopłytkowość immunologiczna, proszek do sporządzania zawiesiny doustnej, przewlekłe wirusowe zapalenie wątroby typu C, rozuwastatyna, ryfampicyna, rytonawir, statyna, substrat BCRP, substrat cytochromu P450, substrat OATP1B1, substrat OATP1B1 i BCRP, telaprewir, topotekan, właściwość farmakologiczna