wchłanianie kortykosteroidów przez skórę
Wchłanianie kortykosteroidów przez skórę to istotny aspekt miejscowej terapii steroidowej. Proces ten zależy od wielu czynników, w tym od siły działania preparatu, podłoża (formulacji), grubości skóry w miejscu aplikacji oraz stanu bariery naskórkowej.
Stopień penetracji kortykosteroidów przez skórę jest znacząco wyższy w regionach z cienką skórą (twarz, okolice zgięciowe, genitalia) oraz przy uszkodzonej barierze naskórkowej (np. w przebiegu wyprysku czy łuszczycy). Okluzja miejsca aplikacji dodatkowo zwiększa wchłanianie, nawet 10-krotnie, co może prowadzić do nasilenia działań ogólnoustrojowych.
Miejscowe działania niepożądane związane z wchłanianiem kortykosteroidów obejmują atrofię skóry, teleangiektazje, rozstępy, trądzik steroidowy i nadmierne owłosienie. Przy długotrwałym stosowaniu silnych preparatów na dużych powierzchniach ciała może dojść do znaczącego wchłaniania ogólnoustrojowego, skutkującego supresją osi podwzgórze-przysadka-nadnercza.
W praktyce klinicznej zaleca się stosowanie preparatów o najniższej skutecznej sile działania, unikanie długotrwałej terapii w miejscach zwiększonego wchłaniania oraz monitorowanie pacjentów pod kątem objawów nadmiernej absorpcji ogólnoustrojowej, szczególnie u dzieci, które mają wyższy stosunek powierzchni ciała do masy.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Clobederm
Produkt leczniczy Clobederm zawierający klobetazol propionian 0,5 mg/g jest silnym miejscowym kortykosteroidem, którego stosowanie powinno być ograniczone do maksymalnie 2 tygodni ciągłej terapii. Dłuższe stosowanie wymaga rozważenia zamiany na słabszy kortykosteroid. Ze względu na ryzyko ogólnoustrojowych działań niepożądanych, takich jak obrzęki, nadciśnienie tętnicze, hiperglikemia oraz immunosupresja, należy unikać aplikacji na duże powierzchnie skóry oraz zachować szczególną ostrożność u pacjentów pediatrycznych powyżej 12. roku życia, u których istnieje zwiększone ryzyko zaburzeń osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, zespołu Cushinga oraz zahamowania wzrostu. W trakcie terapii wskazane jest monitorowanie czynności kory nadnerczy poprzez oznaczanie poziomów kortyzolu we krwi i moczu po stymulacji ACTH.
ACTH, centralna chorioretinopatia surowicza, chlorokrezol, działania ogólnoustrojowe, glikol propylenowy, hiperglikemia, hormon adrenokortykotropowy, immunosupresant, immunosupresja, jaskra, klobetazol, kontaktowe zapalenie skóry, kortykosteroid miejscowy, kortyzol, leczenie przeciwgrzybicze, łuszczyca, łuszczyca krostkowa, martwica kości, martwicze zapalenie powięzi, metotreksat, mięsak Kaposiego, mykofenolan mofetylu, nadciśnienie tętnicze, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, teleangiektazja, wchłanianie kortykosteroidów przez skórę, zaćma, zakażenie skórne, zapalenie okołoustne, zespół Cushinga - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Hydrocortisonum AFP
Hydrocortisonum AFP w kremie zawiera 10 mg/g hydrokortyzonu octanu i wymaga ostrożnego stosowania ze względu na ryzyko ogólnoustrojowych działań niepożądanych, w tym zahamowania czynności kory nadnerczy. Leczenie powinno być regularnie oceniane klinicznie, a brak poprawy po 7 dniach wymaga konsultacji lekarskiej. Stosowanie na skórę twarzy powinno być krótkotrwałe (do 3 dni) z uwagi na zwiększoną wrażliwość i ryzyko teleangiektazji, dermatitis perioralis oraz zaników skóry. Preparatu nie należy aplikować na zdrową skórę, okolice powiek, błony śluzowe ani do oczu, aby uniknąć powikłań takich jak jaskra, zaćma czy podrażnienia. Należy unikać stosowania na rozległe powierzchnie skóry, pod opatrunkiem okluzyjnym oraz w dużych dawkach, aby zminimalizować ryzyko systemowej absorpcji i działań niepożądanych.
cukrzyca, dermatitis perioralis, glikol propylenowy, hydrokortyzon octan, jaskra i zaćma, kontaktowe zapalenie skóry, leczenie przeciwgrzybicze, łuszczyca, nadwrażliwość, opatrunek okluzyjny, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, parahydroksybenzoesan metylu, parahydroksybenzoesan propylu, reakcja alergiczna, teleangiektazja, uogólniona łuszczyca krostkowa, wchłanianie kortykosteroidów przez skórę, zahamowanie kory nadnerczy, zanik skóry, zapalenie skóry wokół ust