paramyksowirus
Paramyksowirusy (Paramyxoviridae) to rodzina wirusów RNA, która obejmuje kilka istotnych patogenów ludzkich i zwierzęcych. Charakteryzują się posiadaniem otoczki lipidowej oraz pojedynczej nici RNA o ujemnej polarności. Do najważniejszych przedstawicieli tej rodziny należą wirusy odry, świnki (nagminnego zapalenia przyusznic), syncytialny wirus oddechowy (RSV) oraz wirusy paragrypy.
Z punktu widzenia klinicznego, infekcje paramyksowirusami mogą wywoływać szereg objawów – od łagodnych infekcji górnych dróg oddechowych po ciężkie zapalenia płuc czy zapalenia mózgu. Wirus odry może prowadzić do charakterystycznej wysypki oraz potencjalnie śmiertelnych powikłań jak podostre stwardniające zapalenie mózgu (SSPE). RSV jest główną przyczyną zapalenia oskrzelików i zapalenia płuc u niemowląt, podczas gdy wirusy paragrypy często powodują krup u dzieci.
Diagnostyka zakażeń paramyksowirusami opiera się na metodach molekularnych (PCR), immunologicznych (wykrywanie antygenów) oraz hodowli wirusów. Profilaktyka niektórych zakażeń (np. odra, świnka) jest możliwa dzięki szczepionkom, natomiast opcje terapeutyczne są głównie objawowe, choć w niektórych przypadkach (np. ciężkie zakażenia RSV) stosuje się leki przeciwwirusowe jak rybawiryna czy przeciwciała monoklonalne (paliwizumab).
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Odra, świnka i różyczka – Patofizjologia i mechanizm
Szczepionka MMR, zawierająca żywe atenuowane wirusy odry, świnki i różyczki, jest podawana w dwóch dawkach: pierwsza w wieku 12-15 miesięcy, druga w wieku 4-6 lat, z odstępem co najmniej 4 tygodni w przypadku opóźnienia. Mechanizm działania opiera się na stymulacji układu odpornościowego do produkcji przeciwciał IgG, których poziom ≥120 mIU/ml dla odry jest uznawany za ochronny. Skuteczność jednej dawki wynosi 93% dla odry, 78% dla świnki i 97% dla różyczki, natomiast dwie dawki zwiększają skuteczność do 97%, 88% i 97% odpowiednio. Szczepionka indukuje również odporność śluzówkową w drogach oddechowych, co jest kluczowe w zapobieganiu transmisji wirusa odry. W badaniach wykazano związek odpowiedzi immunologicznej z określonymi allelami HLA, co może wpływać na indywidualną skuteczność szczepienia.
amnezja immunologiczna, białko fuzyjne, białko hemaglutyninowe, ciężka reakcja alergiczna, komórka dendrytyczna, miano przeciwciał, morbillivirus, odporność śluzówkowa, okres inkubacji, paramyksowirus, podanie śródskórne, przeciwciało IgG, różyczka, świnka, szczepionka MMR, test immunoenzymatyczny, test neutralizacji, układ HLA, układ odpornościowy, wiremia, wirus odry, zakażenie ogólnoustrojowe, żywy atenuowany wirus - Leksykon chorób i schorzeń
Świnka – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Świnka (parotitis epidemica) to wysoce zakaźna choroba wirusowa wywoływana przez paramyksowirus, charakteryzująca się obrzękiem i bolesnym powiększeniem ślinianek przyusznych. Okres inkubacji wynosi 16-18 dni (zakres 12-25 dni), a zakaźność trwa od kilku dni przed objawami do 5-9 dni po wystąpieniu obrzęku. Diagnostyka opiera się na obrazie klinicznym oraz badaniach serologicznych i PCR z wymazu z policzka. Powikłania, częstsze u dorosłych, obejmują aseptyczne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie mózgu, orchitis (3-10% mężczyzn po dojrzewaniu), oophoritis (~1% kobiet), zapalenie trzustki, utratę słuchu oraz rzadziej zapalenie stawów, nerek i mięśnia sercowego. Leczenie jest objawowe, z zastosowaniem paracetamolu lub ibuprofenu, odpowiedniego nawodnienia i diety lekkostrawnej, unikania pokarmów kwaśnych oraz odpoczynku. Izolacja pacjenta powinna trwać 5 dni od początku obrzęku ślinianek, a personel medyczny bez odporności wymaga wyłączenia z pracy od 10-12 do 25 dni po ekspozycji.
badanie laboratoryjne, ciśnienie śródczaszkowe, etykieta oddechowa, izolacja pacjenta, leki przeciwbólowe, metoda PCR, niedobór odporności, odwodnienie, okres inkubacji, oophoritis, orchitis, paramyksowirus, parotitis epidemica, reakcja anafilaktyczna, standardowe środki ostrożności, szczepionka MMR, szczepionka MMRV, sztywność karku, test PCR, utrata słuchu, wirus świnki, wydzieliny z dróg oddechowych, zapalenie jąder, zapalenie jajników, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie mózgu, zapalenie nerek, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie ślinianek, zapalenie ślinianek przyusznych, zapalenie stawów, zapalenie trzustki, zespół Reye’a - Leksykon chorób i schorzeń
Świnka – Diagnostyka i diagnoza
Świnka, wywołana przez paramyksowirus, charakteryzuje się obrzękiem przyusznic i może przebiegać atypowo, zwłaszcza u osób zaszczepionych jedną dawką MMR. Diagnostyka kliniczna opiera się na objawach takich jak obrzęk i bolesność przyusznic, gorączka oraz historia kontaktu z chorym, jednak w krajach o wysokim wskaźniku szczepień, jak Polska, wymaga potwierdzenia laboratoryjnego. Preferowaną metodą jest RT-PCR z wymazu policzkowego, wykonywana najlepiej w ciągu 3 dni od wystąpienia objawów, z czułością około 79%, alternatywnie badanie moczu (czułość 43%) lub płynu mózgowo-rdzeniowego w przypadku powikłań neurologicznych. Badania serologiczne wykrywające przeciwciała IgM (pojawiające się 2-3 dni od objawów, utrzymujące się do 5 miesięcy) i IgG są pomocne, lecz mniej czułe i mogą dawać wyniki fałszywie dodatnie z powodu reaktywności krzyżowej, zwłaszcza u osób zaszczepionych, u których odpowiedź IgM może być nieobecna lub opóźniona.
amylaza, badanie fizykalne, badanie ultrasonograficzne, cytomegalowirus, fałszywie dodatni wynik, hodowla wirusowa, kolorowy doppler, morfologia krwi, nakłucie lędźwiowe, obrzęk gruczołów ślinowych, odra, paramyksowirus, parwowirus, płyn mózgowo-rdzeniowy, przeciwciała IgG, przeciwciała IgM, reakcja łańcuchowa polimerazy, reaktywność krzyżowa, różyczka, RT-PCR, skręt jąder, szczepionka MMR, tomografia komputerowa głowy, wirus opryszczki pospolitej, wirus paragrypy, zapalenie jąder, zapalenie mózgu, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie przyusznic - Leksykon chorób i schorzeń
Choroba pageta kości – Etiologia i przyczyny
Choroba Pageta kości (osteitis deformans) to przewlekłe zaburzenie metaboliczne charakteryzujące się nieprawidłową przebudową kostną, gdzie dochodzi do nadmiernej i nieuporządkowanej resorpcji oraz tworzenia tkanki kostnej. Etiologia jest wieloczynnikowa, z dominującą rolą czynników genetycznych, zwłaszcza mutacji w genie SQSTM1, obecnych u 40-50% pacjentów z rodzinnym występowaniem oraz u 5-10% sporadycznych przypadków. Mutacje w genach TNFRSF11A i TNFRSF11B również wpływają na rozwój choroby, przy czym dziedziczenie ma charakter autosomalny dominujący z niepełną penetracją. Ryzyko zachorowania jest 7-10-krotnie wyższe u krewnych osób chorych. Choroba manifestuje się głównie u osób powyżej 40. roku życia, z nieznaczną przewagą mężczyzn, i wykazuje wyraźne zróżnicowanie geograficzne, częściej występując w populacjach europejskich, zwłaszcza w Wielkiej Brytanii, Europie Środkowej, Ameryce Północnej, Australii i Nowej Zelandii.
aktywność osteoklastów, choroba Pageta kości, dziedziczenie autosomalne dominujące, funkcja osteoklastów, infekcja wirusowa, niedobór wapnia, niedobór witaminy D, osteitis deformans, osteoblast, osteoklast, paramyksowirus, przebudowa kostna, resorpcja tkanki kostnej, SQSTM1, syncytialny wirus oddechowy, toksyna środowiskowa, wirus odry, wtórna nadczynność przytarczyc, zmiana epigenetyczna - Leksykon chorób i schorzeń
Choroba pageta kości – Patofizjologia i mechanizm
Choroba Pageta kości to przewlekłe zaburzenie przebudowy kości, charakteryzujące się nadmierną i zdezorganizowaną aktywnością osteoklastów oraz kompensacyjnym, ale nieprawidłowym tworzeniem kości przez osteoblasty. Proces ten przebiega w trzech fazach: litycznej (intensywna resorpcja kości), mieszanej (wzmożona resorpcja i tworzenie kości z chaotycznym wzorem mozaikowym) oraz sklerotycznej (dominacja tworzenia kości splotowatej o słabszej strukturze). W późniejszych stadiach dochodzi do zastąpienia tkanki szpikowej przez wysoce unaczynioną tkankę włóknistą. Patogeneza choroby wiąże się z mutacjami genów takich jak SQSTM1 (5-20% pacjentów), TNFRSF11A, TNFRSF11B, VCP i OPTN, które wpływają na szlak sygnałowy RANK-NF-κB, prowadząc do nadaktywacji osteoklastów. Czynniki środowiskowe, w tym zakażenia paramyksowirusami, niedobory witaminy D i wapnia oraz obciążenia mechaniczne, również odgrywają rolę w etiologii choroby. Histopatologicznie obserwuje się mozaikowy wzór kości, wielojądrowe osteoklasty (do 100 jąder), nieregularne linie cementu oraz zwiększone unaczynienie i włóknienie szpiku.
autofagia, bisfosfonian, choroba Pageta kości, denosumab, faza lityczna, IL-6, kalcytonina, kość blaszkowata, kość splotowata, kostniakomięsak, kwas zoledronowy, niedobór witaminy D, osteoblast, osteoklast, osteoprotegeryna, paramyksowirus, przebudowa kości, przeciwciało monoklonalne, resorpcja kości, SQSTM1, szlak NF-κB, tkanka włóknista, wirus odry, złamanie patologiczne - Leksykon chorób i schorzeń
Świnka – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Świnka, wywołana przez paramyksowirus, to choroba głównie dziecięca o zwykle dobrym rokowaniu i samoograniczającym się przebiegu, z objawami ustępującymi w ciągu około 14 dni. Powikłania, takie jak aseptyczne zapalenie opon mózgowych (ok. 10% przypadków) i zapalenie mózgu (5/1000 przypadków), mają zazwyczaj łagodny przebieg, choć zapalenie mózgu wiąże się z 1,4% śmiertelnością. Czuciowo-nerwowa głuchota występuje rzadko (0,5-5/100 000 przypadków), a trwała utrata słuchu dotyczy 0,005% zakażeń. U mężczyzn po okresie dojrzewania zapalenie jąder pojawia się w 20-50% przypadków, często jednostronne, z zanikiem jądra w 30-50% i ryzykiem hipopłodności (13%) lub bezpłodności w przypadku obustronnego zajęcia (30-87%). U kobiet po dojrzewaniu zapalenie jajników występuje u około 5%, z rzadkimi przypadkami niepłodności i przedwczesnej menopauzy.
asthenozoospermia, azoospermia, głuchota czuciowo-nerwowa, guz jądra, małopłytkowość, niepożądane odczyny poszczepienne, ośrodkowy układ nerwowy, paramyksowirus, płyn mózgowo-rdzeniowy, świnka, szczepionka MMR, zanik jąder, zapalenie gruczołu piersiowego, zapalenie jąder, zapalenie jajników, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie mózgu, zapalenie mózgu i rdzenia kręgowego, zapalenie mózgu poinfekcyjne, zapalenie najądrza, zapalenie nerek, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie opon mózgowych bakteryjne, zapalenie osierdzia, zapalenie stawów, zapalenie tarczycy