zapalenie ślinianek przyusznych
Zapalenie ślinianek przyusznych to stan zapalny dotyczący największych gruczołów ślinowych, zlokalizowanych po obu stronach twarzy, przed i poniżej uszu. Najczęstszą przyczyną zapalenia jest infekcja wirusowa, zwłaszcza wywołana przez wirusa nagminnego zapalenia ślinianek przyusznych (świnka), jednak może być również spowodowane przez bakterie, choroby autoimmunologiczne czy niedrożność przewodów ślinowych.
Objawy zapalenia ślinianek przyusznych obejmują obrzęk i ból w okolicy przyusznej, trudności w otwieraniu ust, suchość w jamie ustnej, gorączkę, osłabienie oraz czasem zwiększoną bolesność podczas spożywania pokarmów. W przypadku etiologii bakteryjnej może występować ropny wysięk z ujścia przewodu ślinowego w jamie ustnej.
Diagnostyka obejmuje badanie przedmiotowe, badania laboratoryjne (morfologia, CRP, poziom amylazy), badania obrazowe (USG, tomografia komputerowa) oraz w wybranych przypadkach biopsję. Leczenie zależy od przyczyny i obejmuje leki przeciwbólowe, przeciwzapalne, nawodnienie, stymulację wydzielania śliny, a w przypadku zakażenia bakteryjnego – antybiotykoterapię. W zapaleniach przewlekłych lub z tworzeniem się ropni może być konieczna interwencja chirurgiczna.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Zapalenie jąder – Diagnostyka i diagnoza
Zapalenie jąder (orchitis) to stan zapalny jednego lub obu jąder, manifestujący się bólem, obrzękiem oraz powiększeniem jądra i węzłów chłonnych pachwinowych. Diagnostyka opiera się na szczegółowym wywiadzie, badaniu fizykalnym oraz badaniach laboratoryjnych, takich jak analiza moczu, posiew, wymaz z cewki moczowej, PCR na obecność patogenów (Neisseria gonorrhoeae, Chlamydia trachomatis, Mycoplasma genitalium) oraz badania serologiczne (HIV, kiła). W przypadku podejrzenia wirusowego zapalenia jąder, zwłaszcza po zakażeniu wirusem świnki, pomocne jest oznaczenie przeciwciał immunofluorescencyjnych w surowicy. Ultrasonografia moszny z kolorowym Dopplerem stanowi „złoty standard” diagnostyczny, pozwalając na ocenę powiększenia jądra, niejednorodnej echogeniczności, zwiększonej waskularyzacji oraz wykluczenie skrętu jądra (charakteryzującego się zmniejszonym przepływem krwi) i innych patologii, takich jak nowotwory czy wodniaki.
antybiogram, autoimmunologiczne zapalenie jąder, badanie fizykalne, badanie histopatologiczne, badanie moczu, badanie PCR, badanie per rectum, biopsja cienkoigłowa, Chlamydia trachomatis, chlamydioza, częstomocz, dyzuria, gruźlicze zapalenie jąder, kolorowy doppler, krwiomocz, morfologia krwi, Mycoplasma genitalium, Neisseria gonorrhoeae, niepłodność, orchidektomia, posiew moczu, przeciwciało przeciwplemnikowe, rzeżączka, skręt jądra, ultrasonografia moszny, wodniak jądra, wymaz z cewki moczowej, zakażenie dolnych dróg moczowych, zapalenie jąder, zapalenie naczyń, zapalenie ślinianek przyusznych, ziarniniakowe zapalenie jąder - Leksykon chorób i schorzeń
Świnka – Objawy
Świnka (parotitis epidemica) to ostra wirusowa infekcja wywołana przez wirus świnki, charakteryzująca się obrzękiem i bolesnym powiększeniem gruczołów ślinowych, głównie przyusznych. Okres inkubacji wynosi 12-25 dni (średnio 16-18 dni), a zakaźność utrzymuje się od 2-3 dni przed do 5 dni po wystąpieniu obrzęku. Przebieg kliniczny rozpoczyna się fazą prodromalną z gorączką do 39,5-40°C, bólami głowy, mięśni i stawów, a następnie pojawia się charakterystyczny obrzęk ślinianek przyusznych, utrzymujący się zwykle 5-7 dni. U 60-70% zakażonych występuje obrzęk ślinianek, a u 20-40% infekcja przebiega bezobjawowo. Po przebyciu choroby rozwija się trwała odporność. Diagnostyka opiera się na obrazie klinicznym i wywiadzie epidemiologicznym, brak jest specyficznego leczenia przeciwwirusowego, terapia jest objawowa.
atrofia, bezpłodność, encephalitis, epididymitis, faza prodromalna, mastitis, objawy grypopodobne, obrzęk gruczołów ślinowych, okres inkubacji, oophoritis, orchitis, parotitis, parotitis epidemica, ślinianka podjęzykowa, ślinianka podżuchwowa, ślinianka przyuszna, utrata słuchu, wirus świnki, zapalenie jąder, zapalenie jajników, zapalenie mózgu, zapalenie najądrzy, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie opon mózgowych, zapalenie ślinianek przyusznych, zapalenie trzustki - Leksykon chorób i schorzeń
Świnka – Zapobieganie i profilaktyka
Świnka jest chorobą wirusową wywoływaną przez wirus świnki, charakteryzującą się zapaleniem ślinianek przyusznych. Najskuteczniejszą metodą profilaktyki jest szczepienie szczepionką skojarzoną MMR lub MMRV (dla dzieci do 12 roku życia). Zalecany schemat obejmuje dwie dawki: pierwszą między 12 a 15 miesiącem życia, a drugą między 4 a 6 rokiem życia, podawane podskórnie w dawce 0,5 ml. Skuteczność szczepionki wynosi 86% po dwóch dawkach i 72% po jednej dawce. Szczepienia są szczególnie rekomendowane dla osób z grup ryzyka, w tym pracowników ochrony zdrowia, studentów, podróżujących do regionów o wysokiej zachorowalności oraz osób narażonych podczas ognisk epidemicznych. Udokumentowana odporność u personelu medycznego może być potwierdzona przez podanie dwóch dawek szczepionki, serologiczne badania, urodzenie przed 1957 rokiem lub potwierdzenie przebytej choroby.
badanie serologiczne, choroba zakaźna, diagnostyka laboratoryjna, ekspozycja na wirusa, kontrola zakażeń, nadzór epidemiologiczny, obrzęk ślinianek, odporność zbiorowiskowa, ognisko epidemiczne, osłabiony układ odpornościowy, powikłanie, powikłanie zakażenia, profilaktyka poekspozycyjna, reakcja alergiczna, środki ostrożności, szczepienie przeciwko śwince, szczepionka MMR, szczepionka MMRV, transmisja kropelkowa, transmisja wirusa, wirus świnki, zakaźność, zapalenie mózgu, zapalenie ślinianek przyusznych - Leksykon chorób i schorzeń
Zapalenie jąder – Epidemiologia
Zapalenie jąder (orchitis) jest rzadką jednostką chorobową, często współistniejącą z zapaleniem najądrza (epididymo-orchitis), stanowiącą jedną z najczęstszych przyczyn bólu moszny u dorosłych mężczyzn. Częstość występowania epididymo-orchitis wynosi od 25 do 65 przypadków na 10 000 dorosłych rocznie, z dwoma szczytowymi grupami wiekowymi: 15-35 lat oraz powyżej 60 roku życia. Etiologia różni się w zależności od wieku i czynników ryzyka – u młodszych mężczyzn dominują zakażenia przenoszone drogą płciową (Chlamydia trachomatis, Neisseria gonorrhoeae), natomiast u chłopców przed okresem dojrzewania izolowane zapalenie jąder najczęściej wywołuje wirus świnki. Po wprowadzeniu szczepień MMR częstość zapalenia jąder związanego ze świnką znacząco spadła, jednak epidemie wirusa mogą powodować wzrost zachorowań. Diagnostyka opiera się na badaniu klinicznym i ultrasonografii z Dopplerem kolorowym (CDFI), które umożliwia ocenę ukrwienia jądra i monitorowanie skuteczności leczenia.
autoimmunologiczne zapalenie jąder, badanie ultrasonograficzne, ból moszny, bruceloza, Chlamydia trachomatis, epididymo-orchitis, hipogonadyzm hipergonadotropowy, infekcja dróg moczowych, izolowane zapalenie jąder, łagodny przerost prostaty, martwica jądra, Neisseria gonorrhoeae, niepłodność męska, orchidektomia, przeciwciała przeciwplemnikowe, skręt jądra, skręt przyczepka jądra, szczepionka przeciwko odrze, wirus świnki, zakażenie przenoszone drogą płciową, zanik jądra, zapalenie jąder, zapalenie mózgu, zapalenie najądrza, zapalenie najądrza i jądra, zapalenie opon mózgowych, zapalenie przyusznic, zapalenie ślinianek przyusznych, zoonoza - Leksykon chorób i schorzeń
Świnka – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Świnka (parotitis epidemica) to wysoce zakaźna choroba wirusowa wywoływana przez paramyksowirus, charakteryzująca się obrzękiem i bolesnym powiększeniem ślinianek przyusznych. Okres inkubacji wynosi 16-18 dni (zakres 12-25 dni), a zakaźność trwa od kilku dni przed objawami do 5-9 dni po wystąpieniu obrzęku. Diagnostyka opiera się na obrazie klinicznym oraz badaniach serologicznych i PCR z wymazu z policzka. Powikłania, częstsze u dorosłych, obejmują aseptyczne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie mózgu, orchitis (3-10% mężczyzn po dojrzewaniu), oophoritis (~1% kobiet), zapalenie trzustki, utratę słuchu oraz rzadziej zapalenie stawów, nerek i mięśnia sercowego. Leczenie jest objawowe, z zastosowaniem paracetamolu lub ibuprofenu, odpowiedniego nawodnienia i diety lekkostrawnej, unikania pokarmów kwaśnych oraz odpoczynku. Izolacja pacjenta powinna trwać 5 dni od początku obrzęku ślinianek, a personel medyczny bez odporności wymaga wyłączenia z pracy od 10-12 do 25 dni po ekspozycji.
badanie laboratoryjne, ciśnienie śródczaszkowe, etykieta oddechowa, izolacja pacjenta, leki przeciwbólowe, metoda PCR, niedobór odporności, odwodnienie, okres inkubacji, oophoritis, orchitis, paramyksowirus, parotitis epidemica, reakcja anafilaktyczna, standardowe środki ostrożności, szczepionka MMR, szczepionka MMRV, sztywność karku, test PCR, utrata słuchu, wirus świnki, wydzieliny z dróg oddechowych, zapalenie jąder, zapalenie jajników, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie mózgu, zapalenie nerek, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie ślinianek, zapalenie ślinianek przyusznych, zapalenie stawów, zapalenie trzustki, zespół Reye’a - Leksykon chorób i schorzeń
Zapalenie jąder – Objawy
Zapalenie jąder (orchitis) to stan zapalny jednego lub obu jąder, najczęściej o etiologii wirusowej (np. po śwince) lub bakteryjnej, manifestujący się nagłym bólem, obrzękiem, zaczerwienieniem i tkliwością moszny. Objawy ogólnoustrojowe obejmują gorączkę, dreszcze, nudności i tachykardię. W przypadku wirusowego zapalenia jąder, szczególnie po śwince, objawy pojawiają się zwykle 4-8 dni po zapaleniu ślinianek przyusznych. Przebieg choroby jest ostry, z ustępowaniem bólu w ciągu 3-10 dni, choć obrzęk i tkliwość mogą utrzymywać się kilka tygodni do miesięcy. Przewlekłe zapalenie jąder charakteryzuje się bólem trwającym ponad 3 miesiące, zwykle bez wyraźnego obrzęku. Diagnostyka różnicowa powinna uwzględniać skręt jądra, który wymaga pilnej interwencji chirurgicznej.
antybiotykoterapia, bakteryjne zapalenie jąder, bezpłodność, dyzuria, hemospermia, hipogonadyzm, hipogonadyzm hipergonadotropowy, obrzęk jąder, obustronne zapalenie jąder, powiększone węzły chłonne, przewlekłe zapalenie jąder, przewlekły ból jąder, ropień moszny, sepsa, skręt jądra, świnka, tachykardia, upośledzenie płodności, wirusowe zapalenie jąder, wodniak jądra, zaczerwienienie moszny, zanik jądra, zapalenie jąder, zapalenie najądrza i jądra, zapalenie ślinianek przyusznych - Leksykon chorób i schorzeń
Świnka – Etiologia i przyczyny
Świnka (parotitis epidemica) jest chorobą wirusową wywołaną przez Mumps orthorubulavirus z rodziny Paramyxoviridae, charakteryzującą się zakażeniem ślinianek przyusznych oraz możliwością zajęcia ośrodkowego układu nerwowego. Okres inkubacji wynosi średnio 16-18 dni (zakres 12-25 dni). Wirus przenosi się drogą kropelkową oraz przez kontakt z zakażoną śliną, a zakaźność trwa od 1-7 dni przed objawami do 5-9 dni po ich wystąpieniu, ze szczytem zakaźności 2 dni przed i 5 dni po pojawieniu się obrzęku ślinianek. Czynniki ryzyka obejmują brak szczepienia, wiek (2-12 lat), przebywanie w zatłoczonych miejscach, podróże do regionów o niskim wskaźniku szczepień oraz immunosupresję. Pomimo powszechnych szczepień, obserwuje się wzrost zachorowań, co wiąże się z zanikiem odporności poszczepiennej, niepełnym schematem szczepień oraz stosowaniem mniej skutecznych szczepów szczepionkowych.
choroba samoograniczająca, droga kropelkowa, hodowla wirusowa, jednostronna głuchota, neurotropowy, niepłodność, nukleokapsyd, obniżona odporność, okres inkubacji, oophoritis, orchitis, ośrodkowy układ nerwowy, paramyxoviridae, płyn mózgowo-rdzeniowy, poronienie, replikacja wirusa, szczepionka MMR, wada wrodzona, wirus RNA, wirus świnki, wskaźnik śmiertelności, wtórna wiremia, zapalenie gruczołów ślinowych, zapalenie jąder, zapalenie jajników, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie ślinianek przyusznych, zapalenie trzustki